Het Seleucidische Rijk: Hellenistische opvolgerstaat van Alexander de Grote
Ontdek het Seleucidische Rijk: de Hellenistische opvolgerstaat van Alexander de Grote, zijn uitgestrekte rijk, meer dan 30 koningen en blijvende invloed van 323–63 v.Chr.
Het Seleucidische Rijk was een Hellenistische (of Oudgriekse) opvolgerstaat van het rijk van Alexander de Grote. In zijn grootste omvang omvatte het gebied grote delen van Anatolië, de Levant, Mesopotamië, Perzië, delen van wat nu Turkmenistan en Pamir is, en strekte het zich zelfs tot de Indusvallei. Het rijk ontstond formeel in de decennia na Alexanders dood (323 v.Chr.) en wordt vaak gedateerd vanaf 312 v.Chr., het jaar dat Seleucus I Nicator zijn machtsbasis vestigde.
Ontstaan en uitbreiding
Het Seleucidische Rijk ontstond toen Seleucus I (een van Alexanders diadochen) grote delen van Oostelijk Azië en het voormalige Achaemenidische Rijk in handen kreeg. Onder opeenvolgende vorsten breidde het rijk zich periodiek uit en kromp het weer door oorlogen en opstanden. Belangrijke hoofdsteden waren Seleucia aan de Tigris en Antiochië aan de Orontes, steden die de Hellenistische cultuur en bestuurspraktijken als centrum hadden.
Bestuur, samenleving en cultuur
Het bestuur combineerde Macedonische/Hellenistische elementen met oudere Perzische administratieve tradities. Het rijk stichtte vele nieuwe steden (kolonies) volgens het Grieks polis-model, die fungeerden als administratieve centra en instrumenten van hellenisatie. Grieks bleef de belangrijkste bestuurlijke en culturele taal, terwijl lokale talen en gebruiken veelal voortleefden.
- Religie en syncretisme: Griekse goden en iconografie werden vaak gecombineerd met lokale religies; syncretische culten en devoties kwamen veel voor.
- Economische basis: landbouw, handel over landroutes die later onderdeel van de zogenaamde Zijderoute zouden vormen, en muntproductie ondersteunden de economie.
- Kunst en wetenschap: Hellenistische kunst, architectuur en wetenschap floreerden in stedelijke centra en hadden invloed op de regio’s tot ver buiten het rijk.
Belangrijke vorsten en gebeurtenissen
Er waren meer dan 30 koningen van de Seleucidische dynastie, die ongeveer van de 4e eeuw v.Chr. tot 63 v.Chr. regeerden. Enkele opvallende vorsten en momenten zijn:
- Seleucus I Nicator (stichter; consolideerde macht en stichtte steden)
- Antiochus III ‘de Grote’ (herstelde veel van de vroegere macht van het rijk, maar werd in 190 v.Chr. verslagen in de Slag bij Magnesia)
- Antiochus IV Epiphanes (berucht om zijn pogingen tot Hellenisering in Judea; aanleiding voor de Makkabese opstand)
- Antiochus VII Sidetes (probeerde de Parthische expansie tegen te gaan maar het rijk bleef verzwakt)
Belangrijke conflicten omvatten langdurige oorlogen met de Ptolemaeën om controle over Syrië (de Syrische Oorlogen), de confrontatie met Rome die culmineerde in de nederlaag van Antiochus III en het Verdrag van Apamea (188 v.Chr.), en de opkomst van het Parthische Rijk dat geleidelijk de oostelijke gebieden veroverde.
Neergang en opvolging
Vanaf de 2e eeuw v.Chr. verloor het Seleucidische Rijk veel gebied aan opkomende machten (vooral de Parthen in het oosten) en leed het onder interne dynastieke twist. In 63 v.Chr. werd het resterende Syrische deel feitelijk onder Romeinse invloed geplaatst toen Pompeius de regio reorganiseerde, waarmee het Seleucidische koningschap feitelijk eindigde.
Eeuwen later, in de 7e eeuw n.Chr., werden veel van de ranige gebieden van het oude Seleucidische grondgebied door de opkomst van het van het Islamitische Kalifaat (met name het Rashidun Rijk en daarna het Umayyad Rijk en het Abbasid Rijk) deel van nieuwe islamitische staten. Tussen het uiteenvallen van de Seleuciden en de islamitische veroveringen lagen echter nog de Parthische en Sassanidische periodes, plus Romeinse en Byzantijnse invloed in delen van het westen.
Erfenis
De Seleuciden speelden een sleutelrol in de verspreiding van de Hellenistische cultuur naar het oosten en in het creëren van een lange periode van culturele uitwisseling tussen Griekse en oosterse tradities. Hun steden, munten, kunst en administratieve praktijken lieten een blijvende invloed achter in het Nabije Oosten en Centraal-Azië. Ook waren de politieke spanningen en cultuurpolitiek onder de Seleuciden een directe aanleiding voor gebeurtenissen zoals de Makkabese opstand, die belangrijke gevolgen had voor de geschiedenis van het Joodse volk.
De verdeling van Alexanders rijk (323-281 BC)
Alexander de Grote had het Perzische Rijk veroverd, maar stierf later jong, zijn enorme rijk van gedeeltelijk gehelleniseerde cultuur achterlatend zonder een volwassen erfgenaam.
Het rijk kwam in 323 v. Chr. onder het bestuur van een regent, Perdiccas genaamd, en de gebieden werden verdeeld onder Alexanders generaals, die daardoor satrapen werden, bij de verdeling van Babylon. Leiders die meenden meer te moeten hebben, begonnen oorlogen om het te krijgen. Spoedig bestreden de verschillende delen van het rijk elkaar.
Het vroege Seleucidische Rijk
Seleucus I Soter was een van Alexanders generaals die een deel van het enorme rijk kreeg dat Alexander had uitgesneden. Hij kreeg grote stukken land in Syrië, Babylonië, Anatolië, zelfs tot in India. Toen Perdiccas door een politieke moord werd gedood door Ptolemaeus van Egypte, viel het rijk, dat ternauwernood bijeen werd gehouden, uiteen. Het Seleucidische Rijk breidde zich snel uit en nam uiteindelijk delen van Thracië in het westen in en rukte op langs de Indus in het oosten.
Seleucus I kwam verschillende malen in conflict met zijn zuidelijke rivaal, de Ptolemeïsche dynastie. De Ptolemaeïsche Dynastie beheerste het grootste deel van Egypte en de landen eromheen, en streed herhaaldelijk tegen het Seleucidische Rijk om de controle over Syrië. Seleucus I veroverde een groot deel van Anatolië en bereidde zich voor op een invasie in Macedonië, toen hij werd vermoord. Dit maakte voor even een einde aan de ambities van het Seleucidische Rijk in Griekenland. Na de dood van Seleucus I besteedden zijn erfgenamen veel van hun tijd en geld aan het in stand houden van het enorme rijk dat zij hadden geërfd. Daarin slaagden zij redelijk goed, maar de uitgestrektheid van het rijk weerstond de pogingen van de opvolgers van Seleucus om het effectief te controleren.
Vragen en antwoorden
V: Wat was het Seleucidische Rijk?
A: Het Seleucidenrijk was een Hellenistische staat die het rijk van Alexander de Grote opvolgde.
V: Welke gebieden besloegen het grootste deel van het Seleucidische Rijk?
A: Het grootste deel van het Seleucidenrijk besloeg Centraal-Anatolië, de Levant, Mesopotamië, Perzië, Turkmenistan, Pamir en de Indusvallei.
V: Welk rijk werd voornamelijk opgevolgd door het Seleucidische Rijk?
A: Het Seleucidenrijk volgde in de eerste plaats het Achaemenidenrijk van Perzië op.
V: Welk rijk veroverde en heerste over het Seleucidenrijk van de jaren 650 tot 660 na Christus?
A: Het Islamitische Kalifaat (Rashidun Rijk) veroverde en heerste over het Seleuciden Rijk van de jaren 650 tot 660 na Christus.
V: Wat gebeurde er later met een groot deel van het gebied van het Seleucidenrijk?
A: Een groot deel van het gebied van het Seleucidenrijk werd onderdeel van het Umayyadenrijk en daarna van het Abbasidenrijk.
V: Hoeveel koningen had de Seleuciden dynastie?
A: De Seleuciden dynastie had meer dan 30 koningen van 323 tot 63 voor Christus.
V: Wat was het tijdsbestek van het Seleucidenrijk?
A: Het Seleucidenrijk bestond van 323 tot 63 v.Chr.
Zoek in de encyclopedie