San Marino is een van de kleinste landen ter wereld. Het ligt in Zuid-Europa en is volledig omringd door Italië (dit wordt een enclave genoemd; alleen Vaticaanstad, Lesotho en San Marino zijn vergelijkbare voorbeelden). De oppervlakte bedraagt ongeveer 61 km2. De hoofdstad is de stad San Marino. De bevolking telt enkele tienduizenden inwoners (schattingen variëren rond de 30–35 duizend), verspreid over stadskernen en dorpen op de steile hellingen van de Monte Titano.

Geschiedenis

San Marino is de oudste nog bestaande republiek ter wereld. Volgens de traditie werd zij op 3 september 301 na Christus gesticht door Marinus, een steenhouwer en christelijke kluizenaar. De belangrijkste geschreven regels van bestuur, de Statuten van San Marino, dateren uit 1600 (aangenomen op 8 oktober 1600) en vormen een vroeg voorbeeld van constitutionele regelgeving. De zelfstandigheid van de stadstaat werd in de loop der eeuwen herhaaldelijk bevestigd: San Marino kreeg erkenning van het Napoleontische Frankrijk in 1797 en kreeg bredere internationale bevestiging tijdens het Congres van Wenen in 1815. In de 19e eeuw, tijdens de Italiaanse eenwording, bleef San Marino onafhankelijk maar ontwikkelde het nauwe betrekkingen met het omringende Italië.

Bestuur en politiek

San Marino heeft een eigen democratisch systeem met enkele bijzondere kenmerken:

  • Staatsvorm: constitutionele republiek met een parlementair systeem.
  • Hoofd van Staat: twee Captains Regent (Capitani Reggenti) die co-bewindvoerders zijn en gewoonlijk elk zes maanden door het parlement worden gekozen. Deze korte ambtstermijnen zijn bedoeld om machtsconcentratie te voorkomen.
  • Wetgevende macht: het parlement (Consiglio Grande e Generale) telt doorgaans 60 leden die om de vijf jaar worden gekozen.
  • Rechtsorde: een eigen rechtssysteem en rechtbanken; defensie is in de praktijk vrijwel afwezig als militaire macht en San Marino onderhoudt in de volksmond vooral ceremoniële en politionele korpsen.

Geografie en natuur

Het land ligt op de oostelijke flank van de Apennijnen, met de Monte Titano als hoogste en meest kenmerkende punt. De stad San Marino en haar beroemde drie middeleeuwse torens (Guaita, Cesta en Montale) domineren het landschap. Vanwege de steile hellingen is bebouwing geconcentreerd en is veel landbouw beperkt tot terrassen. In 2008 werden het historische centrum en de Monte Titano op de Werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst.

Bevolking, taal en religie

De officiële en meest gesproken taal is Italiaans, maar lokaal leven ook dialecten zoals het Romagnol. De meerderheid van de bevolking is rooms-katholiek (het rooms-katholicisme), al is de samenleving modern en kent ze religieuze vrijheid en een toenemende secularisering.

Economie

De economie van San Marino is divers voor zo'n kleine staat en is sterk gericht op diensten:

  • Toerisme: de belangrijkste inkomstenbron. Bezoekers komen voor het middeleeuwse centrum, musea, panoramische uitzichten en de historische torens.
  • Postzegels en munten: de uitgifte van postzegels en speciale munten is een belangrijke bron van deviezeninkomsten door de populariteit bij verzamelaars. Daarnaast munt San Marino euromunten met eigen nationale motieven op grond van een monetaire overeenkomst met de EU.
  • Financiële diensten en bankwezen: bank- en financiële dienstverlening spelen een rol, hoewel het land sinds de jaren 2010 transparantieafspraken heeft nageleefd en geen anoniem belastingparadijs meer is zoals in het verleden.
  • Industrie en ambachten: kleinschalige productie van keramiek, textiel, meubels en elektronische onderdelen bestaat naast de dienstensector.

San Marino is geen lid van de Europese Unie, maar de euro wordt al langere tijd gebruikt; er zijn bilaterale afspraken met Italië en de EU over valuta en douane. De staat is economisch sterk verweven met Italië (open grenzen, handelsstromen en toerisme).

Cultuur en toerisme

Culturele attracties zijn onder meer het historische centrum van de hoofdstad, de drie torens op de Monte Titano, het Nationaal Museum, en festivals die historische en religieuze tradities vieren. De nationale feestdag en de viering van de stichter, de heilige Marinus, trekken lokale festiviteiten en toeristen aan.

Praktische informatie

  • Oppervlakte: ca. 61 km2.
  • Bevolking: enkele tienduizenden inwoners (ongeveer 30–35 duizend, schattingen variëren).
  • Taal: Italiaans.
  • Geld: euro (eigen euromunten met nationale ontwerpen zijn in omloop).
  • Toegang: bereikbaar over de weg vanuit omliggende Italiaanse regio's; de dichtstbijzijnde grotere luchthavens en treinstations liggen in Italië (Rimini, Bologna, Ancona).

Samenvattend is San Marino een kleine maar historisch en politiek bijzondere republiek: eeuwenoud, cultureel rijk en economisch afgestemd op toerisme en diensten, terwijl het behoud van zijn onafhankelijkheid en tradities het onderscheidt binnen het Europese landschap.