Paulinus (ook St. Paulinus) (gestorven 10 oktober 644) was een Romeins gezant en missionaris die bekendstaat als de eerste bisschop van York. Hij maakte deel uit van de zogenoemde Gregoriaanse missie die door paus Gregorius de Grote naar Engeland werd gezonden om het christendom te verspreiden. Paulinus fungeerde als geestelijke en leermeester van Æthelburg (Eadbalds zus), de christelijke prinses van Kent, en vergezelde haar toen zij in 625 trouwde met koning Edwin van Northumbria.
Werk in Northumbria
In Northumbria speelde Paulinus een centrale rol bij de bekering van vorsten en hun hoven. In 627 bekeerde koning Edwin zich tot het christendom en werd hij, met veel ceremonieel, gedoopt door Paulinus. Deze bekering maakte ruimte voor de vestiging van christelijke gemeenschappen in het noorden van Engeland en leidde tot de oprichting van kerken en het zendwerk onder de bevolking.
Vlucht en verdere loopbaan
Na de dood van koning Edwin bij de Slag bij Hatfield Chase (633) vielen de politieke verhoudingen in Northumbria uiteen en moest Paulinus met koningin Æthelburg en een deel van haar gevolg vluchten terug naar Kent. Paus Honorius I benoemde Paulinus later formeel tot aartsbisschop van York, maar Paulinus had Northumbria al verlaten en oefende dat ambt niet meer in het noorden uit. In Kent werd hij vervolgens benoemd tot bisschop van Rochester, waar hij zijn resterende jaren aan pastoraat en organisatie van de kerk besteedde.
Nalatenschap en verering
Onze belangrijkste bron over Paulinus is Bede, die in zijn Historia ecclesiastica gentis Anglorum verslag doet van Paulinus’ werkzaamheden en invloed. Volgens Bede stierf Paulinus in 644 en werd hij in Rochester begraven. Na zijn dood werd hij als heilige vereerd; zijn gedachtenis wordt traditioneel op 10 oktober gehouden. Paulinus wordt herinnerd als een van de vroege figuren die hebben bijgedragen aan de verspreiding van het christendom in Engeland en aan de institutionele opbouw van de kerk in zowel Kent als Northumbria.

