Gebruik in India
India was een van de vroegste uitgevers van munten (circa 6e eeuw voor Christus). De eerste "roepie" wordt verondersteld te zijn geïntroduceerd door Sher Shah Suri (1486-1545), gebaseerd op een verhouding van 40 koperstukken (paisa) per roepie. Tot de vroegste uitgaven van papieren roepies behoorden die van onder andere de Bank van Hindustan (1770-1832), de Algemene Bank van Bengalen en Bihar (1773-75, opgericht door WarrenHastings) en de Bengaalse Bank (1784-91). Tot 1815 gaf het Madras-voorzitterschap ook een munt uit op basis van de fanam, met 12 fanams gelijk aan de roepie.
Historisch gezien was de roepie, afgeleid van het Sanskriet woord raupya, wat zilver betekent, een zilveren munt. Dit had ernstige gevolgen in de negentiende eeuw, toen de sterkste economieën ter wereld op de gouden standaard stonden. De ontdekking van grote hoeveelheden zilver in de VS en verschillende Europese koloniën leidde tot een daling van de relatieve waarde van zilver ten opzichte van goud. Plotseling kon de standaardvaluta van India niet meer zoveel van de buitenwereld kopen. Deze gebeurtenis stond bekend als "de val van de roepie".
India werd niet beïnvloed door de keizerlijke orde in de Raad van 1825 die probeerde het Britse pond in de Britse koloniën te introduceren. Brits India werd in die tijd gecontroleerd door de Britse Oost-Indische Compagnie. De zilverrupee bleef de munt van India gedurende de gehele periode van de Britse Raj en daarna. In 1835 stelde Brits India zich vast op een mono-metalen zilverstandaard op basis van de roepie. Zijn beslissing werd beïnvloed door een brief, geschreven in het jaar 1805, door Lord Liverpool die de deugden van het mono-metallisme ophemelde.
Na de Indiase muiterij in 1857 nam de Britse regering de directe controle over Brits India over. Sinds 1851 werden er in de Royal Mint tak in Sydney, New South Wales, grote aantallen gouden vorsten geproduceerd. In het jaar 1864 werd in een poging om de Britse goudsoeverein de 'keizerlijke munt' te laten worden, de schatkisten in Bombay en Calcutta de opdracht gegeven om gouden vorsten te ontvangen. Deze gouden vorsten hebben echter nooit de kluizen verlaten. Zoals in het vorige decennium in Canada en het volgende jaar in Hongkong werd gerealiseerd, zijn de bestaande gewoontes niet gemakkelijk te vervangen. En net zoals de Britse regering eindelijk de hoop had opgegeven om de roepie in India te vervangen door het pond sterling, beseften ze tegelijkertijd, en om dezelfde redenen, dat ze de zilveren dollar in de Straits Settlements niet gemakkelijk konden vervangen door de Indiase roepie, zoals de wens van de Britse Oost-Indische Compagnie was geweest.
Sinds de grote zilvercrisis van 1873 heeft een groeiend aantal landen de gouden standaard overgenomen. In 1898 nam Brits India, naar aanleiding van de aanbevelingen van het Indian Currency Committee, officieel de goudstandaard aan door de roepie aan het Britse pond te koppelen tegen een vaste waarde van 1 shilling 4 pence (d.w.z. 15 roepies = 1 pond). In 1920 werd de werkelijke zilverwaarde van de roepie verhoogd tot 2 shilling (10 roepies = 1 pond). In Brits Oost-Afrika werd toen besloten om de roepie te vervangen door een florijn. In Brits India werd deze mogelijkheid echter niet benut.
In 1927 werd de knijper opnieuw verkleind, dit keer tot 18 pence (13⅓ rupees = 1 pond). Deze pin werd gehandhaafd tot 1966, toen de roepie werd gedevalueerd en aan de Amerikaanse dollar werd gekoppeld tegen een koers van 7,5 roepies = 1 dollar (in die tijd werd de roepie gelijk aan 11,4 Britse pence). Deze koppeling duurde tot de devaluatie van de Amerikaanse dollar in 1971.
De Indiase roepie verving de Deense roepie in 1845, de Franse roepie in 1954 en de Portugese escudo in 1961. Na de onafhankelijkheid in 1947 verving de Indiase roepie alle valuta's van de vroegere autonome staten. Een aantal van deze staten had roepies uitgegeven die gelijk waren aan die van de Britten (zoals de Travancore roepie). Andere valuta's waren de Hyderabad roepie en de Kutch kori. De nominale waarden tijdens de Britse overheersing (en het eerste decennium van de onafhankelijkheid) waren:
- 1 damidi(taart) = 0,520833 paise
- 1 kani(pice) = 1,5625 paise
- 1 paraka = 3,125 paise
- 1 anna = 6,25 paise (1 Anna)
- 1 beda = 12,5 paise (2 Anna)
- 1 pavala = 25 paise (4 Anna)
- 1 artharopee = 50 paise (8 Anna)
- 1 roepie = 100 paise (16 Anna)
In 1957 vond de decimalisatie plaats en werd de roepie verdeeld in 100 naye paise (Hindi voor "nieuwe paise"). In 1964 werd de oorspronkelijke "naye" afgeschaft. Velen verwijzen nog steeds naar 25, 50 en 75 paise als respectievelijk 4, 8 en 12 jaar, niet anders dan het gebruik van "bit" in het Amerikaans Engels voor ⅛ dollar.
De roepie aan de Oost-Afrikaanse kust en Zuid-Arabië
In Oost-Afrika, Arabië en Mesopotamië waren de roepie en de bijbehorende munten op verschillende momenten actueel. Het gebruik van de roepie in Oost-Afrika strekte zich uit van Somalië in het noorden, tot aan Natal in het zuiden. In Mozambique werden de Brits-Indiase roepies overgestempeld. In Kenia sloeg de Britse Oost-Afrikaanse Compagnie de roepie en zijn fracties en ook de pice. Door de stijging van de zilverprijs, direct na de Eerste Wereldoorlog, steeg de roepie in waarde tot twee shilling sterling. In 1920 werd in Brits Oost-Afrika van de gelegenheid gebruik gemaakt om een nieuwe florinemunt te introduceren, waardoor de munt in overeenstemming werd gebracht met het pond sterling. Kort daarna werd de Florin in twee Oost-Afrikaanse shillings gesplitst. Deze assimilatie met het pond sterling gebeurde echter niet in Brits India zelf. In Somalië sloeg de Italiaanse koloniale overheid 'rupia' volgens precies dezelfde standaard en noemde de pice 'besa'.
De roepie in de Strait Settlements
De Straits Settlements waren oorspronkelijk een buitenbeentje van de Britse Oost-Indische Compagnie. De Spaanse dollar was al in de tijd dat de Britten in de negentiende eeuw arriveerden in de Straat van India, maar de Oost-Indische Compagnie probeerde de roepie in de plaats te stellen. Deze pogingen werden door de plaatselijke bevolking weerstaan en in 1867, toen de Britse regering de directe controle over de nederzettingen van de Oost-Indische Compagnie overnam, werden de pogingen om de roepie in te voeren uiteindelijk gestaakt.
Internationaal gebruik
Zie ook: Pakistaanse roepie
Met Partition is de Pakistaanse roepie ontstaan, waarbij in eerste instantie gebruik werd gemaakt van Indiase munten en Indiase muntbiljetten die gewoonweg te veel werden gestempeld met "Pakistan". In vroegere tijden was de Indiase roepie een officiële valuta van andere landen, waaronder Aden, Oman, Koeweit, Bahrein, Qatar, de Truciale Staten, Kenia, Tanganyika, Oeganda, de Seychellen en Mauritius.
De Indiase regering introduceerde de Golfrupee, ook wel bekend als de Perzische Golfrupee (XPGR), als vervanging voor de Indiase roepie die uitsluitend buiten het land in omloop is met de Reserve Bank of India [Amendment] Act, 1 mei 1959. Deze creatie van een aparte munt was een poging om de druk op de Indiase deviezenreserves door de goudsmokkel te verminderen. Nadat India de roepie op 6 juni 1966 gedevalueerd had, hebben de landen die er nog steeds gebruik van maken - Oman, Qatar en de Truciale Staten (die in 1971 de Verenigde Arabische Emiraten werden) - de roepie van de Golf vervangen door hun eigen valuta. Koeweit en Bahrein hadden dat al gedaan in respectievelijk 1961 en 1965.
De Bhutanese ngultrum wordt op gelijke voet met de Indiase roepie vastgepind, en beide valuta's worden in Bhutan geaccepteerd. De Indiase roepie wordt ook geaccepteerd in steden in Nepal die dicht bij de grens met India liggen. In Nepal zijn de Indiase roepie-waarden van 500 en 1000 echter verboden.
code: INR) is de officiële valuta van de Republiek India. De munt wordt uitgegeven en gecontroleerd door de Reserve Bank of India. In de afgelopen 15 jaar, [wanneer?] is de waarde van deze munt tussen de $1 USD = 35-65 INR of 1 euro = 44-69 INR (zie hieronder: Convertibiliteit).
