De UCI ProTour is (of beter: was) een serie van topwielerwedstrijden op de weg, georganiseerd door de internationale wielerbond (Union Cycliste Internationale - de UCI). De ProTour introduceerde een vast kalenderpakket van wedstrijden waarop de beste ploegen van het profpeloton moesten verschijnen en waar renners punten konden scoren voor een gezamenlijke ranglijst.

Achtergrond en geschiedenis

De UCI ProTour werd in 2005 gestart met het doel het professionele wielrennen te ordenen: één duidelijke topserie met vaste deelnemers (ProTour-teams) en een gestandaardiseerd puntensysteem. De ProTour verving niet letterlijk wereldkampioenschappen, maar volgde op en breidde het eerdere systeem aan — onder andere de UCI Road World Cup, die vooral eendagsklassiekers bevatte — door ook grote etappekoersen en tijdritten op te nemen.

In de praktijk leidde de opzet tot discussies met organisatoren van grote rondes en klassiekers (zoals de ASO-organisatie van de Tour de France). Na jaren van onderhandelingen en hervormingen werd de ProTour in 2011 opgevolgd door het huidige UCI WorldTour, met vergelijkbare doelstellingen maar een aangepaste afsprakenstructuur tussen bond, teams en organisatoren.

Welke wedstrijden en teams

De ProTour bestond uit een mix van:

  • eendagsklassiekers (de zogenaamde "monumenten" en andere belangrijke koersen),
  • tijdritten en ploegentijdritten,
  • meerdaagse etappekoersen, variërend van kortere rittenkoersen tot grote rondes.

De serie richtte zich op de topploegen: in de begintijd kregen ongeveer 20 ploegen een ProTour-licentie. Deze ProTour-teams hadden in principe voorrang of automatische uitnodiging voor de ProTour-wedstrijden en konden punten verzamelen voor team- en individuele ranglijsten.

Kalender en geografische spreiding

Hoewel een groot deel van de ProTour-kalender in Europa lag — omdat veel klassieke wedstrijden en grote etappekoersen daar plaatsvinden — werden ook races buiten Europa opgenomen of kregen ze ProTour-status in de loop der jaren. Ploegen kwamen voornamelijk uit Europa, maar ook uit de Verenigde Staten, Australië en andere landen. De ProTour droeg daarmee bij aan de internationale profilering van het professionele wielrennen.

Promotie, toelating en relationele circuits

Overgang van de lagere niveaus naar de top is niet eenvoudig. Teams op de continentale circuits (continentale circuits) moeten voldoen aan meerdere criteria om door te groeien naar het hoogste niveau: sportieve prestaties, financieel beleid, organisatorische structuur, ethische en anti-dopinggaranties en sponsorstabiliteit. Daarom is promotie naar de hoogste klasse vaak lastig en kostbaar.

Op termijn is internationalisering wel een doel: teams en organisatorische sterkten uit regio’s als Afrika, Australië en Azië zouden in theorie kunnen doorstromen of deelnemen aan topwedstrijden na het voldoen aan de UCI-eisen en het verkrijgen van licenties of uitnodigingen.

Belang en kritiek

De ProTour had als voordeel dat het structuur en duidelijkheid bracht: wie de beste ploegen en renners waren, werd zichtbaar via een gezamenlijk klassement. Tegelijk bestond er kritiek op het systeem, bijvoorbeeld over de macht tussen organisatoren en de UCI, de zwaardere eisen voor kleinere ploegen en de beperkte mogelijkheden voor snelle promotie vanuit regionale circuits. Deze debatten leidden uiteindelijk tot aanpassingen en de overgang naar het huidige UCI WorldTour-model.

Samenvatting

  • De UCI ProTour was bedoeld als de hoogste competitie voor professionele wielerploegen en -wedstrijden (gestart in 2005).
  • Het omvatte eendagswedstrijden, tijdritten en etappekoersen en introduceerde een uniform puntensysteem en kalender.
  • Hoewel Europa centraal stond, was er aandacht voor internationalisering en deelname van teams buiten Europa.
  • In 2011 evolueerde de ProTour naar het UCI WorldTour, waarmee veel van de doelen en structuur werden behouden maar governance en afspraken werden herzien.