Hypsilophodon was een kleine, snellopende, plantenetende dinosaurus. Hij leefde ongeveer 125 miljoen jaar geleden (Vroeg-Krijt) en bereikte een lengte van circa 2–2,3 m inclusief staart; het lichaamsgewicht wordt geschat op enkele tientallen kilogrammen, vergelijkbaar met dat van een mens.
Beschrijving
Kenmerkend waren de lange achterpoten, relatief korte voorpoten en een stijve, vaak als balans gebruikte staart. Het dier was volledig bipedaal en aangepast aan snel rennen (cursorie). De tanden zijn eenvoudig van vorm en geschikt voor het malen van plantaardig materiaal; aan de voorzijde werd vermoedelijk een snavelachtige structuur gebruikt om planten af te bijten.
Ontdekking en naamgeving
Veel van het bekende skeletmateriaal van Hypsilophodon is gevonden op het Isle of Wight (Verenigd Koninkrijk). In de vroege periode van de paleontologie werd het materiaal soms geïnterpreteerd als jonge exemplaren van Iguanodon, en men dacht aanvankelijk dat het dier in bomen kon klimmen. Latere onderzoeken toonden aan dat het om een afzonderlijke soort ging en dat de bouw het best past bij een grondbewonende, lopende levenswijze.
Classificatie
Hypsilophodon wordt doorgaans gezien als een basale ornithopode. De traditionele groepsnaam "Hypsilophodontidae" wordt in moderne fylogenetische studies niet meer als een natuurlijke (monofyletische) groep ondersteund; veel taxa die vroeger tot deze groep werden gerekend, blijken uiteenlopende stamlijnen binnen de ornithopoden te vertegenwoordigen.
Leefwijze en paleo-ecologie
Als snelle, lichte planteneter was Hypsilophodon waarschijnlijk een actieve zoeker van plantaardig voedsel en kon het zich snel verplaatsen om roofdieren te ontwijken. Het precieze dieet en de voedingsstrategie (bijvoorbeeld selectief foerageren op lage planten) blijven onderwerp van studie. Sommige vindplaatsen met meerdere individuen suggereren dat er soms aggregatie of groepsgedrag voorkwam, maar bewijs hiervoor is beperkt en wordt verschillend geïnterpreteerd.
Historische en wetenschappelijke betekenis
De interpretatie van Hypsilophodon veranderde door de tijd: van een vermeend boomklimmend jong dier en een Iguanodon-verwant tot een zelfstandige, cursoriale ornithopode. Dit geval illustreert hoe nieuwe gegevens en methoden in de paleontologie kunnen leiden tot herziening van oudere opvattingen.
