Apatosaurus: robuuste sauropode dinosaurus uit het Opper-Jura (21 m, 23 t)

Apatosaurus — robuuste sauropode uit het Opper-Jura: 21 m, 23 ton. Ontdek zijn stevige bouw, vondsten in de VS en het onderscheid met Brontosaurus.

Apatosaurus is een sauropode dinosaurus die leefde in het Opper-Jura. Hij behoort tot dezelfde familie als Diplodocus. Men dacht ooit dat Brontosaurus een latere naam was voor Apatosaurus, maar nu is bewezen dat het een apart geslacht is.

Apatosaurus werd maar liefst 21 meter lang, ongeveer 4,5 meter hoog op de heup, en woog tot 23 ton. Hij at planten. Zijn botten zijn gevonden in Wyoming, Colorado, Oklahoma, en Utah.

Toen hij voor het eerst werd gevonden, dachten wetenschappers dat Apatosaurus gedeeltelijk onder water leefde, omdat hij op het droge zijn eigen gewicht niet kon houden. Nu denken ze dat hij op het droge leefde, waarschijnlijk in kuddes.

De halswervels waren minder langgerekt en steviger dan die van Diplodocus. De beenderen van het been waren veel gedrongener (ondanks dat ze langer waren), wat wijst op een robuuster dier. De staart werd tijdens de normale voortbeweging boven de grond gehouden. Zoals de meeste sauropoden had Apatosaurus slechts één grote klauw aan elke voorpoot, terwijl de eerste drie tenen van de achterpoot klauwen bezaten.

Ontdekking en naamgeving

Apatosaurus werd voor het eerst benoemd door Othniel C. Marsh in 1877 op basis van fossiele wervels en botten uit Noord-Amerika. Kort daarna beschreef Marsh ook fossielen die hij Brontosaurus noemde; lange tijd werd Brontosaurus beschouwd als een synoniem van Apatosaurus. Een uitgebreide heranalyse van diplodociden uit 2015 concludeerde dat sommige specimens die vroeger tot Apatosaurus werden gerekend, voldoende verschillen vertonen om weer als het aparte geslacht Brontosaurus te worden behandeld.

Beschrijving en bouw

Robuust bouwtype: vergeleken met andere diplodociden had Apatosaurus een zwaardere, compacter gebouwde romp en kortere, robuustere halswervels. De wervels zijn zwaar en vaak voorzien van sterke uitsteeksels om de grote spieren te dragen die nodig waren om nek en staart te bewegen. De voorpoten droegen één grote, sikkelvormige klauw; de achterpoten hadden meerdere kleine klauwen.

Nek en staart: de nek was minder lang en meer gedrongen dan bij bijvoorbeeld Diplodocus, wat suggereert dat Apatosaurus mogelijk op verschillende hoogtes voer — zowel laag als tot middenhoogte. De staart was slank en kon bij sommige diplodociden als een zweep worden gebruikt; bij Apatosaurus was de staart tijdens beweging duidelijk van de grond opgeheven.

Leefwijze en gedrag

Voeding: Apatosaurus was een herbivoor. Met zijn lange nek kon hij grote hoeveelheden plantmateriaal bereiken zonder veel te verplaatsen. Zijn tanden waren afgestemd op het afschrapen en afscheuren van vegetatie, niet op malen; waarschijnlijk slikte hij planten in combinatie met kleine maagstenen (gastrolithen) om de voedselvertering te ondersteunen.

Groepsgedrag en voortplanting: zoals veel sauropoden leefde Apatosaurus vermoedelijk in groepen of kuddes, wat bescherming bood tegen roofdieren. Over de voortplanting is weinig rechtstreeks bewijs voor dit geslacht, maar sauropoden legden eieren en groeiden snel: botonderzoek wijst op hoge groeisnelheden om binnen decennia volwassen maten te bereiken.

Paleo-omgeving en ecologie

Apatosaurus leefde in de periode van de Morrison Formation (Opper-Jura), die gekenmerkt wordt door afwisselende overstromingsvlaktes, rivieren en drogere periodes — een landschap met veel groene plantengroei langs waterlopen. In hetzelfde ecosysteem kwamen roofdieren voor zoals Allosaurus en andere grote ornithischiërs en sauropoden zoals Diplodocus, waardoor een gevarieerde fauna ontstond.

Fossiele vondsten en tentoonstellingen

Belangrijke fossiele exemplaren van Apatosaurus zijn opgegraven in de westelijke Verenigde Staten (onder andere in Wyoming, Colorado, Oklahoma en Utah). Vroege museummontages waren soms gebaseerd op onvolledige skeletten en bevatten lange tijd onjuiste schedels; later vond men beter passende schedelvormen van verwante diplodociden en werden opstellingen gecorrigeerd.

Belangrijke kenmerken samengevat

• Lengte: tot circa 21 meter.
• Hoogte op de heup: circa 4,5 meter.
• Geschat gewicht: tot ongeveer 23 ton (schattingen variëren per methode en specimen).
• Voedsel: herbivoor, waarschijnlijk laag- tot midden-bosserend.
• Skeletkenmerken: robuuste wervels en ledematen, één grote klauw aan elke voorpoot.

Er zijn ten minste twee soorten Apatosaurussen:

• Apatosaurus ajax — de typussoort benoemd door Marsh (1877), bekend van fragmentarische maar karakteristieke materialensets.
• Apatosaurus louisae — een later benoemde en beter bekende soort met relatief complete skeletten, die belangrijke informatie gaf over de bouw van het dier.

Daarnaast werd het beroemde specimen dat vroeger als Apatosaurus excelsus werd gezien, decennialang onder de naam Brontosaurus bekend en staat het model voor de historische verwarring tussen de twee geslachten. Recente taxonomische studies hebben sommige van die oude toewijzingen herzien, waardoor de precieze soort- en geslachtsgrenzen binnen deze groep nog onderwerp van onderzoek blijven.

Lifestyle

In de 19e en het begin van de 20e eeuw geloofde men dat sauropoden zoals Apatosaurussen te massief waren om hun eigen gewicht op het droge te kunnen dragen. Er werd verondersteld dat zij gedeeltelijk onder water leefden, misschien in moerassen. Recente bevindingen ondersteunen dit niet. Men denkt nu dat Sauropoden volledig op het land levende dieren waren. Een studie van diplodocide snuiten toonde aan dat de vierkante snuit, het grote aandeel van putjes, en de fijne, subparallelle krassen van de tanden van Apatosaurus suggereren dat het een grond-hoogte, niet-selectieve browser was. Hij kan varens, cycaden, zaadvarens, paardenstaarten, en algen gegeten hebben.

Belangrijke zaken als warmteregeling, metabolisme en ademhaling zijn nog onduidelijk. Sommige wetenschappers beweren dat het hart moeite zou hebben gehad om voldoende bloeddruk te handhaven om de hersenen van zuurstof te voorzien. Anderen suggereren dat de bijna horizontale houding van het hoofd en de nek het probleem van de bloedtoevoer naar de hersenen zou hebben weggenomen, omdat de hersenen niet zouden zijn opgeheven.

James Farlow berekent dat een dinosaurus ter grootte van een Apatosaurus van ongeveer 35 ton (34 lange ton; 39 korte ton) 5,7 ton (5,6 lange ton; 6,3 korte ton) aan fermentatie-inhoud (voedsel dat wordt verteerd) zou hebben gehad. "De warmte van de fermentatie kan voor deze reptielen een belangrijke bron van thermoregulerende warmte zijn geweest".

Staartwervels van specimen FMNH P25112, met pneumatische fossae (gaten)


Sporen van een jongeling.

Vragen en antwoorden

V: Wat is Apatosaurus?

V: Wat is de familie van de Apatosaurus?

V: Wat dacht men dat Brontosaurus was?

V: Hoe groot werd Apatosaurus?

V: Wat at Apatosaurus?

V: Waar zijn de botten van Apatosaurus gevonden?

V: Leefde Apatosaurus in het water of op het land?

Zoek op letter