Tristan und Isolde (Tristan en Isolde) is een opera in drie bedrijven van Richard Wagner. Zoals altijd schreef Wagner de woorden voor de opera zelf. Hij nam de beroemde oude legende die de Duitse dichter Gottfried von Strassburg had verteld.

Wagner componeerde de opera tussen 1857 en 1859. Het werd voor het eerst uitgevoerd, met Hans von Bülow als dirigent, in München op 10 juni 1865. Veel musici vinden het de grootste opera van de 19e eeuw. Wagners dramatische omgang met het verhaal had een enorme invloed op veel componisten uit die tijd. Zijn harmonieën waren ook een uiterst belangrijke ontwikkeling in de taal van de romantische muziek. Niet iedereen vond het leuk. Vooral de muziekcriticus Eduard Hanslick zei dat hij het niet kon begrijpen.

Het verhaal van Tristan en Isolde was een van de grote romances van de Middeleeuwen en de Renaissance. Verschillende dichters vertelden het verhaal, en elk van hen vertelde het iets anders. De thema's ridderlijkheid en hoofse liefde zijn altijd aanwezig.