Gustav Leonhardt — Nederlandse klavecinist, organist en barokpionier
Gustav Leonhardt — invloedrijke Nederlandse klavecinist, organist en barokpionier; herontdekte historische uitvoeringen en het authentieke klankbeeld van Bach.
Gustav Leonhardt (geboren 's-Graveland, Nederland, 30 mei 1928, overleden Amsterdam, 16 januari 2012) was een beroemde Nederlandse klavecinist, organist en dirigent die bekend werd door het spelen van muziek uit historische perioden op periode-instrumenten. Aan het begin van zijn carrière was het klavecimbel nog geen populair instrument en muziek uit de Renaissance en Barok werd meestal op dezelfde manier gespeeld als muziek uit latere eeuwen. Gustav Leonhardt maakte zijn publiek bewust van hoe muziek van Johann Sebastian Bach zou hebben geklonken in Bachs tijd.
Levensloop en opleiding: Leonhardt ontwikkelde zich tot een veelzijdig musicus met een sterke interesse in historische uitvoeringspraktijk. Hij combineerde uitvoerend werk op klavecimbel en orgel met onderzoek naar oude speelwijze, aanleg voor ornamentiek en stemmingen die in vroegere eeuwen werden gebruikt. Dat onderzoek leidde ertoe dat hij repertoire van de renaissance en barok op een vernieuwende en 'authentieke' manier bracht.
Ensembles en samenwerkingen: Hij richtte zijn eigen ensemble op (bekend als het Leonhardt Consort) en werkte samen met vele musici die de historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk verder hielpen ontwikkelen. Een van zijn opvallende samenwerkingen was met de Oostenrijkse dirigent Nikolaus Harnoncourt; samen realiseerden zij een omvangrijk en invloedrijk project rondom de cantates van Bach. Leonhardt trad zowel als solist als begeleider op en speelde in kerken, op podia en bij festivals in heel Europa.
Opnamen en repertoire: Leonhardt nam talloze platen en cd's op, met name van werken uit de barok en van Bach. Zijn opnamen droegen sterk bij aan de herwaardering van het klavecimbel en van uitvoeringen op historische instrumenten. Door zijn combinatie van muzikale scherpzinnigheid en historisch onderbouwde interpretatie werden deze opnamen referenties voor collega-musici en luisteraars.
Docent en inspirator: Naast zijn carrière als uitvoerder was Leonhardt een gewaardeerd docent en mentor. Hij gaf les aan jonge klavecinisten en organisten en beïnvloedde zo meerdere generaties van musici binnen de vroegmuziekwereld. Zijn aanpak — een mengeling van uitvoerend vakmanschap en studie van bronnen — zette veel leerlingen aan tot verder onderzoek en tot voortzetting van de historische praktijk.
Nalatenschap: Gustav Leonhardt wordt beschouwd als een van de sleutelfiguren van de 20e-eeuwse revival van vroege muziek. Zijn werk veranderde de manier waarop barokmuziek in de concertpraktijk en op plaat werd benaderd. Ook na zijn overlijden in 2012 blijft zijn invloed merkbaar: opnamen, publicaties en de muzikale nalatenschap inspireren nog steeds uitvoerders en luisteraars wereldwijd.
Gustav Leonhardt bespeelt een klavecimbel op het MAfestival in Brugge
Life
Gustav Leonhardt werd geboren in een Nederlands, protestants gezin dat op het platteland woonde. Zijn protestantisme was een belangrijk deel van zijn leven. Zijn vader was een rijke zakenman. Zijn ouders waren beiden zeer enthousiaste amateur-muzikanten. Toen Gustav tien was kochten ze een klavecimbel. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak was het leven hard op het platteland en Leonhardt moest zich vaak verstoppen onder de vloerplanken om niet te worden weggestuurd voor slavenarbeid. Als hij niet ondergedoken zat, besteedde hij veel tijd aan het oefenen van het klavecimbel.
Gustav Leonhardt studeerde orgel en klavecimbel aan de Schola Cantorum in Basel. In die tijd was dit de enige plaats in Europa waar men oude muziek kon leren spelen. Hij ging naar Wenen om dirigent te worden, omdat zijn ouders dachten dat dirigent zijn een goede manier was om veel geld te verdienen. Gustav was echter nooit erg enthousiast over dirigeren en hij bracht al zijn tijd daar door in de bibliotheek met het bestuderen van muziekpartituren en het kopiëren van muziek. De meeste van deze muziek was nog nooit gepubliceerd en was nog niet uitgevoerd sinds de tijd dat het was gecomponeerd.
In 1952 werd hij docent harpisch akkoord aan de Weense Hochschule fur Musik. Hij ontmoette Nikolaus Harnoncourt die dezelfde interesses had als hij. Hij werd al snel hoogleraar klavecimbel aan het Amsterdams Conservatorium en bleef daar tot 1988. Hij was ook organist aan de Waalse Kerk, Amsterdam. Deze kerk heeft een zeer beroemd historisch orgel. Hij werd bekend door zijn klavecimbelconcerten en opnames. Hij leidde het Leonhardt Baroque Ensemble met de Engelse counter-tenor Alfred Deller met wie hij een van de eerste opnamen maakte van enkele Bach cantates. Tot het ensemble behoorde ook zijn vrouw Marie, alsmede Nikolaus Harnoncourt die cello speelde. Samen met Harnoncourt dirigeerde en nam hij alle cantates van Bach op.
Leonhardt woonde in een groot 16e eeuws huis aan een van de grachten in het centrum van Amsterdam. Op het concertpodium zag hij er heel serieus uit, maar hij had gevoel voor humor en speelde af en toe een stukje ragtime aan het eind van een recital.
Leonhardt overleed in Amsterdam op 16 januari 2012.
Zoek in de encyclopedie