Rots vervormt vaak zodanig dat het buigt in plaats van breekt. Dit wordt een plooi genoemd. De term plooi wordt in de geologie gebruikt wanneer één of meer oorspronkelijk vlakke oppervlakken, zoals sedimentaire lagen, als gevolg van druk en hoge temperatuur worden verbogen of gebogen. De basisoorzaak is waarschijnlijk een of ander aspect van de platentektoniek.
Wanneer twee krachten van tegenovergestelde zijden op elkaar inwerken, worden gesteentelagen in plooien gebogen. Het proces waarbij plooien ontstaan door samendrukking wordt plooiing genoemd. Plooien is een van de endogenetische processen; het vindt plaats binnen de aardkorst.
Plooien in gesteenten variëren in grootte van microscopisch kleine plooitjes tot bergachtige plooien. Zij komen afzonderlijk voor als geïsoleerde plooien en in uitgebreide plooitreinen van verschillende afmetingen, op verschillende schalen. Een geheel van plooien op regionale schaal vormt een plooi gordel, een gemeenschappelijk kenmerk van orogenische zones.
Er zijn grootschalige en kleinschalige plooiingen. Grootschalige plooiingen komen vooral voor langs een botsingsgrens tussen twee tektonische platen.
