Brughagedissen

Derde 'oog'

Tuatara's zijn ook ongewoon omdat ze een derde 'oog' hebben. Ze hebben twee normale ogen. Het derde oog zit boven op hun hoofd, tussen hun andere ogen in. Het ziet niet als een normaal oog. Het pariëtale oog, zoals het wordt genoemd, is alleen zichtbaar bij pas uitgekomen jongen. Ze hebben een doorschijnende vlek midden boven op de schedel. Na vier tot zes maanden wordt dit bedekt met ondoorzichtige schubben en pigment.

De functie van het pariëtale oog is onbekend, maar het kan nuttig zijn bij het absorberen van ultraviolette stralen voor de aanmaak van vitamine D. Het kan ook andere dingen doen. Van alle levende viervoeters is het pariëtale oog het duidelijkst bij dit dier. Het pariëtale oog maakt deel uit van het pijnappelstelsel. De pijnappelklier van het dier scheidt 's nachts melatonine af. Sommige salamanders gebruiken hun pijnappelklier om gepolariseerd licht waar te nemen, wat de navigatie vergemakkelijkt. In tegenstelling tot hagedissen hebben zij geen trommelvliezen of uitwendig mannelijk geslachtsorgaan.

Gehoor

Tuatara's hebben geen oren, maar ze kunnen wel horen. Hun skelet (beenderen) vertoont een aantal unieke kenmerken, waarvan sommige door gemeenschappelijke afstamming met vissen worden gedeeld.

De tuatara is sinds 1895 geclassificeerd als bedreigde diersoort. De tweede soort, S. guntheri, werd pas in 1989 ontdekt.

Tuatara's worden, net als veel inheemse dieren in Nieuw-Zeeland, bedreigd door het verlies van habitats en de geïntroduceerde Polynesische rat Rattus exulans. Op het vasteland waren ze uitgestorven en de resterende populaties bleven beperkt tot 32 eilanden voor de kust, totdat ze in 2005 voor het eerst op het vasteland werden uitgezet in het zwaar omheinde en bewaakte Karori Wildlife Sanctuary.