Lake Mungo

Sedimenten bij Lake Mungo zijn gedurende meer dan 100.000 jaar afgezet. Aan de oostelijke oever van het meer liggen de 'Muren van China'. Dit is een 26 km lange reeks van lunetten, ongeveer 30 meter hoog, gevormd in de loop van duizenden jaren. Er zijn drie verschillende lagen zand en aarde die de Muren vormen. De oudste is de roodachtige Gol Gol-laag, die tussen 100.000 en 120.000 jaar geleden werd gevormd. De middelste grijsachtige laag is de Mungo-laag, die tussen 50.000 en 25.000 jaar geleden werd afgezet. De meest recente is de Zanci-laag, die lichtbruin is en tussen 25.000 en 15.000 jaar geleden werd afgezet.

De Mungo-laag, die vóór de laatste ijstijd werd afgezet, is archeologisch het rijkst. Het was een tijd van weinig regenval en koeler weer, maar er stroomde meer regenwater van de westkant van de Great Dividing Range, waardoor het meer vol bleef. Er leefde een grote menselijke bevolking, evenals vele soorten Australische megafauna.

Tijdens de laatste ijstijd daalde het waterpeil in het meer, en werd het een zoutmeer. Hierdoor werd de bodem alkalisch, wat hielp om de overblijfselen die in de Muren van China waren achtergebleven te bewaren. Hoewel het meer enkele duizenden jaren geleden volledig opdroogde, bleef de bodemvegetatie op de Muren staan. Dit hielp om ze te stabiliseren en te behouden. Met de komst van Europese kolonisten in het gebied in de jaren 1880 hebben geïntroduceerde diersoorten, vooral konijnen, schapen en geiten, het vegetatiedek vernietigd. Dit heeft geleid tot een verhoogde erosie van de duinen. Deze erosie heeft echter geleid tot het blootleggen van veel menselijke en dierlijke resten. De wind heeft zand en aarde van de Muren naar het oosten verplaatst, waardoor een beweeglijk duin is ontstaan dat zich elk jaar verder naar het oosten verplaatst.

De belangrijkste vondsten bij Lake Mungo zijn Mungo Man en Mungo Lady. Mungo Lady, een gedeeltelijk gecremeerd lichaam, werd in 1969 ontdekt door Dr Jim Bowler van de Australian National University (ANU). Aanvankelijk dacht men dat ze 25.000 jaar oud was. Uit een recenter onderzoek in 2003 bleek dat ze waarschijnlijk dichter bij de 40.000 jaar oud was. Mungo Lady is de vroegst bekende mens die is gecremeerd. Mungo Man werd ook ontdekt door Dr. Bowler, op 26 februari 1974. De overblijfselen waren bedekt met rode oker, in wat het vroegst bekende geval is van een dergelijke begrafenispraktijk. Hoewel sommige studies zijn leeftijd hebben vastgesteld op meer dan 60.000 jaar, is men het er thans over eens dat hij ook ongeveer 40.000 jaar oud is.

Mensen leven al minstens 50.000 jaar rond Lake Mungo. In de duinen zijn stenen werktuigen gevonden die ouder zijn dan de Mungo Man. Er zijn maalstenen voor het maken van meel gevonden die tussen 5.000 en 10.000 jaar oud zijn; ze zijn gemaakt van zandsteen afkomstig uit de

Murray River bekken op 100 km afstand. In de duinen werd ook een stenen bijl gevonden die minstens 500 jaar oud was; hij was gemaakt van steen afkomstig van Mount Camel, bij Shepparton, ruim 300 km verderop.

Het rijke archeologische erfgoed van de plaats is van grote betekenis voor de Aboriginal Australische bevolking uit het gebied. De Willandra-regio is het thuis van de Barkindji, Nyiampaa en Mutthi Mutthi. Zij hebben een gezamenlijke beheersovereenkomst met de regering van New South Wales voor het beheer van het meer en het Mungo National Park.

In 1972 werden archeomagnetische studies uitgevoerd op de prehistorische vuurplaatsen van de aboriginals die langs de oude oeverlijn van het Mungomeer werden gevonden. Magnetisatie die bewaard is gebleven in ovenstenen en gebakken haarden toont aan dat het axiale dipoolveld rond 30.000 jaar geleden tot 120 graden van zijn normale positie is verschoven. Dit wordt een geomagnetische excursie genoemd. Omdat de meeste excursies die vóór Lake Mungo werden gevonden zich in sedimentair materiaal bevonden, dacht men dat de richtingsanomalieën van het magnetisch veld detritisch of diagenetisch van oorsprong waren. De resultaten van Lake Mungo waren te danken aan thermoremanente magnetisatie, waardoor een sedimentologisch verschijnsel werd uitgesloten.

Twee excursies zijn geregistreerd in sedimenten van Skjonghelleren op Valderøy, Noorwegen. De Virtuele Geomagnetische Pool (VGP) van de ene vond op hetzelfde moment plaats als die van het Mungomeer, wat erop wijst dat de gebeurtenis eerder mondiaal dan lokaal was. Gegevens uit meerafzettingen van vergelijkbare ouderdom in Frankrijk met vrijwel identieke magnetische veldlijnen ondersteunen ook dat Lake Mungo een wereldwijde gebeurtenis was. Er is echter gesuggereerd dat het afwijkende veld van Lake Mungo het resultaat is van blikseminslagen.