Guillotine: geschiedenis, werking en betekenis
Samenvatting van wat een guillotine is, hoe het apparaat is opgebouwd en functioneert, de historische achtergrond en de maatschappelijke en juridische betekenis.
Overzicht
De guillotine is een mechanisch instrument voor onthoofding dat sinds de late 18e eeuw in verschillende landen werd gebruikt als executiemethode. Het apparaat staat bekend om een rechte val van een scherp, zwaar mes in een verticaal frame en werd soms gepresenteerd als een efficiëntere en 'humanere' manier om een vonnis uit te voeren. De term verwijst zowel naar het toestel zelf als naar het principe van gecentraliseerde elektrische of mechanische uitvoering. Voor meer technische beschrijvingen zie Technische toelichting.
Afbeeldingengalerij
10 Afbeeldingen
Ontwerp en onderdelen
Een traditionele guillotine bestaat uit enkele vaste onderdelen die samen de snijbeweging mogelijk maken:
- Frame: een hoog, stevig, verticaal raamwerk waarin het mes geleidt wordt.
- Mes of lemmet: een zwaar, vaak schuin geslepen blad dat vrij kan vallen.
- Geleidingssysteem: groeven of rails die ervoor zorgen dat het mes recht valt.
- Onderstel en lunette: de plek waar de veroordeelde wordt geplaatst en de hals wordt vastgezet.
- Valmechanisme: contragewicht, touw of slot dat het mes op hoogte houdt en laat vallen.
Een schematische opstelling en voorbeelden van varianten zijn te vinden via bouwkundige schema's en in collecties zoals museumoverzichten.
Werking en procedure
De uitvoering met een guillotine volgde doorgaans een vaste procedure die beoogde snel en betrouwbaar te zijn. Kort samengevat:
- Veroordeelde wordt gefixeerd in de lunette of op een bankje.
- De hals wordt geplaatst en indien nodig vastgezet.
- Het mes wordt losgelaten en valt onder invloed van zwaartekracht.
- Het hoofd wordt afgescheiden en het lichaam kan worden verwijderd.
Details van de praktijk en veiligheidsmaatregelen zijn beschreven in historische handleidingen en archiefstukken: procedurebeschrijving.
Geschiedenis en ontwikkeling
De guillotine kreeg brede bekendheid tijdens de Franse Revolutie, toen men zocht naar een uniforme methode voor executies. Het instrument werd in verschillende landen aangepast en gebruikt in verschillende periodes van de 19e en 20e eeuw. Over de precieze oorsprong en namen verbonden aan het ontwerp bestaat veel documentatie: zie historisch onderzoek en conservatieverslagen in musea (collectieoverzichten).
Juridische, maatschappelijke en culturele betekenis
De guillotine is niet alleen een technisch apparaat maar ook een symbool met uiteenlopende connotaties: die van gelijkheid voor de wet, van moderne bureaucratische strafuitvoering, en van terreur en politieke repressie. In de loop van de 20e eeuw werd het gebruik van dit soort executiemethoden in veel landen afgeschaft of vervangen; voor actuele wet- en regelgeving zijn rechtsbronnen en verdragsinformatie raadzaam: juridische context.
Geschiedenis
Machines als de guillotine werden voor het eerst uitgevonden in de Middeleeuwen, en werden in heel Europa gebruikt. Schotland gebruikte bijvoorbeeld een machine genaamd de "Scottish Maiden".
De guillotine werd voor het eerst algemeen gebruikt in Frankrijk, tijdens de Franse Revolutie van 1789. De guillotine werd de enige legale manier om iemand te executeren in Frankrijk. De guillotine werd gebruikt omdat het een snelle dood veroorzaakte. Iedereen stierf op dezelfde manier, ongeacht je sociale klasse, rijk of arm.
De guillotine werd algemeen gebruikt in Frankrijk (inclusief de Franse koloniën), Zwitserland, Italië, België, Duitsland en Oostenrijk. Hij werd ook gebruikt in Zweden. Tegenwoordig hebben al deze landen de doodstraf afgeschaft (wettelijk stopgezet). De guillotine wordt niet meer gebruikt.
De uitvinding van de guillotine
Joseph Guillotin
De guillotine is genoemd naar een Franse arts, Joseph-Ignace Guillotin. Guillotin was tegen de doodstraf. Hij besefte dat hij de doodstraf niet kon tegenhouden en probeerde in plaats daarvan een snellere, minder pijnlijke manier te bedenken om mensen te executeren. Op 10 oktober 1789 stelde hij voor om een machine te gebruiken voor alle executies.
De eigenlijke guillotine werd ontworpen door een andere arts, Antoine Louis. Guillotin hielp niet veel met het ontwerp, maar zijn naam ging de geschiedenis in. Tegen de wens van Guillotin in werd de nieuwe machine al snel bekend als de Guillotine. Guillotin betreurde dit tot zijn dood in 1814.
Ontwerp
Het ontwerp voor een snelle, pijnloze onthoofdingsmachine werd gegeven aan Tobias Schmidt, een Duitse ingenieur. Schmidt bouwde de eerste guillotine en testte deze, eerst op dieren, maar later op dode mensen. Hij bestond uit twee staanders van veertien voet, verbonden door een dwarsbalk, waarvan de binnenkant was gegroefd en ingevet met talk; het verzwaarde blad was ofwel recht, ofwel gebogen als een bijl. Het systeem werd in werking gesteld door een touw en een katrol, terwijl de hele constructie op een platform werd opgesteld. De eerste uitvoering was in 1792.
Later gebruik
De guillotine was nog steeds de enige legale manier om iemand te executeren in Frankrijk tot 1979, toen Frankrijk stopte met de doodstraf. In Nazi-Duitsland werd de guillotine gebruikt om gevangenen te doden die veroordeeld waren voor ernstige misdaden zoals moord, verraad of samenzwering tegen de regering.
Een guillotine werd voor het laatst gebruikt in West-Duitsland in 1949 en in Oost-Duitsland in 1961. De laatste geguillotineerde persoon was de Tunesische moordenaar Hamida Djandoubi in 1977.
Gerelateerde pagina's
Gerelateerde artikelen
Auteur
AlegsaOnline.com Guillotine: geschiedenis, werking en betekenis Leandro Alegsa
URL: https://nl.alegsaonline.com/art/41296