Onder verhoor (ook wel ondervraging genoemd) wordt in het algemeen verstaan het formeel of informeel ondervragen van een persoon die verdacht wordt van het plegen van een misdrijf. Ondervragingen worden wereldwijd gebruikt door militaire organisaties, inlichtingendiensten en rechtshandhavingsinstanties. Het doel van een verhoor is het verkrijgen van de nodige informatie van een of andere aard. De ondervrager bij strafrechtelijke en militaire verhoren is vaak een officier die in verschillende verhoortechnieken is opgeleid. Afhankelijk van hoe zij de ondervraagde persoon zien of van het doel van het verhoor, kunnen de gebruikte methoden sterk uiteenlopen. Bijvoorbeeld:
Verhoor (ondervraging)
Ondervragingsvragen
Een verhoor begint vaak met een aantal vragen met een gesloten einde. Voorbeelden zijn "voelt u zich op uw gemak" of "wilt u een sigaret"? De bedoeling is dat de ondervrager het gesprek controleert en de ondervraagde op zijn gemak stelt. Laat hem denken dat hij niet in de problemen zit.
Daarna kan het stellen van verhalende vragen volgen om te weten te komen wat de persoon over een onderwerp weet. Vervolgens kan de ondervrager directe vragen stellen. In de loop van het verhoor kunnen ondervragers "kruisvragen" stellen. Dit zijn dezelfde vragen die op verschillende manieren en op verschillende tijdstippen tijdens het verhoor worden gesteld om na te gaan of de ondervraagde ze telkens op dezelfde manier beantwoordt.
De Reid techniek
Een methode die sinds de jaren zeventig aan politie-ondervragers wordt onderwezen, heet de Reid-techniek. Hij is genoemd naar een politieman uit Chicago die hem in de jaren veertig ontwikkelde. Het wordt veel gebruikt in Noord-Amerika omdat het bekentenissen oplevert, soms valse bekentenissen. Het is gebaseerd op verouderde psychologie die beweert dat als een persoon stress vertoont, hij liegt. Helaas vertonen de meeste mensen stress in stressvolle omstandigheden. Verdachten worden ondervraagd, vaak door teams van politieagenten. De Good cop/bad cop routine uit de politieprogramma's is een voorbeeld van de Reid-techniek. De politie gebruikt deze methode om een verdachte ervan te overtuigen dat het bekennen van het misdrijf (of hij nu schuldig is of niet) de beste uitweg is voor de verdachte. Veel valse bekentenissen zijn op deze manier verkregen, met valse gevangenissen tot gevolg.
Informele ondervraging
Een politieagent mag een persoon op elk moment aanhouden en ondervragen. Hij hoeft geen Miranda-waarschuwing te geven voor een informeel verhoor of voor het verrichten van een arrestatie. Maar alle informatie die op die manier wordt verkregen, is niet toelaatbaar in een proces tegen de betrokkene. Volgens Miranda moet een persoon op zijn rechten worden gewezen voordat hij in hechtenis wordt genomen. Als de persoon de agent vraagt of hij vrij is om te vertrekken, is hij niet in hechtenis. Dat is een van de weinige dingen waarover een politieagent niet mag liegen. Tijdens het verhoor mag de politie list, liegen of andere vormen van bedrog gebruiken om een bekentenis van een verdachte los te krijgen.
PEACE-methode
Een vrij nieuwe techniek wordt gebruikt in het VK, Denemarken, Nieuw-Zeeland en andere plaatsen. Het woord PEACE is een acroniem voor Preparation and Planning, Engage and Explain, Account, Closure and Evaluate. Het wordt beschouwd als een meer ethisch model van politieverhoor. Het is bedoeld om onterechte veroordelingen te voorkomen door dwang of bedrieglijke methoden uit te schakelen. Bij een test in Engeland en Wales resulteerde het in hetzelfde percentage veroordelingen als de oudere methoden opleverden. Peace is meer een journalistieke benadering. Het gaat ervan uit dat een leugenaar het steeds moeilijker krijgt om alle leugens consistent te houden en uiteindelijk zal instorten en bekennen.
Derde graad
Een historische methode om bekentenissen te verkrijgen is de toepassing van de zogenaamde derde graad. Deze bestaat erin een verdachte op brute wijze te behandelen, hem lange tijd wakker te houden zonder voedsel of water. Er werd geslagen en gedreigd. Vaak bekende een verdachte om de mishandeling te stoppen. De verdachte werd dan gedwongen een papier te ondertekenen waarin stond dat hij niet was geïntimideerd of gedwongen om zijn verklaring af te leggen. In 1937 verwierp de rechtbank een bekentenis toen bleek dat deze niet vrijwillig was afgelegd, maar dat de verdachte aan een boom was opgehangen en gegeseld tot hij had bekend.
Marteling
Hoewel het een ernstige schending is van de meeste internationale overeenkomsten, wordt foltering nog steeds toegepast door sommige politie-, militaire en inlichtingendiensten. Martelen is verboden volgens het internationaal recht, maar het wordt nog steeds gebruikt. In 2014 stelde de Senate Intelligence Committee vast dat de Central Intelligence Agency terreurverdachten heeft gemarteld.
Vragen en antwoorden
V: Wat is ondervraging?
Antwoord: Ondervraging is het formeel of informeel ondervragen van een persoon om informatie te verkrijgen.
V: Wie gebruikt ondervraging?
A: Ondervragingen worden wereldwijd gebruikt door militaire organisaties, inlichtingendiensten en ordehandhavers.
V: Waarom wordt iemand meestal ondervraagd?
A: De persoon wordt meestal ondervraagd als hij verdacht wordt van een misdaad of een reden heeft om informatie te verbergen.
V: Wie voert het verhoor uit?
A: De ondervrager bij strafrechtelijke en militaire ondervragingen is vaak een officier die getraind is in verschillende ondervragingstechnieken.
V: Wat kan de methodes die gebruikt worden in een ondervraging beïnvloeden?
A: Afhankelijk van hoe ze de ondervraagde persoon zien of van het doel van het verhoor, kunnen de gebruikte methodes sterk variëren.
V: Kunnen de methodes die gebruikt worden bij een ondervraging verschillen?
A: Ja, de methodes die gebruikt worden bij een ondervraging kunnen verschillen afhankelijk van hoe de ondervrager de ondervraagde persoon ziet of van het doel van de ondervraging.
V: Wat zijn sommige organisaties die ondervraging vereisen?
A: Militaire organisaties, inlichtingendiensten en wetshandhavingsdiensten over de hele wereld hebben ondervraging nodig.