Margaretha van Anjou | de koningin van Engeland door huwelijk met koning Hendrik VI

Margaretha werd geboren op 23 maart 1430 in Pont-à-Mousson in Lotharingen. Margaretha was de tweede dochter van René, koning van Napels, en Isabella, hertogin van Lotharingen. Zij had vijf broers en vier zusters, alsmede drie halfbroers en -zussen uit de relaties van haar vader met minnaressen. Haar vader, in de volksmond bekend als "goede koning René", was hertog van Anjou en titulair koning van Napels, Sicilië en Jeruzalem; hij is beschreven als "een man met veel kronen maar zonder koninkrijken". Margaretha werd gedoopt in Toul in Lotharingen. Zij bracht haar eerste jaren door in het kasteel van Tarascon aan de Rhône in de Provence en in het oude koninklijke paleis van Capua, bij Napels in het koninkrijk Sicilië. Haar moeder zorgde voor haar opvoeding en regelde mogelijk dat zij les kreeg van de geleerde Antoine de la Sale, die haar broers onderwees. Als kind stond Margaretha bekend als la petite créature.

Op 23 april 1445 trouwde Margaretha in Titchfield Abbey in Hampshire met koning Hendrik VI van Engeland. Hendrik was acht jaar ouder dan zij. De koning en koningin van Frankrijk waren de oom en tante van respectievelijk de bruidegom en de bruid: Henry's overleden moeder, Catherine, was de zus van koning Karel VII, wiens vrouw Marie van Anjou een zus was van Margaretha's vader René. Verder eiste Hendrik voor zichzelf het Koninkrijk Frankrijk op. Hij controleerde ook delen van Noord-Frankrijk. Vanwege dit alles stemde de Franse koning in met het huwelijk van Margaretha met zijn rivaal op voorwaarde dat hij niet de gebruikelijke bruidsschat hoefde te betalen en in plaats daarvan de landerijen van Maine en Anjou van de Engelsen zou krijgen. De Engelse regering, die een zeer negatieve reactie vreesde, hield deze bepaling geheim voor het Engelse publiek.

Margaret werd op 15-jarige leeftijd op 30 mei 1445 in Westminster Abbey door John Stafford, aartsbisschop van Canterbury, tot koningin van Engeland gekroond. Zij werd beschreven als mooi en bovendien "al een vrouw: hartstochtelijk en trots en wilskrachtig". Degenen die de toekomstige terugkeer van Engelse aanspraken op Frans grondgebied voorzagen, geloofden dat zij haar plicht om de belangen van de Kroon te beschermen al vurig begreep. Zij lijkt deze onverzettelijkheid te hebben geërfd van haar moeder, die vocht voor de aanspraak van haar man op het Koninkrijk Napels, en van haar grootmoeder van vaderskant, Yolande van Aragon, die Anjou daadwerkelijk "met mannenhand" bestuurde, de provincie op orde bracht en de Engelsen buiten de deur hield. Door haar familievoorbeeld en haar eigen krachtige persoonlijkheid was zij dus volledig in staat de "kampioen van de kroon" te worden.

Geboorte van een zoon

Hendrik was meer geïnteresseerd in religie en leren dan in militaire zaken en was geen succesvolle koning. Hij regeerde al sinds hij slechts enkele maanden oud was. Veel van zijn daden waren gedaan door mensen die in zijn plaats regeerden. Toen hij met Margaret trouwde, was zijn geestelijke toestand al instabiel. Toen hun enige zoon, Edward van Westminster, prins van Wales, werd geboren (op 13 oktober 1453), had Hendrik al een volledige inzinking gehad. Er gingen geruchten dat hij niet in staat was een kind te verwekken en dat de nieuwe prins van Wales het resultaat was van een overspelige verhouding. Veel^[who?] hebben gespeculeerd dat ofwel Edmund Beaufort, 2e hertog van Somerset, ofwel James Butler, 5e graaf van Ormond de werkelijke vader van de jonge prins was. Beiden waren trouwe bondgenoten van Margaretha.

Hoewel Margaret agressief partijdig was en een wispelturig temperament had, deelde zij de liefde van haar man voor de wetenschap vanwege haar gecultiveerde opvoeding. Zij gaf ook haar steun aan de oprichting van Queens' College, Cambridge.

Elizabeth Woodville (geboren ca. 1437), later koningin van Engeland als toekomstige echtgenote van de rivaal van Margaretha's echtgenoot, koning Edward IV, zou Margaretha van Anjou hebben gediend als dienstmeisje. Er is echter te weinig bewijs om dit met absolute zekerheid vast te stellen: verschillende vrouwen aan het hof van Margaretha droegen de naam Elizabeth of Isabella Grey.

Vijandschap tussen Margaret en de hertog van York

Nadat Margaret zich uit Londen had teruggetrokken om in weelderige staat in Greenwich te gaan wonen, hield zij zich bezig met de zorg voor haar jonge zoon en vertoonde zij geen tekenen van politieke wil totdat zij meende dat haar man met afzetting werd bedreigd door de ambitieuze Richard van York, de derde hertog van York, die tot haar ontsteltenis was benoemd tot Beschermheer terwijl Hendrik van 1453 tot 1454 geestelijk onbekwaam was. De hertog was een geloofwaardige aanhanger van de Engelse troon en tegen het einde van zijn beschermheerschap waren er veel machtige edelen en familieleden bereid zijn aanspraak te steunen. De hertog van York was machtig; Henry's adviseurs corrupt; Henry zelf vertrouwend, plooibaar en steeds instabieler; Margaretha uitdagend impopulair, grimmig en dapper vastbesloten om de Engelse kroon voor haar nageslacht te behouden. Ten minste één geleerde ziet de bron van de uiteindelijke Lancastrische ondergang niet zozeer in de ambities van York als wel in de ondoordachte vijandschap van Margaret jegens York en haar buitensporige voorkeur voor impopulaire bondgenoten. Niettemin was koningin Margaret een machtige kracht in de politieke wereld. Koning Hendrik was als was in haar handen als zij iets gedaan wilde krijgen.

Margaretha's biografe Helen Maurer is het echter niet eens met eerdere historici die de veelgeprezen vijandschap tussen de koningin en York hebben gedateerd op het moment dat hij het ambt van beschermheer kreeg. Volgens haar ontstond het wederzijdse antagonisme twee jaar later, in 1455, in de nasleep van de Eerste Slag bij St Albans, toen Margaret hem zag als een uitdaging voor het gezag van de koning. Maurer baseert deze conclusie op een oordeelkundig onderzoek naar Margaretha's patroon van het aanbieden van geschenken; daaruit bleek dat Margaretha er veel zorg aan besteedde om aan te tonen dat zij zowel York als Edmund Beaufort (Somerset) in het begin van de jaren 1450 in gelijke mate bevoordeelde. Maurer beweert ook dat Margaret het beschermheerschap van York leek te aanvaarden en stelt dat er geen substantieel bewijs is voor de aloude overtuiging dat zij verantwoordelijk was voor de uitsluiting van de Yorkisten uit de Grote Raad na het herstel van Hendrik (zie hieronder).

Wijlen historicus Paul Murray Kendall beweerde daarentegen dat Margarets bondgenoten Edmund Beaufort (Somerset) en William de la Pole, destijds graaf van Suffolk, geen moeite hadden om haar ervan te overtuigen dat York, tot dan toe een van de meest vertrouwde adviseurs van Hendrik VI, verantwoordelijk was voor haar impopulariteit en al te machtig was om te worden vertrouwd. Margaretha overtuigde Hendrik er niet alleen van York terug te roepen uit zijn functie als gouverneur in Frankrijk en hem in plaats daarvan naar Ierland te verbannen, ze probeerde hem ook herhaaldelijk te laten vermoorden tijdens zijn reizen van en naar Ierland, eenmaal in 1449 en opnieuw in 1450. De gezamenlijke verantwoordelijkheid van Edmund Beaufort (Somerset) en Suffolk voor de geheime overgave van Maine in 1448, en vervolgens het rampzalige verlies van de rest van Normandië in 1449 verwikkelde Margaret en Hendriks hof in rellen, opstanden van de magnaten en oproepen tot afzetting en executie van Margarets twee sterkste bondgenoten. Het zou ook een ultieme strijd op leven en dood tussen Margaretha en het Huis van York onvermijdelijk hebben gemaakt door de gevaarlijke populariteit van Richard bij de Commons duidelijk te maken. Richard van York, veilig teruggekeerd uit Ierland in 1450, confronteerde Hendrik en werd opnieuw toegelaten als vertrouwenspersoon. Kort daarna stemde Hendrik ermee in het parlement bijeen te roepen om de roep om hervorming te beantwoorden. Toen het parlement bijeenkwam, konden de eisen niet minder aanvaardbaar zijn voor Margaret: niet alleen werden zowel Edmund Beaufort (Somerset) als Suffolk aangeklaagd wegens crimineel wanbeheer van Franse zaken en ondermijning van de rechtspraak, maar ook werd Suffolk (nu hertog) ten laste gelegd dat hij de koning tegen de hertog van York had opgezet. Verder werd onder meer geëist dat de hertog van York zou worden erkend als eerste raadslid van de koning, en de Lagerhuisvoorzitter stelde, misschien met meer vuur dan wijsheid, zelfs voor om Richard, hertog van York, te erkennen als troonopvolger. Binnen enkele maanden had Margaret echter de macht over Henry heroverd, werd het parlement ontbonden, werd de onvoorzichtige voorzitter in de gevangenis gegooid en trok Richard of York zich voorlopig terug in Wales.

In 1457 werd het koninkrijk opnieuw woedend toen werd ontdekt dat Pierre de Brézé, een machtige Franse generaal en aanhanger van Margaretha, aan de Engelse kust was geland en de stad Sandwich in brand had gestoken. Als leider van een Franse troepenmacht van 4.000 man uit Honfleur wilde hij profiteren van de chaos in Engeland. De burgemeester, John Drury, werd bij deze overval gedood. Het werd daarna een vaste traditie, die tot op de dag van vandaag voortleeft, dat de burgemeester van Sandwich een zwart gewaad draagt om deze oneervolle daad te betreuren. Margaret, in samenwerking met de Brézé, werd het voorwerp van schunnige geruchten en vulgaire ballades. De publieke verontwaardiging was zo groot dat Margaretha, met grote tegenzin, zich gedwongen zag de verwant van de hertog van York, Richard Neville, 16e graaf van Warwick, een opdracht te geven om gedurende drie jaar de zee te bewaken. Hij was al kapitein van Calais.

Leider van de Lancastrian-factie

De vijandelijkheden tussen de rivaliserende Yorkistische en Lancastrische facties liepen al snel uit op een gewapend conflict. In mei 1455, iets meer dan vijf maanden nadat Hendrik VI hersteld was van een geestesziekte en het beschermheerschap van Richard van York was beëindigd, riep Margaret een Grote Raad bijeen waarvan de Yorkisten waren uitgesloten. De Raad riep op tot een vergadering van de edelen in Leicester om de koning te beschermen "tegen zijn vijanden". York was blijkbaar voorbereid op een conflict en rukte al snel op naar het zuiden om het Lancastrian leger in het noorden tegemoet te treden. De Lancastriërs leden een verpletterende nederlaag bij de Eerste Slag bij St Albans op 22 mei 1455. Edmund Beaufort (Somerset), de graaf van Northumberland en Lord Clifford werden gedood, Wiltshire vluchtte van het slagveld en koning Hendrik werd gevangen genomen door de zegevierende hertog van York. In maart 1458 nam zij samen met haar man en vooraanstaande edelen van de strijdende partijen deel aan The Love Day processie in Londen.

In 1459 werden de vijandelijkheden hervat in de Slag bij Blore Heath, waar James Tuchet, 5e baron Audley, werd verslagen door een Yorkistisch leger onder Richard Neville, 5e graaf van Salisbury.

Vroege campagnes

Terwijl Margaret probeerde verdere steun te verwerven voor de Lancastrische zaak in Schotland, behaalde haar belangrijkste bevelhebber, Henry Beaufort, 3e hertog van Somerset, een belangrijke overwinning voor haar in de Slag bij Wakefield op 30 december 1460 door de gecombineerde legers van de hertog van York en de graaf van Salisbury te verslaan. Beide mannen werden onthoofd en hun hoofden werden tentoongesteld op de poorten van de stad York. Aangezien Margaret in Schotland was toen de slag plaatsvond, was het onmogelijk dat zij het bevel tot hun executie gaf, ondanks het populaire geloof in het tegendeel. Zij volgde met een overwinning in de Tweede Slag bij St Albans (waarbij zij aanwezig was) op 17 februari 1461. In deze slag versloeg zij de Yorkistische troepen van Richard Neville, 16e graaf van Warwick, en heroverde zij haar man. Het was na deze slag dat zij, in een schaamteloze daad van wraak, de executie beval van twee Yorkistische krijgsgevangenen, William Bonville, 1e baron Bonville, en Sir Thomas Kyriell, die de wacht hadden gehouden bij koning Hendrik om hem tijdens de strijd buiten schot te houden. De koning had de twee ridders immuniteit beloofd, maar Margaret ontweek hem en beval hun executie door onthoofding. Er wordt beweerd dat zij de mannen terechtstelde, waarbij haar zoon als voorzitter optrad. "Eerlijke zoon", zou zij hebben gevraagd, "welke dood zullen deze ridders sterven?". Prins Edward antwoordde dat hun hoofden moesten worden afgehakt, ondanks de smeekbeden van de koning om genade.

Verblijf in Frankrijk

Het Lancastrische leger werd bij de Slag bij Towton op 29 maart 1461 verslagen door de zoon van wijlen de hertog van York, de toekomstige Edward IV van Engeland, die koning Hendrik afzette en zichzelf tot koning uitriep. Margaret was vastbesloten de erfenis van haar zoon terug te winnen en vluchtte met hem naar Wales en later Schotland. Zij vond haar weg naar Frankrijk, waar zij een bondgenoot werd van haar neef, koning Lodewijk XI van Frankrijk, en op diens instigatie liet zij een toenadering toe van Edwards vroegere medestander, Richard Neville, graaf van Warwick, die een breuk had gekregen met zijn vroegere vriend als gevolg van Edwards huwelijk met Elizabeth Woodville, en nu wraak wilde nemen voor het verlies van zijn politieke invloed. Warwicks dochter, Anne Neville, was getrouwd met Margarets zoon Edward, prins van Wales, om het verbond te verstevigen, en Margaret stond erop dat Warwick naar Engeland terugkeerde om zich te bewijzen voordat zij volgde. Hij deed dat, en herstelde Hendrik VI op 3 oktober 1470 kortstondig op de troon.

Definitieve nederlaag bij Tewkesbury

Tegen de tijd dat Margaret, haar zoon en schoondochter (Anne) klaar waren om Warwick terug naar Engeland te volgen, waren de rollen weer omgedraaid ten gunste van de Yorkisten en werd de graaf verslagen en gedood door de terugkerende koning Edward IV in de Slag bij Barnet op 14 april 1471. Margaret werd gedwongen haar eigen leger te leiden in de Slag bij Tewkesbury op 4 mei 1471, waarbij de Lancastrian troepen werden verslagen en haar zeventienjarige zoon Edward van Westminster werd gedood. De omstandigheden van Edwards dood zijn nooit duidelijk geworden; het is niet bekend of hij tijdens de eigenlijke gevechten werd gedood of na de slag werd geëxecuteerd door de hertog van Clarence. Als hij in de strijd sneuvelde, zou hij de enige prins van Wales zijn geweest die dat ooit deed. In de tien jaar daarvoor had Margaret een reputatie opgebouwd van agressie en meedogenloosheid, maar na haar nederlaag bij Tewkesbury en de dood van haar enige zoon was ze volledig gebroken van geest. Nadat ze aan het eind van de slag gevangen was genomen door William Stanley, werd Margaret op bevel van koning Edward gevangen gezet. Ze werd eerst naar Wallingford Castle gestuurd en vervolgens overgebracht naar de beter beveiligde Tower of London. Hendrik VI werd in de nasleep van Tewkesbury ook in de Tower opgesloten en hij stierf daar in de nacht van 21 mei; de oorzaak van zijn dood is onbekend, hoewel regicide werd vermoed. In 1472 kwam zij onder de hoede van haar vroegere hofdame Alice Chaucer, hertogin van Suffolk, waar zij bleef tot zij in 1475 door Lodewijk XI werd vrijgekocht.

Margaretha leefde de volgende zeven jaar in Frankrijk als arme verwante van de koning. Zij werd ondergebracht bij Francis de Vignolles en stierf op 25 augustus 1482 op 52-jarige leeftijd in zijn kasteel van Dampierre-sur-Loire, nabij Saumur (Anjou). Ze werd begraven naast haar ouders in de kathedraal van Angers, maar haar overblijfselen werden verwijderd en verspreid door revolutionairen die de kathedraal plunderden tijdens de Franse Revolutie.

Er bestaan nog veel brieven van Margaret tijdens haar ambtstermijn als koningin-gemaal. Een ervan is geschreven aan de Corporation of London over de schade die haar pachters was toegebracht in het landhuis van Enfield, dat deel uitmaakte van haar bruidsschat. Een andere brief werd geschreven aan de aartsbisschop van Canterbury. De brieven van Margaret, die meestal als kopregel hadden: "By the Quene", zijn gebundeld in een boek onder redactie van Cecil Monro, dat in 1863 voor de Camden Society werd gepubliceerd.

1. ↑ Brooke, C.N.L.; Ortenberg, V. (juni 1988). "De geboorte van Margaretha van Anjou". Historical Research. 61 (146): 357–58. doi:10.1111/j.1468-2281.1988.tb01072.x.
2. ↑ Margaret Lucille Kekewich, De goede koning: René van Anjou en het Europa van de vijftiende eeuw, (Palgrave Macmillan, 2008), 101.
3. ^3.03.1 ↑ ^{3.2 3.3} Kendall, p.19.
4. ↑ Maurer, Helen E. (2004). Margaret of Anjou : Queenship and Power in Late Medieval England. Woodbridge: Boydell. p. 21. ISBN 978-1-84383-104-4.
5. ↑ Sellar, W.C.; Yeatman, R.J. (1930). 1066 And All That. Methuen. pp. 46.
6. ↑ Smith, George (1975). De kroning van Elizabeth Wydeville. Gloucester: Gloucester Reprints. p.28
7. ↑ Boutell, p.276.
8. ↑ Kendall, blz.30-31.
9. ↑ Kendall, blz. 18, 19 & 24: "Buitensporige hebzucht en ambitie - de kwellingen van zijn tijdgenoten - lijken grotendeels afwezig te zijn geweest in zijn karakter. Het zou de niet aflatende vijandschap van een koningin vereisen om hem eraan te herinneren dat hij een betere titel voor de troon bezat dan Hendrik de Zesde," id. op 18." Het lijkt erop dat Richard, hertog van York, niet uit was op de kroon of meer stem in de regering wilde hebben dan hem toekwam. Voor veel Engelsen uit die tijd vertegenwoordigde hij de enige hoop op redding uit het moeras van wanorde en slecht bestuur waarin het rijk spartelde". Id. op p.517, n8.
10. ↑ Fraser, p.139.
11. ↑ Recensie van Maurer, Helen (2003). Margaretha van Anjou: Queenship and Power in Late Medieval England. Ontvangen op 1 maart 2011
12. ↑ Kendall, blz. 21-23, met als oorspronkelijke bron The Paston Letters, vol. 4.
13. ↑ Kendall, blz.21-23.
14. ↑ Kendall, blz. 13-14. Toen York en de koning en koningin elkaar in 1452 op een wapenstilstandsveld bij Blackheath weer ontmoetten, liep hij in een hinderlaag en werd hij gevangen genomen, terwijl Edmund Beaufort (Somerset) weer in ere werd hersteld. Id.
15. ↑ Kendall, p.32.
16. ↑ Haigh, p.32.
17. ↑ Wagner, p.26.
18. ↑ Kendall, blz.39-40.
19. ^19.019.1 ↑ Costain, p.305.
20. ↑ Hartley, Cathy (2003). A Historical Dictionary of British Women. Londen: Europa Publications Ltd. p.298 ISBN 1-85743-228-2
21. ↑ Hookham, Mary Ann The life and times of Margaret of Anjou, queen of England and France; and of her father René "the Good," king of Sicily, Naples, and Jerusalem, Tinsley brothers eds. Londen, 1872, p. 369-71, opgehaald op 17 december 2016.
22. ↑ Letters of Queen Margaret of Anjou and Bishop Beckington and Others, edited by Cecil Monro, Esq., published for the Camden Society, M.DCCC.LXIII, pp.98-98, Google Books, retrieved on February 24, 2010.
23. ↑ Monro, blz.99-100.
24. ↑ Aangezien de brief niet gedateerd is, is niet bekend welke aartsbisschop dit was; Munro suggereert dat het waarschijnlijk John Stafford (13 mei 1443 - 25 mei 1452) of kardinaal John Kemp (21 juli 1452 - 22 maart 1454) was.
25. ↑ Monro, pp.89-165
26. ↑ Letters of Queen Margaret of Anjou and Bishop Beckington, and Others, edited by Cecil Monro, Esq., published for the Camden Society, M.DCCC.LXIII, Google Books, retrieved on 24 February 2010.