"De Internationale" (Frans: L'Internationale, Franse uitspraak: lɛ̃.'tɛʀ.nas.jɔ.'nal(ə)]; Russisch: С Интернационалом, S Internatsionalom, Chinees: 國際歌, Guójìgē) is een zeer bekend communistisch, socialistisch en sociaaldemocratisch/democratisch socialistisch lied. Terwijl het oorspronkelijk in het Frans werd geschreven, werd het in vele andere talen vertaald, waaronder het Engels. De meest bekende versies zijn echter die in het Russisch en Chinees.
De Franse woorden, geschreven door Eugene Pottier, zouden oorspronkelijk worden gezongen op de melodie van "La Marseillaise", maar er werd een aparte melodie voor gecreëerd door een Belg met de naam Pierre Degeyter.
De Russische versie, geschreven door Arkadi Jakolevitsj Kots (Аркадий Яковлевич Коц) in 1902, werd aangenomen als het volkslied van de Russische Socialistische Sovjetrepubliek (Russische SFSR) in 1918 en als dat van de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken (de Sovjet-Unie) in 1922. Het bleef zo tot 1944, toen het werd vervangen door het Staatsantwoordslied van de Sovjet-Unie, geschreven door Aleksandr Alexandrov.
De Chinese teksten zijn geschreven door Qu Qiubai (瞿秋白).
Het lied is bekend door de melodie en het koor, dat in het Frans begint met "C'est la lutte finale" (wat betekent "Het is het laatste gevecht").
Geschiedenis
De oorsprong van De Internationale ligt in de nasleep van de Parijse Commune van 1871. De Franse dichter en revolutionair Eugène Pottier schreef de tekst in juni 1871 als een oproep tot verzet en solidariteit van de arbeidersklasse. Aanvankelijk werd voorgesteld de tekst op de melodie van "La Marseillaise" te zingen, maar al snel ontstond een aparte melodie.
De muziek wordt toegeschreven aan de Belgische vakbondsman en muzikant Pierre Degeyter, die eind jaren tachtig van de 19e eeuw een krachtige, marsachtige melodie componeerde. Over de toeschrijving aan Degeyter heeft later enige discussie plaatsgevonden (er waren juridische geschillen binnen zijn familie over auteurschap), maar zijn versie heeft zich internationaal doorgezet en is de bekende melodie geworden.
In de decennia daarna werd het lied vertaald en aangepast in tientallen talen. Het kreeg bijzondere betekenis binnen socialistische, sociaaldemocratische en communistische bewegingen wereldwijd. In Rusland maakte Arkadi Kots in 1902 een Russische vertaling en deze versie kreeg door de revoluties en de vorming van de Sovjetstaat een bijzondere status: de tekst werd tijdelijk als volkslied gebruikt totdat in 1944 een nieuw Sovjet-anthem kwam. In China schreef Qu Qiubai de Chinese versie die veel is gezongen door communistische activisten.
Tekst en muzikale kenmerken
De tekst van Pottier is een oproep tot eenheid van arbeiders tegen uitbuiting en oorlog, met beelden van emancipatie en een blik op een uiteindelijk einde van de heerschappij van de bezittende klasse. Thematisch gaat het om:
- klassensolidariteit en internationale verbondenheid;
- verzet tegen economische uitbuiting en politieke onderdrukking;
- theoretische hoop en praktische oproep tot organiseren en strijd.
Muzikaal is de compositie sterk ritmisch, eenvoudig en melodisch, ontworpen om in koor gezongen te worden. Het refrein is makkelijk mee te zingen en heeft een opzwepend, collectief karakter, waardoor het zich goed leent voor massabijeenkomsten, demonstraties en vakbondsacties.
Betekenis en gebruik
De Internationale fungeert als hymne en mobiliserend lied voor allerlei linkse bewegingen. Afhankelijk van tijd en plaats is het gebruikt als protestlied, marslied, rouwlied bij begrafenissen van activisten en als officiële hymne (zoals in de vroege Sovjetperiode). Het lied symboliseert internationale solidariteit: arbeiders van alle landen zouden volgens de tekst hun ketenen afwerpen en zich verenigen.
In sommige landen is het lied verboden geweest of zwaarbewaakt omdat het verband hield met revolutionaire actie. In andere contexten werd het gemodereerd of aangepast door meer gematigde sociaaldemocratische groeperingen, die sommige strofen veranderden of weglieten om het minder oproepend te maken.
Voorbeeld van de tekst
De volledige originele Franse tekst van Eugène Pottier (1871) is in het publieke domein. Hieronder een korte weergave van het bekende refrein en een Nederlandstalige weergave (vrije vertaling):
C'est la lutte finale
Groupons-nous et demain
L'Internationale
Sera le genre humain
Vrije Nederlandse vertaling (weergave van de strekking):
Dit is de ultieme strijd — laten we ons verenigen,
morgen zal de Internationale
de hele mensheid worden.
Let op: er bestaan veel vertalingen en parafraseringen in het Nederlands en andere talen; sommige zijn dichterlijk, andere meer direct en politiek geladen.
Culturele impact en hedendaags gebruik
Het lied heeft een blijvende culturele en historische impact. Het is opgenomen in films, documentaires, archieven van arbeidersorganisaties en blijft een herkenbaar symbool voor georganiseerde arbeid en internationale solidariteit. In moderne tijden wordt het soms nog gezongen bij vakbondsbijeenkomsten, herdenkingen en politieke bijeenkomsten, maar ook gereflecteerd op als historisch document van de arbeidersbeweging van de 19e en 20e eeuw.
Tegelijkertijd is de betekenis niet uniform: voor sommigen is het een inspirerende oproep tot sociale rechtvaardigheid, voor anderen een symbool van revolutionair verleden dat in sommige interpretaties controversieel blijft.
Aanvullende notities
- De tekst van Eugène Pottier is van 1871 en algemeen beschouwd als publiek domein; muziek en latere vertalingen kunnen in sommige gevallen auteursrechtelijk beschermd zijn geweest, afhankelijk van wie vertaalde of componeerde en wanneer die persoon overleed.
- Er bestaan talloze lokale varianten, parodieën en aangepaste strofen, wat de wijdverbreide culturele verspreiding van het lied illustreert.
- Voor grondiger studie kunnen historische bronnen over de Parijse Commune, biografieën van Eugène Pottier, en literatuur over Pierre Degeyter en Arkadi Kots geraadpleegd worden.
Samengevat: De Internationale is meer dan een lied — het is een historisch, politiek en cultureel symbool van de internationale arbeidsbeweging, met een eenvoudige, krachtige melodie en tekst die oproept tot solidariteit en verandering.