Elfde Amendement van de Amerikaanse grondwet

Achtergrond en aanleiding

De onmiddellijke aanleiding was de uitspraak in Chisholm v. Georgia, waarbij het Hooggerechtshof toestond dat een burger van één staat een andere staat in federale rechtbank kon vervolgen. Als reactie daarop nam het Congres een voorstel aan dat door de afzonderlijke staten werd bekrachtigd. Het amendement werd door het Congres aangenomen en later door de staten geratificeerd, waarmee het een formele beperking aan de federale rechtsmacht toevoegde en de praktijk van staatssoevereiniteit versterkte.

Inhoud en betekenis

Kort gezegd stelt het amendement dat federale rechtbanken geen rechtszaken mogen behandelen die door burgers van een andere staat of door buitenlanders tegen een staat zijn ingesteld. Dit principe staat bekend als staatssoevereiniteit of "sovereign immunity": een staat kan niet zonder haar expliciete toestemming verdedigd of verplicht worden in federale civiele procedures. De precieze reikwijdte en uitzonderingen op die immuniteit werden later uitgekristalliseerd door het Hooggerechtshof.

Belangrijke jurisprudentie en uitzonderingen

• Hans v. Louisiana — breidde de beschermende werking uit tot claims van eigen staatsburgers tegen hun staat.
• Ex parte Young — maakte een uitzondering voor rechtszaken die gericht zijn op voorlopige of gebodsmaatregelen tegen individuele staatsfunctionarissen om voortdurende schendingen van federale rechten te stoppen.
• Seminole Tribe v. Florida — bevestigde dat het Congres niet zomaar staten kan ontnemen van immuniteit op basis van haar Article I-machten.
• Alden v. Maine — wees erop dat staten in veel gevallen ook immuniteit genieten tegen claims in hun eigen rechtbanken.

Gebruik en hedendaagse relevantie

Het Elfde Amendement speelt een rol in hedendaagse conflicten over federale bevoegdheid en de handhaving van burgerrechten. Staten kunnen hun immuniteit op verschillende manieren opgeven of beperking daarvan toestaan; bovendien kan het Congres onder bepaalde constitutionele bepalingen, zoals de Viertiende Amendement, soms bevoegdheden uitoefenen die staatsaansprakelijkheid mogelijk maken. Voor overzicht en historisch detail zie ook de grondwettelijke context via grondwet en bronnen van het Hooggerechtshof. Nadere informatie over de ratificatie en achtergrond is beschikbaar via verslagen van het ratificatieproces en archieven van het Congres.