Himalaya: bergketen in Zuid-Azië | Hoogste toppen, geografie & klimaat

Ontdek de Himalaya: Zuid-Aziatische bergketen met Mount Everest, hoogste toppen, geografie en klimaat. Diepgaande inzichten over Nepal, Bhutan, gletsjers en moessoninvloed.

Schrijver: Leandro Alegsa

13-01-2026 23:59

De Himalaya is een bergketen in Zuid-Azië.

De westkant is in Pakistan. Ze lopen door Jammu en Kashmir, Himachal Pradesh, Uttaranchal, Sikkim en Arunachal Pradesh staten in India, Nepal en Bhutan. De oostkant ligt in het zuiden van Tibet. Ze zijn verdeeld in 3 delen Himadri, Himachal en Shiwaliks.

Veel van de hoogste bergen ter wereld liggen in de Himalaya en het aangrenzende Karakoram. Belangrijke toppen in de regio zijn de Mount Everest, K2 (in het Karakoram), Annapurna en Nanga Parbat. De Mount Everest is met ongeveer 8.849 meter de hoogste berg ter wereld. Van de veertien hoogste bergen (de zogenaamde achtduizenders) liggen er negen in de Nepalese Himalaya.

Het woord "Himalaya" betekent huis van sneeuw in het Sanskriet, afgeleid van hima (sneeuw) en ālaya (woonplaats). De Himalaya's zijn zo hoog dat ze het Indiase en het Chinese gebied vaak van elkaar scheidden. India vormt door de bergen een duidelijk geografisch en klimatologisch afgescheiden deel van Azië; daarom spreekt men van het Indiase subcontinent.

Ten noorden van de Himalaya ligt het Tibetaanse Plateau, vaak aangeduid als "het dak van de wereld". Het plateau is echter vrij droog omdat het plateau en de bergen samen een grote regenschaduw vormen: de meeste neerslag valt aan de zuidkant. De bergen blokkeren bovendien de extreem koude winterwinden uit Centraal-Azië en dwingen de neerslagvoerende tak van de Bengaalse moessonbaai zijn vochtige lucht af te geven over de zuidelijke hellingen van de Himalaya, Nepal, Bhutan en Bangladesh. Dit heeft het klimaat en de landbouw op het Indiase subcontinent sterk bepaald.

Geografie en indeling

De Himalaya strekken zich over ongeveer 2.400 kilometer van west naar oost en variëren in breedte van grofweg 150 tot 300 kilometer. Men onderscheidt doorgaans drie parallelle gordels:

Shiwaliks (Siwalik Range) – de buitenste laag met lagere afgeronde heuvels en jong sedimentair gesteente.
Himachal (middelste zone) – bergketens met hogere passen en valleien, vaak het gebied van traditionele bergdorpen.
Himadri (grote of hoge Himalaya) – het binnenste en hoogste deel met de hoogste pieken en permanente gletsjers.

Geologie en ontstaan

De Himalaya zijn gevormd door de botsing van de Indiase plaat met de Euraziatische plaat, die ongeveer 50 miljoen jaar geleden begon. Deze continentale botsing duwt sedimentaire gesteenten omhoog en veroorzaakt voortdurende opheffing; de bergen groeien nog steeds centimeter per jaar. De geologie is complex met geplooide, verbroken en gemetamorfoseerde gesteenten, en het gebied is seismisch actief (aardbevingen komen regelmatig voor).

Gletsjers, rivieren en watervoorraden

De Himalaya vormen het brongebied van veel grote Aziatische rivieren die eeuwenlang beschavingen van water voorzien hebben. Grote gletsjers zoals de Gangotri en Khumbu voeden de belangrijkste stroomsystemen. Belangrijke rivieren met oorsprong in of achter de Himalaya zijn onder andere de Indus, Ganges en Brahmaputra, en hun talrijke zijrivieren. Deze rivieren zijn cruciaal voor irrigatie, drinkwater en hydropower in tientallen miljoenen mensenlevens.

Klimaat en hoogtezones

Het klimaat varieert sterk met hoogte en ligging. Aan de zuidzijde heerst een moessonklimaat met veel regen in de zomer; de noordzijde is droger door de regenschaduw. In grote lijnen zijn er verschillende hoogtezones: subtropische valleien, gematigde bossen, subalpiene struikzones en alpenweiden tot sneeuw- en ijsvelden op de hoogste hoogten. Temperatuur en zuurstofconcentratie nemen snel af met de hoogte, wat invloed heeft op flora, fauna en menselijke bewoning.

Flora en fauna

De Himalaya vormen een van de biodiversiteitsrijke regio's van de wereld. In de lagere en middelhoge streken groeien dichte loof- en naaldbossen met rododendrons en vele endemische planten. Hogere gebieden kennen alpiene graslanden. Dieren die in de Himalaya leven zijn onder andere de sneeuwpanter, rode panda, Himalayase tahr, muskushert en vele roofvogels. Veel soorten zijn bedreigd door habitatverlies en stroperij.

Mens, cultuur en economie

Miljoenen mensen wonen in en rond de Himalaya in een groot aantal etnische groepen en spreken vele talen; religies als het hindoeïsme en boeddhisme hebben een sterke aanwezigheid en de bergen herbergen tal van heilige plaatsen en pelgrimsroutes. Traditionele economieën berusten op kleinschalige landbouw in valleien (rijst, gierst, aardappelen), veeteelt (yak en schapen) en bosproducten. In de 20e en 21e eeuw zijn toerisme en bergsport belangrijke inkomstenbronnen geworden.

Bergsport en geschiedenis

De Himalaya is het centrum van de wereldwijde bergsportgeschiedenis. De eerste succesvolle beklimming van de Mount Everest vond plaats in 1953 door Sir Edmund Hillary en Tenzing Norgay. Jaarlijks trekken duizenden bergbeklimmers en trekkers naar regio's als Everest-, Annapurna- en Langtang-gebied. De Sherpa-gemeenschappen spelen een cruciale rol bij expedities en het lokale bergtoerisme.

Bedreigingen en natuurbeheer

De Himalaya worden geconfronteerd met meerdere bedreigingen: klimaatverandering (snelle gletsjerterugtrekking en veranderende neerslagpatronen), ontbossing, aanleg van dammen en wegen, overbegrazing en ongereguleerde toeristische druk. Smeltende gletsjers kunnen ook leiden tot het ontstaan van gevaarlijke gletsjermeren (GLOF's) die downstream gebieden bedreigen. Er bestaan inmiddels veel beschermde gebieden, nationale parken en internationale samenwerkingsinitiatieven om biodiversiteit te behouden en duurzame ontwikkelingsstrategieën te bevorderen.

Slotopmerkingen

De Himalaya zijn niet alleen geologisch indrukwekkend en rijk aan biodiversiteit, ze zijn ook van cruciaal belang voor het leven en de economieën van Zuid-Azië. Begrip van hun geografie, bescherming van hun ecosystemen en duurzame omgang met natuurlijke hulpbronnen zijn essentieel voor zowel lokale gemeenschappen als voor miljoenen mensen die afhankelijk zijn van de rivieren die hier ontspringen.

Himalaya vanaf het Internationale Ruimtestation, kijkend naar het zuiden vanaf het Tibetaanse Plateau. De toppen zijn Makalu [links (8.462 meter; 27.765 voet)], Everest [midden (8.848 meter; 29.035 voet)], Lhotse [midden (8.516 meter; 27.939 voet)] en Cho Oyu [rechts (8.201 meter; 26.906 voet)].

De positie van het Himalaya gebergte

De 6.000 km plus reis van het Indiase subcontinent voor de botsing met Azië zo'n 40 tot 50 miljoen jaar geleden.

Het Taktshang Klooster, ook bekend als het "Tijgernest"...

Vorming van de Himalaya

Geologisch gezien is de oorsprong van de Himalaya de impact van de Indische tektonische plaat. Deze reist met 15 cm per jaar naar het noorden en is zo'n 40-50 miljoen jaar geleden toegetreden tot het Euraziatische continent. De vorming van de Himalaya heeft ertoe geleid dat het lichtere gesteente van de toenmalige zeebodems in de bergen is opgetild. Een veelgehoord feit dat wordt gebruikt om dit proces te illustreren is dat de top van de Mount Everest is gemaakt van mariene kalksteen.

De Indische plaat beweegt zich nog steeds naar het noorden met 67 mm per jaar. In de komende 10 miljoen jaar zal het ongeveer 1.500 km afleggen in Azië. Ongeveer 20 mm per jaar van de India-Azië-convergentie wordt geabsorbeerd door langs het zuidelijk front van de Himalaya te duwen. Dit leidt tot een stijging van de Himalaya met ongeveer 5 mm per jaar, waardoor ze geologisch actief zijn. De beweging van de Indische plaat naar de Aziatische plaat leidt ook af en toe tot aardbevingen.

Wildlife

De Himalaya is erg populair bij toeristen omdat er veel wild is. De soorten planten en bomen die hier veel voorkomen zijn eiken, dennen, sparren, rododendrons, berken, jeneverbessen en dodar. Veel voorkomende dieren, die vooral in de verschillende delen van de Himalaya te zien zijn, zijn sneeuwluipaarden, blauwe schapen, muskusherten, tijgers, olifanten, wilde zwijnen en krokodillen. Zelfs bedreigde dier- en plantensoorten komen er voor. In het noordelijke deel van de Himalaya, waar de temperatuur onder het vriespunt daalt, kunnen dieren niet goed overleven. Degenen die zich hebben aangepast kunnen echter wel overleven. Tijdens de koude winters trekken de meeste dieren naar de lagere regionen van de Himalaya, terwijl anderen, zoals de bruine beer, een winterslaap houden. De jak wordt vooral gezien in de koude woestijn. Ze zijn als wilde ossen en ze zijn de grootste dieren in deze regio. In de regio's van Ladakh worden dieren als Nyan, het wild en de grootste schapen gevonden.

Enkele van de belangrijkste plaatsen voor wilde dieren in de Himalaya zijn:

Jim Corbett Nationaal Park
Namdhpha Nationaal Park
Het Koninklijke Chitwan Park
Nationaal Park Kaziranga
Koninklijk Bardia Nationaal Park
Groot Himalaya Nationaal Park

Vijf grote rivieren

De vijf belangrijkste rivieren van de Himalaya zijn het Jhelum, Chenab, Ravi, Beas en Satluj. De rivieren zijn de belangrijkste bron van menselijk en dierlijk leven in die gebieden.

De rivier Jhelum kwam uit een bron genaamd Verinag, die 80 km ten zuiden van Srinagar ligt. Het is wereldwijd bekend om zijn negen bruggen. Het is een zeer brede rivier en het water is vrij modderig en vies door vervuiling etc.
De twee rivieren Chandra en Bhaga komen samen om de Chenab rivier te vormen. De Chenab ligt in de regio Lahaur van Himachal Pradesh. Het kwam van de gesmolten sneeuw die zich aan de voet van het hoofdgebied van de Himalaya in het district Spiti en Lahaur bevond. Het meer van Chandra Tal komt ook uit deze rivieren.
De Ravi is in vele liefdeslegendes naar buiten gekomen. De stad Chamba ligt op een bergplateau op de rechteroever van de rivier. De regio staat bekend om handwerk zoals geborduurde zakdoeken, zilver- en lederwaren en houtsnijwerk.
De vallei van Kullu en Kangra wordt gevormd door de rivier de Beas. De belangrijkste kracht van deze rivier komt uit het zuiden van Larji. Daar komt het in het Mandi-district en nog verder in Kangra. Het water neemt in het moessonseizoen zo sterk toe dat het overstromingen veroorzaakt in de omliggende dorpen. De Pong-dam wordt op de rivier gemaakt om hydro-elektrische energie op te wekken.
De rivier Sutlej komt van de zuidelijke hellingen van de berg Kailash, vlakbij het meer van Mansarovar. Hij stroomt parallel aan de Himalaya en gaat uiteindelijk naar de Shipki La Pass. Het snijdt door het Zanskar gebergte, en maakt een diepe put aan de voet van de Kinner Kailash.

Vragen en antwoorden

V: Waar ligt de Himalaya?

A: De Himalaya is een bergketen in Zuid-Azië. Ze lopen door de staten Jammu en Kasjmir, Himachal Pradesh, Uttarakhand, Sikkim en Arunachal Pradesh in India, Nepal en Bhutan. De westkant ligt in Pakistan en de oostkant in het zuiden van Tibet.

V: Wat is de hoogste bergtop ter wereld?

A: De Mount Everest is met 8.849 meter de hoogste berg op aarde.

V: Hoeveel van de vijftien hoogste bergtoppen bevinden zich in de Nepalese Himalaya?

A: Negen van de vijftien hoogste bergtoppen ter wereld bevinden zich in de Nepalese Himalaya.

V: Wat betekent "Himalaya"?

A: Het woord "Himalaya" betekent Huis van Sneeuw in het Sanskriet, een oude Indiase taal.

V: Hoe heeft dit gebergte de klimaatpatronen beïnvloed?

A: De Himalaya heeft de klimaatpatronen sterk beïnvloed door extreem koude winterwinden uit Centraal-Azië tegen te houden en de moessontak van de Golf van Bengalen te dwingen zijn vocht af te voeren langs het noordoosten en noorden van India, Bhutan, Nepal en Bangladesh.

V: Wat ligt er ten noorden van deze bergketen?

A: Ten noorden van de Himalaya ligt het Tibetaanse Plateau dat vaak "het dak van de wereld" wordt genoemd.

V: Waarom wordt het "het dak van de wereld" genoemd?

A: Het wordt "het dak van de wereld" genoemd omdat het erg hoog ligt, maar ook erg droog is omdat het als een gigantische regenschaduw fungeert die de regen in plaats daarvan naar het zuiden dwingt.

Zoek in de encyclopedie