Hassium is een chemisch element. Het heeft de namen unniloctium en eka-osmium gekregen. Het heeft het symbool Hs. Het heeft atoomnummer 108. Het is een transuranium element.

Hassium is een radioactief element dat niet in de natuur voorkomt. Het moet gemaakt worden.

Hassium oxideert net als osmium, het element erboven in het periodiek systeem. Hassium oxideert tot hassiumtetroxide. Het is minder vluchtig dan osmiumtetroxide.

Ontdekking en synthese

Hassium werd voor het eerst geproduceerd in 1984 door onderzoekers van het GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung in Darmstadt (Duitsland). De synthese gebeurt met kernfusie-experimenten waarbij zware ionen (bijvoorbeeld ijzer) op een lood- of bismuthouder worden geschoten. Door zulke botsingen ontstaan enkele atomen van hassium; onderzoek gebeurt daarom in de praktijk op atomen-voor-atomenbasis.

Isotopen en stabiliteit

Alle bekende isotopen van hassium zijn kunstmatig en radioactief. Hun halfwaardetijden zijn kort: van milliseconden tot, voor de meest stabiele isotopen, enkele seconden tot mogelijk minuten bij speciaal ontdekte kernen. Omdat er slechts enkele atomen tegelijk geproduceerd worden, is het beoordelen van stabiliteit en vervalpatronen een uitdaging en vereist het gevoelige detectietechnieken.

Chemische eigenschappen

Hassium staat in groep 8 van het periodiek systeem, onder osmium, en vertoont vergelijkbare chemische eigenschappen. Een van de belangrijkste chemische waarnemingen is dat hassium tetroxide (HsO4) gevormd kan worden — vergelijkbaar met het bekende osmiumtetroxide. Gasfasechemische experimenten met enkele atomen toonden aan dat HsO4 minder vluchtig is dan OsO4, wat overeenkomt met voorspellingen op basis van relativistische effecten voor zware elementen. In die verbinding heeft hassium de hoge oxidatietoestand +8.

Fysische eigenschappen (verwacht)

Vanwege het geringe aantal beschikbare atomen zijn makkelijke metingen van macroscopische fysische eigenschappen onmogelijk. Theoretische en berekende eigenschappen suggereren dat hassium een overgangsmetaal is met een hoge atoommassa en een hoge dichtheid. Het wordt verondersteld vast te zijn bij kamertemperatuur en typische metallische eigenschappen te bezitten, maar directe bevestiging ontbreekt door de korte levensduur van de isotopen.

Naamgeving

De naam hassium is afgeleid van Hessen (Duitsland), de deelstaat waar het GSI-onderzoekscentrum in Darmstadt gevestigd is. Het symbool is Hs. De benaming unniloctium werd vroeger als systematische tijdelijke naam gebruikt; ook de aanduiding eka-osmium verwees naar de voorspelde chemische gelijkenis met osmium.

Toepassingen en veiligheid

Er zijn geen praktische toepassingen voor hassium buiten wetenschappelijk onderzoek. Door de extreem geringe aantallen en de radioactiviteit is het veilig gebruik beperkt tot gespecialiseerde laboratoria met strikte stralingsbescherming en detectieapparatuur. Zoals bij alle zwaar radioactieve elementen zijn blootstelling en opslag aandachtspunten, maar omdat er slechts enkele atomen geproduceerd worden is het risico voor het publiek verwaarloosbaar.

Onderzoek en betekenis

Hassium is vooral van belang voor fundamenteel onderzoek naar de eigenschappen van zware en superzware elementen en de invloed van relativistische effecten op chemie en aantrekkingskrachten in atoomkernen en Elektronenwolken. Atomische- en gasfasechemie experimenten blijven belangrijk om de plaats van hassium in het periodiek systeem en zijn vergelijking met lichtere congeners te bevestigen.