Taiping-opstand (1850–1864): Chinese burgeroorlog en Hemels Koninkrijk

Taiping-opstand (1850–1864): bloedige Chinese burgeroorlog onder Hong Xiuquan, het Taiping Hemelse Koninkrijk en de tragedie van ~20 miljoen doden.

De Taiping-opstand was een burgeroorlog in China van 1850 tot 1864. Hij werd geleid door Hong Xiuquan. De Taiping Opstand was gericht tegen de heersende Qing Dynastie. Ongeveer 20 miljoen mensen vonden de dood. De meesten van hen waren burgers.

Hong stichtte het Taiping Hemelse Koninkrijk (太平天囯). Toen het het machtigst was, waren er ongeveer 30 miljoen mensen bij betrokken. De rebellen probeerden de samenleving te veranderen. De troepen kregen de bijnaam Lange Haren (長毛, cháng máo).

Achtergrond

De opstand vond plaats in een periode van grote politieke, sociale en economische spanningen in China. De Qing-dynastie kampte met corruptie, belastingdruk, misoogsten en groeiende armoede. Daarnaast veroorzaakten de verslechterende betrekkingen met westerse mogendheden (na nederlagen in de Opiumoorlogen) maatschappelijke ontwrichting. Die combinatie maakte dat veel mensen ontvankelijk waren voor radicale boodschappen en beloften van grondige hervorming.

Hong Xiuquan en ideologie

Hong Xiuquan (1814–1864) was een zelfverklaarde religieuze leider die beweerde een jongere broer van Jezus Christus te zijn. Zijn leer combineerde elementen van christendom met eigen openbaringen en sterk egalitaire idealen. Het Taiping-ideaal bevatte een mix van religieuze en sociale hervormingen, zoals:

• religieuze hervorming: verwerping van de keizerlijke cultus en traditionele Chinese volksreligies ten gunste van Hongs interpretatie van het christendom;
• sociale hervormingen: plannen voor herverdeling van land, beperking van privébezit, en maatregelen om ongelijkheid te verminderen;
• morele en culturele veranderingen: verbod op opium- en alcoholgebruik, afschaffing van voetbinding, en pogingen om traditionele familiestructuren te veranderen;
• genderbeleid: Taiping-troepen en -gemeenschappen kenden ongebruikelijke mogelijkheden voor vrouwen, onder meer vrouwelijke soldaten en het streven naar grotere gelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Het Hemelse Koninkrijk en bestuur

Hong riep het Taiping Hemelse Koninkrijk uit en vestigde zijn hoofdstad in Nanjing, dat hij hernoemde tot Tianjing ("Hemelse hoofdstad"). Het bestuur stond formeel onder religieuze autoriteit, maar in de praktijk ontstonden militaire en bureaucratische structuren. Belangrijke generaals en leiders naast Hong zelf waren onder anderen Yang Xiuqing, Li Xiucheng en Shi Dakai. Interne machtsstrijd en persoonlijke rivaliteiten zouden later de beweging verzwakken.

Oorlogsverloop en belangrijke gebeurtenissen

De opstand begon in het zuiden van China en groeide snel; in 1853 veroverden de Taipings Nanjing en hielden deze stad bijna een decennium lang vast. Belangrijke fasen en gebeurtenissen:

• 1850–1853: snelle expansie in Zuid-China en vestiging van de machtstructuur;
• 1853: verovering van Nanjing en uitroeping van de hoofdstad Tianjing;
• 1856: interne machtsstrijd leidde tot het bloedbad in Tianjing (de "Tianjing-incidenten"), waarbij veel leidende figuren werden vermoord en het bestuur verzwakte;
• jaren 1850–1860: mislukte pogingen om Peking te bereiken en de heerschappij van de Qing te breken; tegelijkertijd leidde de langdurige oorlog tot enorme menselijke en economische kosten;
• 1863–1864: de Qing-hersteloperaties onder lokale legerleiders zoals Zeng Guofan (Xiang-army) en Zuo Zongtang, gesteund door westerse wapens en advies, legden de Taipings steeds meer aan banden; in 1864 viel Nanjing en werd het Hemelse Koninkrijk definitief verslagen.

Buitenlandse betrokkenheid

Europese mogendheden (vooral Groot-Brittannië en Frankrijk) bleven voornamelijk neutraal of steunden de Qing-regering uiteindelijk om hun handelsbelangen te beschermen. Westerse militaire en materiële hulp aan de Qing – plus onderhandelingen en beperkte inzet van Europese troepen bij enkele schermutselingen – droegen bij aan de ondergang van de Taiping. De betrokkenheid van buitenlandse machten was complex: enerzijds waren zij kritisch op sommige Qing-praktijken; anderzijds zagen zij in het instabiele Taiping-regime een risico voor handel en orde.

Inwendige spanningen en neergang

De Taiping-beweging leed onder interne verdeeldheid en autoritaire neigingen. Na het doden van invloedrijke leiders ontstond wanorde en wanbeheer. Sommige leiders, zoals Shi Dakai, trokken zich terug of raakten in conflict met Hong en zijn hof. Deze interne instabiliteit maakte de beweging kwetsbaar voor militaire tegenoffensieven van de Qing en lokale legerleiders.

Sluiting en nasleep

De val van Nanjing in juli 1864 betekende het einde van het centrale Taiping-project. Hong Xiuquan stierf in 1864; over de precieze omstandigheden bestaan verschillende verslagen (hij overleed in Nanjing kort voor of tijdens de val van de stad). De inname van Nanjing ging gepaard met grootschalige represailles en veel doden. Schattingen van het totale aantal slachtoffers van de Taiping-opstand lopen uiteen, maar historici spreken vaak van 20–30 miljoen doden, waarmee het een van de dodelijkste conflicten uit de 19e eeuw is.

Gevolgen en erfenis

De opstand had verstrekkende gevolgen voor China:

• verzwakking van de Qing-dynastie: de enorme kosten en ontwrichting verminderden de capaciteit van de centrale regering en stimuleerden de opkomst van regionale machthebbers (militaire gouverneurs en hun legers);
• maatschappelijke veranderingen: sommige Taiping-idealen (zoals kritiek op traditionele instituties en aandacht voor sociale hervorming) bleven in het publieke debat hangen, al werden veel praktische hervormingen niet duurzaam doorgevoerd;
• economische en demografische impact: massale vernietiging, vluchtelingenstromen en verarming van grote delen van het land leidden tot lange hersteltijden;
• politieke lessen: de opstand toonde de kwetsbaarheid van het keizerlijk systeem en legde de basis voor latere hervormingsbewegingen en revoluties in China.

Samengevat was de Taiping-opstand een complexe combinatie van religieuze beweging, sociale revolutie en militaire opstand die diepe sporen naliet in de Chinese geschiedenis. De massale verliezen, de ideologische uitdaging voor de traditionele orde en de politieke ontwrichting maakten van de opstand een keerpunt in de 19e-eeuwse moderne geschiedenis van China.

Geschiedenis van de rebellie

Hong Xiuquan was een slimme student. Hij wilde in overheidsdienst gaan. Hij studeerde hard en zou waarschijnlijk geslaagd zijn voor de overheidstests. Hij ontdekte echter dat de verantwoordelijke ambtenaren steekpenningen verwachtten. Hong's familie was in die tijd arm en had geen geld. Hun familie was loyaal aan de oude Ming dynastie en besloot dat zijn mislukking te wijten was aan de corrupte Manchu Qing dynastie. Kort daarna werd Hong ernstig ziek. In koorts zag hij zichzelf in de "Dertigste Hemel". Hij zei dat hij een man zag die de Eerwaarde in Jaren heette. De Eerwaarde gaf Hong een zwaard en zei hem de demonenaanbidders te vernietigen die in opstand waren gekomen tegen de Eerwaarde der Jaren. Met de hulp van de zoon van de Eerwaarde in jaren, zag Hong zichzelf strijden tegen de demonische krachten.

Kort nadat hij weer gezond was geworden, las Hong het Oude Testament en geloofde dat het aantoonde dat zijn visioen juist was. Hij voelde dat hij God had ontmoet en dat God hem had uitverkoren als zoon/profeet/messias.

Nimade wilde meer weten over het christendom. De missionarissen die hij ontmoette waren het niet eens met de visie van Hong. Ze waren het er niet mee eens dat hij de broer van Jezus was. Hong verliet hen en besloot zijn eigen sekte te stichten. In Hong's sekte was God de Vader, Christus was de Zoon en Oudere (oudere) Broer, en Hong was de Jongere Broer. Hij noemde het Nieuwe Testament het "Oude Testament". Hij noemde zijn eigen ideeën het Nieuwe Testament. Hong's vriend Yang Xiuqing verkocht brandhout. Yang beweerde te kunnen optreden als een stem van God, om het volk te leiden en politieke macht te krijgen.

China was erg zwak in deze tijd, en de mensen hadden honger. Mensen begonnen zich aan te sluiten bij Hong's nieuwe religie. In 1851 had hij een leger van tienduizend man. De rebellen knipten hun vlechten af en maakten hun haar los. Dit liet zien dat ze in opstand waren tegen de Manchu.

De Taiping opstand duurde van 1851 tot 1864. Er wordt geschat dat tijdens de gevechten 20 tot 30 miljoen mensen zijn omgekomen. Uiteindelijk maakte de corruptie van de leiders van de opstand de mensen kwaad. Hong pleegde zelfmoord in juni 1864. Het Ever-Victorious Leger onder leiding van Charles George Gordon mengde zich in de oorlog. De hoofdstad van de Taiping, Nanjing, werd gecontroleerd door het keizerlijke leger.

 

De Taiping Rebellie op zijn machtigst

Zoek op letter