Darius Milhaud: Franse componist (Les Six) en pionier van polytonaliteit
Darius Milhaud — invloedrijke Franse componist van Les Six, pionier van polytonaliteit en jazzinvloeden; meer dan 400 werken. Ontdek zijn vernieuwende muziek.
Darius Milhaud (uitgesproken als "DAR-yus MEE-oh") (geboren Marseille, 4 september 1892; overleden Genève 22 juni 1974) was een Franse componist. Hij was lid van de groep Les Six. Hij is een van de belangrijkste Franse componisten van de 20e eeuw. Hij schreef meer dan 400 composities. Zijn muziek is vaak beïnvloed door jazz en polytonaliteit (muziek in meer dan één toonsoort tegelijk).
Leven en loopbaan
Milhaud werd geboren in Marseille en kreeg zijn muzikale opleiding in Parijs. Zijn vroege jaren werden sterk beïnvloed door reizen en ontmoetingen: een belangrijk keerpunt was zijn verblijf in Brazilië tijdens de Eerste Wereldoorlog, waar hij lokale muziekstijlen en ritmes leerde kennen. Na zijn terugkeer in Frankrijk raakte hij betrokken bij het artistieke circuit van Parijs en werd hij lid van de groep Les Six, waarin ook componisten als Francis Poulenc en Arthur Honegger zaten.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog, vanwege zijn Joodse achtergrond en de politieke situatie in Europa, verhuisde Milhaud naar de Verenigde Staten. Daar gaf hij les aan instellingen waaronder Mills College in Californië en had hij invloed op een generatie jonge Amerikaanse musici. Na de oorlog keerde hij deels terug naar Europa maar bleef ook actief in de Verenigde Staten.
Compositorische stijl en vernieuwingen
Milhaud staat bekend om zijn open, kleurrijke stijl en zijn bereidheid verschillende muzikale bronnen te combineren. Belangrijke kenmerken van zijn taal zijn:
- Polytonaliteit: het naast elkaar plaatsen van meerdere toonsoorten om nieuwe klankkleuren en harmonische spanning te bereiken.
- Ritmische vitaliteit: beïnvloed door jazz en populaire ritmes, met vaak energieke en dansante bewegingen.
- Melodische eenvoud en directheid: hij gebruikte vaak korte, makkelijk te herkennen thema’s en veegde ernstige dogmatiek aan de kant ten gunste van helderheid en directheid.
- Eclecticisme: invloeden uit Braziliaanse muziek, jazz, Franse salonmuziek en traditionele klassieke vormen komen in zijn werk samen.
Belangrijke werken en genres
Milhaud was buitengewoon productief en schreef voor bijna alle genres: orkestwerken, balletmuziek, opera’s, kamermuziek, pianowerken en liederen. Enkele van zijn meest bekende werken zijn:
- Le Bœuf sur le toit (ballet/ensemble) – een speelse, door Braziliaanse muziek en cabaret geïnspireerde stukkenreeks.
- La Création du monde (1923) – een jazz-geïnspireerd ballet met prominente rol voor saxofoon; één van de bekendste voorbeelden van de synthese tussen jazz en klassieke muziek in de jaren 1920.
- Saudades do Brasil – een pianencyclus/orkestratie die herinneringen aan Braziliaanse stadjes en ritmes oproept.
- Scaramouche – een populair werk dat in verschillende bezettingen bestaat en veel uitgevoerd wordt.
Als docent en invloed
Milhaud had een grote invloed als leraar. Hij stond bekend om zijn ruimhartige houding tegenover muzikale stijl en techniek, en trok daardoor veel buitenlandse studenten aan. Tot zijn leerlingen behoren onder anderen de Amerikaanse jazzpianist Dave Brubeck, wat illustreert hoe zijn invloed zich uitstrekten naar genres buiten de klassieke muziek. Door zijn lange loopbaan en internationale activiteiten droeg hij bij aan de verspreiding van Franse muziektradities en aan het uitwisselen van ideeën tussen Europa en de Verenigde Staten.
Nalatenschap
Darius Milhaud wordt herinnerd als een veelzijdig en productief componist die de grenzen tussen stijlen opzocht en met succes klassieke en populaire muziek combineerde. Zijn experimenten met polytonaliteit en zijn open houding ten opzichte van jazz en volksinvloeden hebben hem een blijvende plaats in de muziekgeschiedenis opgeleverd. Uitvoerenden en ensembles blijven zijn werk opnemen en opvoeren; zijn oeuvre biedt zowel toegankelijke stukken als uitdagende, verfrissende vernieuwingen voor musici en luisteraars.
Darius Milhaud
Life
Milhaud's familie was Joods. Hij groeide op in Aix-en-Provence. Zijn vader was een amandelhandelaar. Toen hij heel klein was luisterde hij vaak naar de liedjes die werden gezongen door de vrouwen die de noten uitsorteerden. Het waren volksliedjes uit de Provence. Toen hij jong was ging hij graag wandelen in de Provence. Dit was een belangrijk deel van zijn leven.
Milhaud's ouders hielden van muziek. Zijn vader was pianist en speelde vaak op lokale muziekbijeenkomsten. Zijn moeder had een mooie altstem. Toen hij zeven was leerde hij viool spelen. Hij hield van de muziek van Claude Debussy, die hij ooit ontmoette.
Milhaud studeerde in Parijs aan het Parijse Conservatorium waar hij Arthur Honegger en Germaine Tailleferre ontmoette, die ook leden van Les Six zouden worden. Hij studeerde compositie bij Charles-MarieWidor en harmonie en contrapunt bij André Gédalge. Hij studeerde ook privé bij Vincent d'Indy. Hij leerde zichzelf piano spelen. In Parijs kon hij luisteren naar muziek van vele grote componisten.
Hij was erg verdrietig toen een goede vriend sneuvelde in de Eerste Wereldoorlog. Hij besloot naar Brazilië te gaan. Hij werkte daar bijna twee jaar, om codes te ontcijferen. Hij hield van de geluiden van de jungle. Deze geluiden zouden een invloed hebben op zijn muziek. De andere grote invloed was de jazz, die hij in 1922 in New York hoorde.
Milhaud keerde terug naar Frankrijk en werkte heel hard. Hij reisde vaak. In 1940 moest hij naar de Verenigde Staten emigreren omdat de nazi's joodse musici arresteerden. In Amerika gaf hij lezingen.
Zijn gezondheid werd slecht. Hij had reumatoïde artritis gedurende bijna zijn hele volwassen leven, en tegen 1948 zat hij in een rolstoel. Toch bleef hij reizen en lesgeven, zo lang als hij kon. Zijn beroemdste leerling was waarschijnlijk Dave Brubeck.
In 1925 trouwde Milhaud met zijn nicht, een actrice genaamd Madeleine Milhaud. Zij speelde vaak sprekende rollen in de muzikale werken van haar man. In zijn laatste jaren wijdde zij zich aan de zorg voor hem. Zij overleed in Parijs op 17 januari 2008 op 105-jarige leeftijd.
Zoek in de encyclopedie