In de organische chemie en de biochemie is substituent de naam voor een enkel atoom of voor een groep atomen die de positie van een ander atoom in een molecuul innemen. Ze vervangen dit atoom. Deze reactie wordt een vervangingsreactie genoemd. Het atoom of de groep van atomen die vervangen wordt, wordt de vertrekkendegroep genoemd.
De termen substituent, zijketen, groep, tak of hangende groep worden op dezelfde manier gebruikt om takken van een moederstructuur te beschrijven. Deze termen hebben verschillende betekenissen in de polymeerchemie. In polymeren strekken zijketens zich uit van een ruggengraatstructuur, terwijl ze vastzitten aan de alfa-koolstofatomen van de aminozuurruggengraat in eiwitten.
Organische chemie heeft regels voor het benoemen van verbindingen met substituentengroepen. De substituentengroep wordt eerst vermeld met een achtervoegsel om te beschrijven hoe deze verbonden is met de hoofdketen van koolstof. Het achtervoegsel -yl wordt gebruikt bij het benoemen van organische verbindingen die een enkele binding bevatten ter vervanging van één waterstof. -ylideen en -ylidyne worden gebruikt voor respectievelijk dubbele en drievoudige bindingen. Bij het benoemen van koolwaterstoffen die een substituent bevatten, kunnen positienummers worden gebruikt. Deze nummers geven aan aan welk koolstofatoom de substituent vastzit. Een geval waarin deze informatie nodig is, is dat van isomeren.
De meest- en minst-gesubstitueerde zinnen worden vaak gebruikt om moleculen te beschrijven en hun producten te voorspellen. Bijvoorbeeld: