American football, in de Verenigde Staten en Canada voetbal genoemd en ook bekend als gridiron, is een teamsport. Het wordt gespeeld door twee teams met 11 spelers aan elke kant. American football wordt gespeeld met een bal met puntige uiteinden. Punten worden op verschillende manieren gescoord, meestal doordat het ene team de bal in de eindzone van het andere team krijgt. Het spel begon eind 19e eeuw als college football, een Amerikaanse versie van rugby football.
De belangrijkste competities die American football spelen zijn de professionele National Football League (NFL) en de National Collegiate Athletic Association (NCAA), die college football speelt. In de National Football League kunnen spelers miljoenen dollars betaald krijgen. In de National Collegiate Athletic Association spelen spelers gewoon voor de trots van hun school, beurzen, of voor de kans om deel uit te maken van een nationaal team. Meer dan een miljoen jongens (en een aantal meisjes) spelen high school football. Er is ook een nauw verwante sport: Canadian Football (CFL).
Basisregels en doel van het spel
Het doel van American football is om meer punten te scoren dan de tegenstander door de bal over te brengen in de eindzone of door doeltrappen. Spelverdeling en voortgang van het spel hangen samen met het concept van "downs": een aanvallend team heeft vier pogingen (downs) om minstens tien yards te winnen. Lukt dat, dan krijgt het team opnieuw vier downs (een "first down"). Als het team binnen vier downs die tien yards niet haalt, gaat de bal naar de tegenstander.
Punten en hoe ze worden gescoord
- Touchdown (6 punten): wanneer de bal wordt gedragen of gevangen in de eindzone van de tegenstander.
- Extra point / point after touchdown (1 punt): korte trap over de doelpalen na een touchdown.
- Two-point conversion (2 punten): na een touchdown kan een team proberen van dichtbij nogmaals de eindzone te bereiken via een normale spelzet.
- Field goal (3 punten): een trap door de doelpalen tijdens het spel (meestal gekozen als men te ver weg is voor een touchdown maar dichtbij genoeg voor een trap).
- Safety (2 punten): wanneer de verdedigende ploeg de aanvaller in diens eigen eindzone tackelt of de aanvaller de bal in de eigen eindzone verliest.
Spelverloop en tijd
Een officiële wedstrijd bestaat doorgaans uit vier kwarten van elk 15 minuten (NFL en veel collegewedstrijden). Tussen het tweede en derde kwart is er een langere rust (de helft). Spelers stoppen vaak de klok bij bepaalde spelonderbrekingen; daardoor duurt een wedstrijd in de praktijk 3 uur of meer. Bij gelijkspel kunnen er overtime-regels van toepassing zijn; die verschillen tussen NFL, NCAA en lagere niveaus.
Posities en taken
Een team heeft gespecialiseerde posities die elk hun eigen taak hebben. Enkele kernposities:
- Offense: quarterback (leidt de aanval en gooit of speelt de bal), running back (loopt met de bal), wide receivers (vangen passes), tight ends (combinatie van blokken en vangen), offensive line (beschermen de quarterback en maken loopruimte).
- Defense: linemen (druk uitoefenen op de quarterback en stoppen de run), linebackers (flexibel, verdedigen run en pass), cornerbacks en safeties (passverdediging).
- Special teams: kickers, punters en returners voor kick-offs, punts en field goals.
Veld en uitrusting
Het speelveld is 100 yards lang tussen de twee eindzones van elk ongeveer 10 yards (in de CFL zijn die afmetingen anders, zie Canadian Football). Op het veld staan yardlijnen elke 5 yards en kleine markeringen (hash marks) die de plek van de bal aangeven. De bal is ovaal en daardoor geschikt voor zowel gooien als dragen. Spelers dragen uitgebreide bescherming: helm met visier, schouderbeschermers, heup- en kniebescherming en speciale schoenen.
Strafpunten en overtredingen
Er zijn veel soorten straffen, variërend van enkele yards tot verlies van balbezit. Voorbeelden:
- Offside of false start — te vroeg starten (penalty yards tegen de aanvallers of verdedigers).
- Holding — vasthouden van een speler dat voordeel geeft.
- Pass interference — belemmeren van een ontvanger bij een pass.
- Targeting (vooral in NCAA) — gevaarlijk hoofd- of nekcontact; kan tot uitsluiting leiden.
Verschillen tussen NFL, NCAA en CFL
Belangrijke verschillen:
- NFL: professioneel niveau met uitgebreide regels, langere seizoenen, salariscontracten en een play-offsysteem dat culmineert in de Super Bowl.
- NCAA (college): amateurniveau met scholieren en studenten; regels verschillen op details (hash marks, overtime-procedures, targeting-regels). Traditioneel speelden spelers alleen voor schooltrots en beurzen, maar recente veranderingen rond name, image and likeness (NIL) geven studenten meer mogelijkheden om inkomsten te verdienen.
- CFL: in Canada, met 12 spelers per team, een groter veld (110 yards) en drie downs in plaats van vier. Spelwijze en strategie verschillen daardoor duidelijk van het Amerikaanse spel.
Competities en populariteit
De grootste professionele competitie is de National Football League, gevolgd door diverse internationale en semi-professionele competities. In de VS is college football (NCAA) cultureel enorm belangrijk en trekt het enorme toeschouwersaantallen, vooral rondom bowl games en het College Football Playoff-systeem. Op middelbare scholen spelen meer dan een miljoen jongeren, wat bijdraagt aan de talentenstroom naar hoger niveau.
Veiligheid en gezondheid
American football is fysiek intensief en kent risico’s zoals hersenschuddingen en andere blessures. De sport heeft de afgelopen jaren meer aandacht gekregen voor veiligheidsmaatregelen: betere helmen, regels tegen gevaarlijk contact, protocollen voor hersenschudding en bewustwording rond lange-termijngevolgen zoals chronische traumatische encefalopathie (CTE). Leiders van competities, medische staf en trainers blijven regels en technieken aanpassen om het risico te verkleinen.
Strategie en cultuur
Strategie speelt een grote rol: coaches plannen plays, passen defensieschema’s aan en maken beslissingen over gokken op fourth down, puntenpakketten of risicovolle passes. Cultureel is American football een belangrijke evenementen-sport met veel aandacht voor wedstrijden in het weekend, uitgebreide televisiedeals en grote evenementen zoals de Super Bowl, die zowel sportief als commercieel gezien een van de grootste jaarlijkse sportevenementen is.
American football combineert fysieke kracht, teamwork, taktiek en atletisch vermogen. Door de uiteenlopende niveaus — van high school en college tot professioneel — biedt de sport kansen voor spelers van jong talent tot ervaren professionals, met elk hun eigen regels en structuren binnen het bredere gridiron-ecosysteem.




