Inbeslagneming kan ook verwijzen naar het in bezit nemen van eigendom, voor deze betekenis zie Inbeslagneming (recht).

Een convulsie of aanval treedt op wanneer de lichaamsspieren snel en herhaaldelijk samentrekken en ontspannen, wat resulteert in ongecontroleerd schudden. Omdat epileptische aanvallen meestal gepaard gaan met stuiptrekkingen, wordt de term stuiptrekking soms gebruikt als synoniem voor aanval. Niet alle epileptische aanvallen leiden echter tot stuiptrekkingen, en niet alle stuiptrekkingen worden veroorzaakt door epileptische aanvallen.

Een aanval ontstaat wanneer de zenuwen in iemands hersenen zich vreemd gedragen. Zenuwen verzenden informatie, deels via elektrische signalen. Gewoonlijk vuren de zenuwen in de hersenen (neuronen genoemd) niet tegelijkertijd. Tijdens een aanval gaan groepen zenuwen te snel tegelijk vuren. Hierdoor ontstaat er te veel ongeorganiseerde elektrische activiteit in de hersenen.

De meeste mensen denken dat iemand met een aanval schudt en stuiptrekt. Sommigen zullen dat ook, maar er zijn ook andere soorten aanvallen.




 

Wat is een convulsie (aanval)?

Een convulsie is een tijdelijke verstoring van de normale elektrische activiteit van de hersenen. Dit kan leiden tot veranderingen in bewustzijn, bewegingen, gevoelens of gedrag. Een enkele aanval is niet altijd hetzelfde als epilepsie; epilepsie wordt gediagnosticeerd als iemand herhaalde onprovocerende aanvallen heeft.

Soorten aanvallen

Er bestaan verschillende soorten aanvallen. De belangrijkste indeling is in gegeneraliseerde en focale aanvallen:

  • Gegeneraliseerde aanvallen: beginnen in beide hersenhelften tegelijk. Voorbeelden zijn tonisch-clonische aanvallen (klassieke schokkende stuiptrekking), absence-aanvallen (kort verlies van bewustzijn met staren) en atonische aanvallen (plotseling verlies van spierspanning).
  • Focale (partiële) aanvallen: beginnen in één gebied van de hersenen. Symptomen hangen af van het aangedane gebied en kunnen zich beperken tot ongecontroleerde bewegingen van één arm of een vreemd gevoel of beeldspraak.
  • Soms heeft een focale aanval secundaire generalisatie en ontstaat er daarna een gegeneraliseerde aanval.

Symptomen

Symptomen kunnen flink variëren maar veelvoorkomende tekenen zijn:

  • Onwillekeurige schokkende bewegingen (stuiptrekkingen) van armen en/of benen
  • Staren of bewustzijnsverlies voor enkele seconden tot minuten
  • Spierverstijving (tonische phase) of plassen tijdens de aanval
  • Ongewone reuk- of smaakervaringen, tintelingen of krachtverlies in een lichaamsdeel
  • Verwardheid, sufheid of desoriëntatie na de aanval (postictale fase)
  • Herhaaldelijk aanvallen achter elkaar of lang durende aanvallen (status epilepticus) zijn medische noodgevallen

Oorzaken

Aanvallen kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Mogelijke oorzaken zijn:

  • Epilepsie zonder duidelijke oorzaak (idiopathisch)
  • Hersenschade door beroerte, tumor, infectie (bijv. meningitis), hoofdtrauma of aangeboren afwijkingen
  • Metabole stoornissen zoals lage bloedsuiker, elektrolytenstoornissen of nier-/leverfalen
  • Onttrekking van alcohol of bepaalde medicijnen
  • Koorts (vooral bij jonge kinderen: koortsstuipen)
  • Intoxicatie of blootstelling aan bepaalde gifstoffen

Diagnose

De arts stelt de diagnose op basis van:

  • Een gedetailleerde anamnese (beschrijving van de aanval door de patiënt of omstanders)
  • Neurologisch onderzoek
  • Diagnostische tests zoals een EEG (elektro-encefalogram) om abnormale elektrische activiteit te detecteren
  • Beeldvorming van de hersenen (CT of MRI) om structurele oorzaken uit te sluiten
  • Bloedonderzoek om metabole oorzaken, infecties of intoxicaties te onderzoeken

Behandeling

De behandeling hangt af van de oorzaak en het type aanval:

  • Anti-epileptica (AED's): medicijnen die aanvallen voorkomen (bijv. levetiracetam, lamotrigine, valproaat, carbamazepine). De keuze hangt af van het type aanval, bijwerkingen en andere gezondheidsfactoren.
  • Acute behandeling bij langdurige aanval of status epilepticus: snel werkende benzodiazepines (bijv. diazepam rectaal, midazolam via neus of mond) en vervolgmedicatie in het ziekenhuis.
  • Chirurgie: kan een optie zijn bij medicijnresistente focale epilepsie als een duidelijk gebied de aanvallen veroorzaakt.
  • Behandeling van onderliggende oorzaak: zoals verwijderen van een tumor, behandelen van een infectie of corrigeren van metabole stoornissen.
  • Andere opties: vagusnervestimulatie, diep hersenstimulatie of ketogeen dieet (voor bepaalde kinderen).

Eerste hulp bij een aanval

Als iemand een aanval heeft, kun je het volgende doen:

  • Blijf rustig en houd de tijd bij hoe lang de aanval duurt.
  • Zorg dat de persoon zich niet kan bezeren: verwijder gevaarlijke voorwerpen in de buurt.
  • Leg iets zachts onder het hoofd en draai de persoon voorzichtig op de zij als mogelijk (om aspiratie te voorkomen).
  • Maak strakke kleding los (bijvoorbeeld kraag).
  • Stop niets in de mond van de persoon — dit kan verwonding of verstikking veroorzaken.
  • Blijf bij de persoon tot volledig herstel; veel aanvallen stoppen vanzelf binnen enkele minuten.
  • Bel direct de hulpdiensten als de aanval langer dan 5 minuten duurt, als meerdere aanvallen elkaar opvolgen zonder herstel, als de persoon gewond is of zwanger, of als het de eerste aanval is.

Wanneer naar de huisarts of spoed?

  • Neem contact met de huisarts bij een eerste aanval of bij verandering in frequentie of aard van aanvallen.
  • Ga naar de spoedeisende hulp bij een aanval die langer dan 5 minuten duurt, bij ademhalingsproblemen, verwonding, voortdurende bewusteloosheid of wanneer meerdere aanvallen elkaar opvolgen.

Prognose en preventie

De prognose varieert: sommige mensen hebben slechts één aanval in hun leven, anderen hebben chronische epilepsie die goed met medicijnen onder controle kan worden gehouden. Ongeveer twee derde van de mensen met epilepsie bereikt met behandeling langdurige aanvalsvrijheid.

Enkele maatregelen die aanvallen kunnen helpen voorkomen:

  • Geen medicijnen overslaan, regelmatig en onder begeleiding gebruiken
  • Slaaptekort, overmatig alcoholgebruik en drugs vermijden
  • Stressmanagement en gezonde leefstijl
  • Volgen van medische adviezen en controleafspraken

Belangrijke waarschuwing

Een enkele convulsie moet serieus worden genomen. Altijd medisch advies inwinnen bij een eerste aanval of bij afwijkende kenmerken. Bij twijfel of bij een langdurige of herhaalde aanval: direct professionele hulp inschakelen.