AlegsaOnline.com

Longembolie: oorzaken, symptomen en behandeling

Longembolie: ontdek oorzaken, herken symptomen en behandelopties. Lees wanneer je direct hulp zoekt en hoe acute zorg te werk gaat.

Schrijver: Leandro Alegsa

05-04-2026

Een longembolie is een prop materiaal (een embolus) die ervoor zorgt dat het bloed niet naar de longen kan stromen. Het wordt meestal veroorzaakt door een bloedprop die ergens anders in het lichaam begint en zich naar de longen verplaatst. Het kan echter ook worden veroorzaakt door samengeklonterde kankercellen, vet of bot. In zeldzame gevallen kan een vrouw tijdens de bevalling een stolsel van vruchtwater krijgen.

Wat gebeurt er bij een longembolie?

Een embolus blokkeert een of meer slagaders in de longen. Door die blokkade daalt de bloedtoevoer naar delen van het longweefsel, neemt de zuurstofopname af en kan de druk in de rechterhelft van het hart stijgen. De ernst varieert van klein en onopgemerkt tot levensbedreigend, afhankelijk van de grootte en het aantal embolieën en van de algemene conditie van de patiënt.

Veroorzakers en risicofactoren

Diepe veneuze trombose (DVT) in het been of bekken is de meest voorkomende bron van bloedprop(ppen).
Langdurige immobilisatie (bv. lange vluchten, bedrust na ziekte of operatie).
Chirurgie, vooral orthopedische ingrepen aan heup of knie.
Kanker en sommige kankerbehandelingen.
Hormonale factoren: anticonceptiva of hormoontherapie verhogen het risico bij sommige mensen.
Zwangerschap en kraambed.
Roken, overgewicht en erfelijke of verworven stollingsstoornissen (trombofilie).
Trauma of botbreuken (waarbij ook vet- of botfragmenten embolieën kunnen veroorzaken).

Veelvoorkomende symptomen

Eerder plotselinge kortademigheid (dyspneu) die niet verklaarbaar is door bestaande longziekte.
Pijn op de borst, vaak scherp en erger bij inademen (pleurale pijn).
Snelle hartslag (tachycardie) en soms lichte duizeligheid of flauwvallen.
Hoesten, soms met bloed ophoesten (hemoptoë).
Koorts, zweten of een gevoel van angst/”doodsangst”.
Symptomen van DVT: zwelling, pijn, warmte of roodheid van een been.

Onderzoek en diagnose

De diagnose stelt men door combinatie van klinische beoordeling en aanvullend onderzoek. Veelgebruikte onderzoeken zijn:

Laboratorium: D-dimeer (kan een embolie uitsluiten bij laag vermoeden, maar is niet specifiek).
Beeldvorming: CT longangiografie (CTPA) is de gouden standaard voor het aantonen van een longembolie. Bij contra-indicaties gebruikt men soms een V/Q-scan.
Beenonderzoek: duplex-echo van de benen om een mogelijke bron (DVT) te vinden.
Bloedgasanalyse, ECG en chest X‑ray ter ondersteuning en uitsluiting van andere oorzaken.

Behandeling

Behandeling is afhankelijk van de ernst:

Zuurstof en stabilisatie bij zuurstoftekort of instabiliteit.
Antistolling (anticoagulantia) is de basisbehandeling: vaak start men met laagmoleculair heparine (LMWH), heparine of direct werkende orale anticoagulantia (DOACs/NOACs). De behandeling duurt meestal minstens drie maanden; duur wordt afgestemd op oorzaak en risico op herhaling.
Trombolyse (oplosmiddelen voor stolsels) kan worden ingezet bij massale longembolie met ernstige instabiliteit of dreigende hartstilstand.
Interventionele behandelingen zoals katheter-geassisteerde trombectomie of chirurgische embolectomie zijn opties bij levensbedreigende gevallen of wanneer trombolyse niet mogelijk is.
Inferior vena cava (IVC)-filter kan overwogen worden bij patiënten die bloedverdunners niet kunnen gebruiken en een hoog risico op nieuwe embolieën hebben.

Na de acute fase en preventie

Duur van antistolling wordt bepaald door oorzaak (bijv. tijdelijk risico versus aanhoudende risicofactoren zoals kanker).
Secundaire preventie: mobilisatie na operatie, profylactische LMWH bij ziekenhuisopname, compressiekousen bij patiënten met DVT en beheersing van risicofactoren (stoppen met roken, gewicht, medicatiebijstelling).
Bij patiënten met bekende trombofilie of recidiverende embolieën kan langdurige of levenslange antistolling nodig zijn.

Complicaties en prognose

Een ernstige longembolie kan dodelijk zijn wanneer niet snel behandeld. Langdurige complicaties kunnen zijn: chronische thrombo-embolische pulmonale hypertensie (CTEPH), recidiverende embolieën en verminderde inspanningstolerantie. Vroege herkenning en behandeling verbeteren de prognose sterk.

Wanneer naar de spoedafdeling?

Zoek direct medische hulp bij:

Plotselinge, ernstige kortademigheid
Ernstige, aanhoudende pijn op de borst
Flauwvallen of bijna flauwvallen
Snelle hartslag, blauwe lippen of bewustzijnsverlies
Sterke zwelling of pijn in een been na lang zitten, operatie of traumatisch letsel

Als u denkt dat u een longembolie heeft, is snelle medische beoordeling noodzakelijk. De behandeling kan levensreddend zijn en complications voorkomen.

Illustratie van een bloedprop die door de bloedvaten reist tot hij vast komt te zitten. Een longembolie wordt vaak veroorzaakt door een bloedprop die zich ergens anders in het lichaam vormt, naar de longen reist en daar vast komt te zitten.

Symptomen

De symptomen van een longembolie beginnen plotseling, zodra het stolsel de bloedstroom naar de longen begint te blokkeren. Bloed wordt verondersteld zuurstof op te nemen in de longen en die zuurstof vervolgens naar de rest van het lichaam te brengen. Als het bloed niet tot in de longen kan doordringen, kan het geen zuurstof opnemen of aan het lichaam afgeven. Elk deel van het lichaam heeft bloed en zuurstof nodig om te overleven.

Vaak is het eerste teken van een longembolie syncope (flauwvallen), omdat de hersenen onvoldoende bloed en zuurstof krijgen. Andere symptomen zijn:

Pijn op de borst die aanvoelt als een mes dat in de borst steekt. De pijn is vaak erger als de persoon inademt.
Problemen met ademhalen
Hemoptysis (ophoesten van bloed)
Lage zuurstofsaturatie (omdat het lichaam niet genoeg zuurstof krijgt)

Zadel embolus

De ergste soort longembolie wordt veroorzaakt door een zadelembolie. Dit soort embolie blokkeert de longslagader, die het bloed van de rechterkant van het hart naar de longen voert. Hierdoor kan er geen bloed meer door naar de longen. Omdat er geen bloed naar de rest van het lichaam kan, daalt de bloeddruk en kan de persoon in shock raken. Een zadelembolie is een zeer ernstig medisch noodgeval. Veel mensen met dit type embolie overlijden.

Risicofactoren

Er zijn veel risicofactoren die de kans op een longembolie vergroten. Bijvoorbeeld:

Roken
Een type abnormaal hartritme dat atriumfibrillatie ("A-fib") wordt genoemd.
Recente operatie (na een operatie werkt het bloedstollingssysteem van het lichaam harder dan normaal, om het lichaam te helpen genezen. Als stolsels in de longen terechtkomen, kunnen ze een longembolie veroorzaken.)
Verlamd zijn, bedlegerig, of niet veel kunnen bewegen...
Lang op één plaats zitten, zoals tijdens een lange vliegreis (hierdoor komt het bloed in de benen samen; als zich in het been een bloedprop vormt, kan deze zich via de bloedvaten naar de longen verplaatsen)
Recente breuk van een van de lange beenderen in het been (omdat een gebroken been het moeilijker maakt om te bewegen; ook kunnen vetklonters uit het beenmerg uit het gebroken been ontsnappen en naar de longen gaan).
Hoge niveaus van oestrogeen vanwege zwangerschap of sommige anticonceptiepillen
Eerder een diep-veneuze trombose (DVT) - een bloedprop in een grote ader - hebben gehad.
Bepaalde soorten kanker (sommige soorten kunnen extra bloedstolling veroorzaken)
Overgewicht of obesitas

Diepe veneuze trombose - een bloedprop in een grote ader, zoals een beenader - is een risicofactor voor longembolie.

Behandeling

Er zijn enkele behandelingen voor longembolie. De keuze van de behandeling hangt af van de ernst van de longembolie. Behandelingen zijn onder andere:

Zuurstof. Zuurstof kan via een speciaal masker worden toegediend, zodat het lichaam van de betrokkene gemakkelijker de nodige zuurstof krijgt.
Anticoagulantia. Dit zijn geneesmiddelen die gewoonlijk "bloedverdunners" worden genoemd. Artsen kunnen een aantal bloedverdunners samen geven. Ze kunnen bijvoorbeeld heparine geven omdat dat meteen werkt. Ze kunnen ook warfarine (Coumadin) geven, dat pas na een paar dagen begint te werken, maar dat de patiënt thuis kan blijven innemen.
Trombolytica. Dit zijn geneesmiddelen die vaak "stolselverdelgers" of "stolseloplossers" worden genoemd. Ze kunnen een stolsel snel oplossen (breken). Ze worden echter meestal alleen gegeven als een longembolie levensbedreigend is, omdat ze bloedingen kunnen veroorzaken.
Het stolsel verwijderen. Soms leidt een arts een katheter (een flexibele buis) door een ader naar de long. Zodra de arts het stolsel vindt, kan de katheter worden gebruikt om het stolsel eruit te trekken of om medicijnen te geven die het stolsel oplossen. In zeer ernstige gevallen kan een operatie nodig zijn om het stolsel te verwijderen.