Paulinus van York — eerste bisschop van York en later van Rochester (gest. 644)
Paulinus van York (gest. 644) — eerste bisschop van York, later bisschop van Rochester. Ontdek zijn leven, rol in Northumbria en heiligverklaring.
Paulinus (ook St. Paulinus) (gestorven 10 oktober 644) was een Romeins gezant en missionaris die bekendstaat als de eerste bisschop van York. Hij maakte deel uit van de zogenoemde Gregoriaanse missie die door paus Gregorius de Grote naar Engeland werd gezonden om het christendom te verspreiden. Paulinus fungeerde als geestelijke en leermeester van Æthelburg (Eadbalds zus), de christelijke prinses van Kent, en vergezelde haar toen zij in 625 trouwde met koning Edwin van Northumbria.
Werk in Northumbria
In Northumbria speelde Paulinus een centrale rol bij de bekering van vorsten en hun hoven. In 627 bekeerde koning Edwin zich tot het christendom en werd hij, met veel ceremonieel, gedoopt door Paulinus. Deze bekering maakte ruimte voor de vestiging van christelijke gemeenschappen in het noorden van Engeland en leidde tot de oprichting van kerken en het zendwerk onder de bevolking.
Vlucht en verdere loopbaan
Na de dood van koning Edwin bij de Slag bij Hatfield Chase (633) vielen de politieke verhoudingen in Northumbria uiteen en moest Paulinus met koningin Æthelburg en een deel van haar gevolg vluchten terug naar Kent. Paus Honorius I benoemde Paulinus later formeel tot aartsbisschop van York, maar Paulinus had Northumbria al verlaten en oefende dat ambt niet meer in het noorden uit. In Kent werd hij vervolgens benoemd tot bisschop van Rochester, waar hij zijn resterende jaren aan pastoraat en organisatie van de kerk besteedde.
Nalatenschap en verering
Onze belangrijkste bron over Paulinus is Bede, die in zijn Historia ecclesiastica gentis Anglorum verslag doet van Paulinus’ werkzaamheden en invloed. Volgens Bede stierf Paulinus in 644 en werd hij in Rochester begraven. Na zijn dood werd hij als heilige vereerd; zijn gedachtenis wordt traditioneel op 10 oktober gehouden. Paulinus wordt herinnerd als een van de vroege figuren die hebben bijgedragen aan de verspreiding van het christendom in Engeland en aan de institutionele opbouw van de kerk in zowel Kent als Northumbria.
St. Paulinus van York (midden), met St. Aidan van Lindisfarne (links) en St. Cuthbert van Lindisfarne (rechts). Van de kerk van All Saints Pavement in York
Vroege carrière
Paulinus was een monnik die in Rome woonde toen hij in 601 door paus Gregorius I naar Brittannië werd gestuurd. Hij maakte deel uit van een groep missionarissen die waren uitgezonden om Augustinus te helpen bij zijn missie als eerste aartsbisschop van Canterbury. Er is weinig bekend over Paulinus in Kent. Maar 24 jaar later was hij kapelaan van Ethelberga van Kent, dochter van koning Athelbert I van Kent. Zij was ten huwelijk beloofd aan koning Edwin van Northumbria. Om met een christelijke vrouw te kunnen trouwen, beloofde hij dat hij zou overwegen zich zelf tot het christendom te bekeren. Als onderdeel van de overeenkomst kwam haar kapelaan Paulinus met haar mee naar Northumbria. Voordat hij in 625 Canterbury verliet, werd Paulinus door Justus, aartsbisschop van Canterbury, tot bisschop gewijd.
Bisschop van York
Paulinus was de eerste bisschop van York. Hij had het eerste jaar weinig succes met het bekeren van de heidenen. In 626 werd een moordenaar genaamd Eumer door Cwichelm van Wessex gestuurd om koning Edwin te vermoorden. Eumer vond de koning op zijn koninklijk landgoed aan de rivier de Derwent op eerste paasdag. Hij deed alsof hij een boodschap van zijn meester had en mocht de koning zien. Hij liet een tweesnijdend mes behandelen met gif en probeerde koning Edwin aan te vallen. Maar hij doodde de thane van de koning en wist alleen de koning te verwonden. Die avond werd zijn eerste kind geboren, een dochter genaamd Eanfled. Ten overstaan van bisschop Paulinus bad koning Edwin tot zijn goden als dank voor de veilige geboorte van zijn kind. Paulinus vertelde hem dat het zijn gebeden tot God waren die de koningin een veilige en vrijwel pijnloze bevalling bezorgden. De koning was erg blij met deze uitleg en deed Paulinus een belofte. Als God hem een overwinning zou schenken op zijn vijanden die hem probeerden te vermoorden, zou hij het christendom aanvaarden en zich laten dopen. Als garantie voor zijn belofte liet hij zijn pasgeboren dochter christen worden. Zij was de eerste van de Northumbrians die gedoopt werd. De doop vond plaats met Pinksteren en tijdens de ceremonie werden ook verschillende leden van de koninklijke familie gedoopt.
Edwin zelf wachtte met dopen tot na zijn veldtocht tegen de West-Saksen. Edwin trok Wessex binnen en bestrafte degenen die hadden geprobeerd hem te vermoorden. Hoewel Cwichelm nog leefde keerde hij terug naar Northumbria. Edwin laat het heidense heiligdom in Goodmanham vernietigen. In 627 liet Edwin zich samen met alle edelen van zijn koninkrijk dopen tot het christelijk geloof. Paulinus reisde vervolgens door heel Northumbria om de mensen te bekeren. Hij bouwde een stenen kerk in Drewsbury. Paulinus reisde ook naar Lindsey en liet een kerk bouwen in Lincoln. De paus in Rome hoorde van het grote succes in Northumbria. Hij besloot York te verheffen van een bisdom tot een aartsbisdom met Paulinus als eerste aartsbisschop van York. Maar het pallium bereikte Paulinus blijkbaar niet op tijd. Bij de Slag bij Hatfield Chase werd koning Edwin gedood door Cadwallon en Penda. Paulinus vluchtte samen met koningin Ethelberga en haar kinderen naar het zuiden, naar Kent. Paulinus werd toen bisschop van Rochester in Kent. Bisschop Paulinus stierf op 10 oktober 644.
Zoek in de encyclopedie