Campylobacter: symptomen, oorzaken, behandeling en preventie

Campylobacter: symptomen, oorzaken, behandeling en preventie — ontdek herkenning, veilige voedingstips, behandelopties en hoe je besmetting effectief voorkomt.

Campylobacter is een geslacht van bacteriën. Hij wordt aangetroffen in de darmen van vele diersoorten. Campylobacter is de meest voorkomende bacteriële oorzaak van diarree en voedselvergiftiging. Hij is spiraalvormig en beweegt zich voort met behulp van zijn flagellen.

Campylobacteriose is een infectie van het maagdarmkanaal veroorzaakt door Campylobacter. Het veroorzaakt ontstekingen, soms bloederige diarree, krampen, koorts en pijn.

Campylobacteriose komt vaker voor in de zomermaanden. Ook lijkt de ziekte vaker voor te komen bij mannen dan bij vrouwen. De ziekte wordt veroorzaakt door het eten van besmet voedsel of het drinken van besmet water. Het eten van rauw vlees of onvoldoende verhit gevogelte en rauwe zuivelproducten zijn veel voorkomende oorzaken.

In januari 2013 waarschuwde het Britse Food Standards Agency dat tweederde van alle rauwe kip die in Britse winkels werd gekocht, besmet was met Campylobacter. Deze bacterie treft jaarlijks ongeveer een half miljoen mensen en doodt er ongeveer 100.

Symptomen

De klachten beginnen meestal 2–5 dagen na blootstelling (incubatietijd) en duren gewoonlijk 1 week. De meest voorkomende symptomen zijn:

• Plotseling begin van dunne of waterige diarree, soms met bloed en slijm
• Buikkrampen en buikpijn
• Koorts en soms rillingen
• Misselijkheid en braken
• Algemene malaise en spierpijn

Oorzaken en besmettingsroutes

Campylobacter-infecties ontstaan meestal door consumptie van besmet voedsel of water of door direct contact met besmette dieren of hun uitwerpselen. Belangrijke bronnen zijn:

• Onvoldoende verhit gevogelte en rauw of onvoldoende gebakken vlees
• Ongepasteuriseerde melk en zuivelproducten
• Besmet water (bijvoorbeeld niet-gedesinfecteerd drinkwater, recreatief zwemmen in besmet water)
• Contact met huisdieren (puppy’s, kittens) of pluimvee en hun omgeving
• Cross-contaminatie in de keuken (snijplanken, keukengerei)

Diagnose

De diagnose wordt meestal gesteld door onderzoek van een ontlastingsmonster met een kweek of moleculaire testen (PCR). De arts vraagt naar recente reisgeschiedenis, voedselconsumptie en contact met dieren.

Behandeling

De meeste gevallen van campylobacteriose zijn mild en herstellen zonder specifieke antibiotische behandeling:

• Ondersteunende zorg: voldoende drinken om uitdroging te voorkomen, eventueel orale rehydratatieoplossingen bij ernstig vochtverlies.
• Voeding: kleine, licht verteerbare maaltijden; bij misselijkheid is stoppen met vast voedsel kortdurend soms nodig.
• Antibiotica: worden alleen aanbevolen bij ernstige ziekte, zeer jonge of oudere patiënten, mensen met een verzwakt immuunsysteem of wanneer de infectie zich verspreidt. Macroliden (bijv. azithromycine) zijn vaak eerste keus; resistentie tegen sommige antibiotica (zoals fluoroquinolonen) neemt toe.
• Geen loperokken (antimotiliteitsmiddelen) bij ernstige of bloederige diarree, tenzij onder strikt medisch advies, omdat deze middelen het beloop kunnen verergeren.
• Hospitalisatie is soms nodig bij ernstige dehydratie of complicaties.

Complicaties

Meestal geneest campylobacteriose volledig, maar in zeldzame gevallen kunnen complicaties optreden:

• Guillain-Barré-syndroom (een zeldzame, maar ernstige zenuwaandoening met verlammingsverschijnselen) — er is een bekend verband tussen Campylobacter-infectie en het optreden van dit syndroom.
• Reactieve artritis (gewrichtsontsteking na de infectie)
• Chronische darmsymptomen of prikkelbaredarmsyndroom (bij een klein deel van mensen)

Preventie

Veel infecties zijn te voorkomen met eenvoudige hygiënemaatregelen en veilige voedselbereiding:

• Kook kip en ander gevogelte volledig door; zorg dat de kerntemperatuur voldoende hoog is en dat sappen helder zijn (een richtlijn: 75 °C in het dikste deel, afhankelijk van lokale adviezen).
• Vermijd rauwe of niet-gepasteuriseerde melk en zuivelproducten.
• Voorkom kruisbesmetting: gebruik aparte snijplanken en keukengerei voor rauw vlees en was deze grondig met heet water en afwasmiddel.
• Was altijd handen met water en zeep na hanteren van rauw vlees, na contact met dieren (vooral pluimvee), na toiletbezoek en bij het verschonen van luiers.
• Zorg voor veilig drinkwater; vermijd kraakwater of onverzorgd oppervlaktewater tijdens reizen of kamperen.
• Houd keukens en werkbladen schoon en koel voedingsmiddelen snel af.
• Raadpleeg dierenartsen en houd hygiënemaatregelen aan bij omgang met jonge dieren en pluimvee.

Wanneer de arts bellen

• Als de diarree langer dan een paar dagen aanhoudt of verergert
• Bij hoge koorts, hevige buikpijn of tekenen van uitdroging (weinig urine, duizeligheid)
• Bloed in de ontlasting
• Als u een verzwakt immuunsysteem heeft, zwanger bent, of een jonge baby of oudere persoon met klachten

Opmerking over epidemiologie

Campylobacter is wereldwijd een belangrijke oorzaak van bacteriële diarree. Naast de in 2013 door het Britse Food Standards Agency gegeven waarschuwing, variëren incidentiecijfers per land; hygiene- en voedselveiligheidsmaatregelen verminderen het risico aanzienlijk.

Vragen en antwoorden

V: Wat is Campylobacter?

V: Wat is de meest voorkomende oorzaak van diarree en voedselvergiftiging door bacteriën?

V: Hoe verplaatst Campylobacter zich?

V: Wat is Campylobacteriose?

V: Wanneer komt Campylobacteriose vaker voor?

V: Wie heeft meer kans op Campylobacteriose?

V: Wat zijn veel voorkomende oorzaken van Campylobacteriose?

Zoek op letter