Een man is een mannelijk volwassen mens. Hij is het tegenovergestelde van een vrouw. Mensen gebruiken het woord "man" (één man, twee of meer mannen) om over het geslacht te praten. Manschap is de periode in het leven van een man nadat hij van een jongen is veranderd. Een jongen is een mannelijk kind; een vrouwelijk kind wordt een meisje genoemd. Nadat jongens volwassen zijn geworden, kunnen ze een man worden genoemd.

Net als de meeste andere mannelijke zoogdieren erft een man een X-chromosoom van zijn moeder en een Y-chromosoom van zijn vader. De mannenrechtenbeweging is een groep die probeert te vechten voor de rechten van mannen en zich verzet tegen misstand.

Iemand die van geslacht verandert in een man zou ook een man worden genoemd.

Biologie

Biologisch wordt mannelijkheid vaak gekoppeld aan bepaalde chromosoomcombinaties en geslachtsorganen. Bij de meeste mensen die als man worden aangeduid is de chromosoomcombinatie XY, waarbij het Y-chromosoom het SRY-gen kan bevatten dat de ontwikkeling van mannelijke geslachtsorganen stimuleert. Dit leidt tijdens de embryonale ontwikkeling tot de vorming van testikels, die hormonen zoals testosteron produceren.

Er bestaan echter variaties en medische condities:

  • Interseksevariaties en chromosomale uitzonderingen (bijv. XXY bij het syndroom van Klinefelter, XO bij Turner) kunnen zorgen voor een andere combinatie van lichamelijke en hormonale kenmerken.
  • Niet alle mensen met een XY-karyotype ontwikkelen dezelfde uiterlijke of interne geslachtskenmerken; ontwikkeling is een complex samenspel van genen, hormonen en omgevingsfactoren.

Ontwikkeling en voortplanting

Tijdens de puberteit ondergaan jongens een reeks veranderingen: vergroting van testikels en penis, groei van gezicht- en lichaamshaar, verdieping van de stem en toename van spiermassa. Deze veranderingen worden grotendeels aangedreven door testosteron.

Fertiliteit bij mannen berust op de productie van zaadcellen (spermatogenese) in de testikels. Zaadcellen en semen maken bevruchting mogelijk bij seksuele voortplanting. De leeftijd waarop mannen vruchtbaar zijn kan breed variëren, maar biologisch gezien is er vaak vruchtbaarheid vanaf de puberteit tot op hoge leeftijd, hoewel kwaliteit van sperma met het ouder worden kan afnemen.

Geslacht, gender en identiteit

Het woord "man" wordt zowel gebruikt voor een biologisch geslacht als voor een genderidentiteit. Het is belangrijk het verschil te onderscheiden:

  • Geslacht (sex): meestal gebaseerd op anatomie, chromosomen en hormonen.
  • Gender (gender identity): de persoonlijke, sociale en culturele beleving van zichzelf als man, vrouw, beide of geen van beide.

Mensen die van geslacht veranderen en zich volwassen identificeren als mannelijke personen (transgender mannen) worden als mannen erkend wanneer zij zich zo identificeren en vaak ook medische of sociale stappen ondernemen om hun identiteit te bevestigen. Genderdiversiteit betekent dat niet iedereen binnen de binaire categorieën past.

Maatschappelijke rol en cultuur

Mannen hebben door de geschiedenis heen verschillende rollen vervuld: jager, verdediger, boer, vader, vakman, leider, verzorger, enzovoort. Welke rollen concreet verwacht en gewaardeerd worden varieert sterk tussen culturen en over tijd.

Belangrijke thema's rond mannelijkheid zijn:

  • Masculiniteit en normen: culturele verwachtingen kunnen mannen aanmoedigen stoer, onafhankelijk of emotioneel terughoudend te zijn. Deze normen veranderen en worden meer divers.
  • Werk en zorg: moderne samenlevingen zien een toenemende verschuiving waarbij mannen steeds vaker zorgtaken en deeltijdwerk op zich nemen.
  • Gelijkheid en rechten: er bestaan bewegingen en organisaties die aandacht vragen voor problemen die specifiek mannen treffen, zoals de mannenrechtenbeweging, maar ook voor gelijkheid en het bestrijden van schadelijke stereotyperingen.

Gezondheid en welzijn

Mannen hebben vaak andere gezondheidsrisico's en -patronen dan vrouwen. Enkele aandachtspunten:

  • Hogere mortaliteit bij bepaalde ziekten en gemiddeld lagere levensverwachting in veel landen.
  • Specifieke aandoeningen zoals prostaat- en teelbalziekten, maar ook hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker zijn relevant.
  • Mental health: mannen zoeken soms minder snel hulp bij psychische klachten, wat kan leiden tot hogere suïcidecijfers in bepaalde groepen.
  • Preventie: gezonde levensstijl, vroegtijdige controle en open communicatie over klachten zijn belangrijk.

Wetten, rechten en maatschappelijke discussie

In veel landen hebben mannen dezelfde burgerrechten als vrouwen, maar er blijven maatschappelijke discussies bestaan over genderongelijkheid, vaderschapsverlof, huiselijk geweld (waar zowel mannen slachtoffers als daders van kunnen zijn), discriminatie en representatie. Wetgeving en beleid proberen steeds vaker rekening te houden met de uiteenlopende behoeften van mannen, vrouwen en genderdiverse personen.

Samenvatting

Een man is traditioneel een volwassen mannelijk persoon, aangeduid op basis van biologische kenmerken of genderidentiteit. Biologie, persoonlijke identiteit en maatschappelijke rollen beïnvloeden wat het betekent om man te zijn. Er is veel variatie: niet alle mannen hebben precies dezelfde lichamelijke of sociale kenmerken. Hedendaagse discussies richten zich op gezondheid, gelijke kansen, het doorbreken van schadelijke stereotypen en erkenning van transgender en non-binaire ervaringen.