Badlands: droog, ondoordringbaar landschap — kenmerken & voorbeelden
Ontdek badlands: uitgedroogde, ondoordringbare landschappen gevormd door erosie, met spectaculaire kleuren, canyons en ravijnen — kenmerken, voorbeelden en waar je ze vindt.
Badlands zijn een soort droog terrein dat uiterst moeilijk begaanbaar is.
Ze ontstaan wanneer zachtere lagen gesteente door wind en water worden geërodeerd, terwijl harder gesteente als beschermende lagen of kappen overeind blijft staan. In zo’n landschap komen vaak canyons, ravijnen, geulen en andere dergelijke geologische vormen voor. Badlands zijn daardoor zeer moeilijk te doorkruisen te voet, te paard of met de auto. De droge varianten kunnen spectaculaire kleurschakeringen vertonen, variërend van donkerzwarte/blauwe steenkoollagen tot heldere klei en zandsteen.
Ontstaan en proces
Badlands ontstaan vooral in semi‑aride tot aride klimaten waar weinig vegetatie is om de bodem vast te houden. Belangrijke factoren zijn:
- afwisseling van harde en zachte sedimentlagen (bijvoorbeeld zandsteen bovenop klei of leem);
- intense, soms sporadische regenbuien die snel afstromen en diepe geulen uitsnijden;
- windwerking die losse materialen wegstuift;
- weinig plantengroei waardoor erosie ongehinderd doorgaat.
De zachte lagen eroderen snel, waarna alleen de hardere lagen, sponzen of kapstenen resteren en soms vormen zoals hoodoos, buttes en smalle richelruggen achterblijven.
Belangrijkste kenmerken
- sterk uitgesneden reliëf met steile hellingen en diepe, smalle ravijnen;
- weinig bodemoverzicht en moeilijk begaanbaar terrein;
- snelle erosiesnelheden en voortdurend veranderende vormen;
- vaak sterke kleurcontrasten door verschillende mineraalhoudende lagen;
- lokale waterafvoer die piekstromen veroorzaakt bij regen, met gevaar voor flash floods.
Kleuren en gesteenten
Kleurvariaties in badlands komen door verschillende soorten sediment en mineralen. Mogelijke kleuren en oorzaken:
- zwart of blauwachtig: steenkoollagen of organische rijke lagen;
- rood, oranje of bruin: ijzeroxiden (verroesting) in klei of zandsteen;
- geel of wit: klei, kalk of silica (soms bentoniet of aslagen);
- groen of grijs: vermenging met vulkanische as of andere specifieke mineralen.
Ecologie en paleontologie
Door de schrale omstandigheden is vegetatie vaak spaarzaam en aangepast aan droogte. Toch vind je gespecialiseerde planten en dieren die in niches leven, zoals vetplanten, lage struiken, reptielen en vogels die de richels gebruiken. Badlands zijn ook belangrijke vindplaatsen voor fossielen: afzettingslagen bewaren vaak resten van prehistorische planten en dieren, waardoor paleontologen er veel ontdekken.
Voorbeelden van badlands
- Badlands National Park (South Dakota, VS) – klassiek voorbeeld met uitgesproken erosievormen en fossiele afzettingen;
- Dinosaur Provincial Park (Alberta, Canada) – bekend om spectaculaire lagen en rijke dinofossielen;
- Makoshika State Park (Montana, VS) – ruige badlands met fossiele vondsten;
- Ischigualasto en Talampaya (Argentinië) – ook wel “Valle de la Luna”, met opvallende kleuren en paleontologische waarde;
- Bardenas Reales (Spanje) en de calanchi van Toscane (Italië) – Europese varianten met vergelijkbare erosiepatronen.
Bescherming en gebruik
Badlands zijn fragiele landschappen: losse afzettingen en dunne bodemlagen herstellen langzaam na beschadiging. Veel badlandsgebieden zijn daarom beschermd als nationaal park of reservaat. Menselijke activiteiten zoals off‑road rijden, ontgravingen of massatoerisme kunnen erosie versnellen en fossielen beschadigen. Tegelijk vormen badlands waardevolle plekken voor wetenschappelijk onderzoek en ecotoerisme, mits zorgvuldig beheerd.
Samenvatting: badlands zijn droge, sterk geërodeerde landschappen met diepe geulen, steile hellingen en opvallende kleuren. Ze ontstaan door het gecombineerde werk van klimaat, gesteenteopbouw en erosie, en zijn belangrijk voor zowel natuur als wetenschap — maar ook kwetsbaar en vaak moeilijk toegankelijk.
De Chinle Badlands bij Grand Staircase-Escalante National Monument in zuid Utah.
Badlands bij Drumheller, Alberta.
Badlands van Hell's Half-Acre, Natrona County, Wyoming.
Een kloof onder de Pinnacles
Panoramisch uitzicht op Las Médulas, Spanje.
Kenmerken
De term "badlands" is toepasselijk: badlands hebben steile hellingen, losse droge grond, gladde klei, en diep zand, die allemaal een belemmering vormen voor reizen en ander gebruik. Badlands ontstaan in droge gebieden met weinig maar hevige regenbuien, weinig vegetatie en zachte sedimenten die onderhevig zijn aan massale erosie.
Enkele van de beroemdste fossielenvelden worden gevonden in badlands, waar erosie de sedimentlagen snel blootlegt en de schaarse vegetatie het onderzoek en de jacht op fossielen relatief gemakkelijk maakt.
In sommige badlands komen kolenlagen bloot te liggen, zodat zich in de badlands enkele mijnstreken hebben ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is het Drumheller-district van de Red Deer River in Alberta, waar de historische site van de Atlas Coal Mine de laatste van 139 mijnen toont die in de badlands actief waren.
Locaties
Enkele van de bekendste badlandformaties zijn te vinden in Noord-Amerika. In de V.S. vormen het Makoshika State Park in Montana, het Theodore Roosevelt National Park in North Dakota en het Badlands National Park in South Dakota samen een reeks uitgestrekte badlandformaties. Ook Dinosaur National Monument in Colorado en Utah zijn badlands-afzettingen.
De Big Muddy Badlands in Saskatchewan, Canada, verwierven bekendheid als schuilplaats voor outlaws. Er is een groot badlandgebied in Alberta, Canada, met name in de vallei van de Red Deer River (waar het Dinosaur Provincial Park is) en in Drumheller, Alberta, waar het Royal Tyrrell Museum of Palaeontology is.
De Putangirua Pinnacles, een bekende badlands-formatie in Nieuw-Zeeland - gevormd door de erosie van het conglomeraat van een oude rivierdelta - liggen aan de kop van een kleine vallei nabij de zuidpunt van het Noordereiland.
Badlands uitgesneden in leisteen aan de voet van het Noord-Caineville Plateau, Utah, in de door de Fremont-rivier uitgeslepen pas die bekend staat als de Blauwe Poort.
Vragen en antwoorden
V: Wat zijn badlands?
A: Badlands zijn een soort droog terrein dat moeilijk begaanbaar is, gekenmerkt door ravijnen, ravijnen, geulen en andere geologische vormen.
V: Hoe worden badlands gevormd?
A: Badlands worden gevormd wanneer zachter gesteente door wind en water geërodeerd wordt, waardoor harder gesteente omhoog steekt.
V: Waarom zijn badlands moeilijk te voet, te paard of met de auto te doorkruisen?
A: Badlands zijn moeilijk te doorkruisen door hun ruige terrein en de afwezigheid van gladde paden.
V: Welke geologische vormen komen vaak voor in badlands?
A: Canyons, ravijnen, geulen en andere dergelijke geologische vormen komen vaak voor in badlands.
V: Wat zijn de verschillende soorten kleurschakeringen die in droge badlands gevonden kunnen worden?
A: Droge badlands kunnen spectaculaire kleurschakeringen hebben die variëren van donkere zwarte/blauwe steenkoollagen tot heldere klei en zandsteen.
V: Kunnen auto's door badlands rijden?
A: Nee, badlands zijn onmogelijk over te steken met een auto.
V: Waarom zijn badlands zo uitdagend om doorheen te rijden?
A: Badlands zijn een uitdaging om doorheen te rijden omdat het terrein er ruig en oneffen is, waardoor het moeilijk is om een glad pad te vinden.
Zoek in de encyclopedie