Faeröer (Føroyar): ligging, autonomie en geschiedenis
Ontdek de Faeröer: ligging in de Noord-Atlantische Oceaan, unieke autonomie binnen Denemarken en rijke geschiedenis van visserij, cultuur en Noordse verbondenheid.
De Faeröer of Føroyar (dat "Schapeneilanden" betekent) zijn een groep van achttien eilanden in het noorden van de Atlantische Oceaan tussen Schotland, Noorwegen en IJsland. De eilandengroep vormt een kleine, dunbevolkte archipel met een ruig, bergachtig landschap, steile kliffen en veel kustlijnen waar de visserij centraal staat in economie en cultuur.
Ligging en landschap
De Faeröer liggen op ruwweg halverwege Schotland en IJsland. De eilanden zijn vulkanisch van oorsprong en worden gekenmerkt door groene dalen, fjordachtige inhammen en dramatische rotsformaties. Het grootste stedelijke centrum en de hoofdstad is Tórshavn, aan de zuidkust van het hoofdeiland Streymoy. Het klimaat is gematigd maritiem: koel in de zomer, relatief mild in de winter, met veel wind en neerslag.
Autonomie en bestuur
De Faeröer maken deel uit van het Koninkrijk Denemarken, maar hebben sinds 1948 een breed zelfbestuur (home rule). De Faeröerse regering en het parlement (Løgting) beheren de meeste binnenlandse zaken, zoals onderwijs, visserij, gezondheidszorg en belastingen. Zaken als militaire defensie en buitenlandse betrekkingen zijn grotendeels de verantwoordelijkheid van Denemarken, maar de Faeröer hebben de mogelijkheid om op bepaalde terreinen zelfstandig afspraken te maken en voeren eigen handels- en visserijbeleid.
Belangrijke punten:
- Wettelijk kader: home rule sinds 1948; de autonomie is in de loop der jaren stap voor stap uitgebreid.
- Valuta en administratie: de Deense kroon (DKK) is het gebruikte betaalmiddel; de Faeröer hebben eigen postzegels en enkele bestuurlijke eigenheden.
- Internationaal: de Faeröer zijn geen lid van de Europese Unie en onderhouden bilaterale en regionale samenwerkingen.
Geschiedenis
De Faeröer werden bewoond door Noordse (Viking) kolonisten vanaf ongeveer de 9e eeuw. Ze behoren cultureel en taalkundig tot de Noordse wereld; de huidige taal, het Faeröers, stamt af van het Oudnoords. Politiek waren de eilanden lange tijd verbonden met het koninkrijk Noorwegen. Na het Verdrag van Kiel (1814) kwamen de Faeröer onder Deense soevereiniteit te staan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stonden de eilanden onder Britse bescherming en bezetting; die ervaren isolatie en de gezamenlijke inspanning in de oorlogstijd versterkten het streven naar zelfbestuur en leidden uiteindelijk tot het home rule-statuut in 1948.
Relaties en samenwerkingen
Regionaal onderhouden de Faeröer nauwe contacten met andere Noord-Atlantische gebieden. Ze hebben samenwerking en overeenkomsten met onder meer IJsland, Shetland, de Orkney-eilanden, de Buiten-Hebriden en Groenland op terreinen als visserijbeheer, scheepvaart, onderzoek en cultuur. De Faeröer sturen ook eigen vertegenwoordigers naar de Nordische Raad en nemen deel aan Noordse samenwerkingsprojecten.
Bevolking en cultuur
De bevolking is relatief klein (ongeveer 50–55 duizend inwoners) en geconcentreerd in een paar kustplaatsen. Het Faeröers en het Deens worden gebruikt; Faeröers is de belangrijkste gesproken en officiële taal voor alledaags gebruik en cultuur. Tradities zoals het schapenhouden, volksdansen (kettingdans), zang en sterke maritieme gebruiken spelen nog steeds een belangrijke rol in het dagelijks leven en de identiteit.
Economie en infrastructuur
De economie is sterk afhankelijk van de visserij en de verwerking van visproducten, evenals aquacultuur (met name zalmkweek). Visexporten vormen het grootste deel van de inkomsten. Daarnaast groeit het toerisme en zijn er ontwikkelingen in energie, transport en voedselverwerking.
Belangrijke infrastructuurpunten zijn de luchthaven van Vágar (de belangrijkste internationale verbinding), een netwerk van veerdiensten en recente onderzeetunnels en bruggen die de eilanden beter verbinden. De zee- en luchtverbindingen zijn essentieel voor bevoorrading en handel.
Juridische en internationale status
Hoewel de Faeröer deel uitmaken van het Koninkrijk Denemarken, hebben ze een hoge mate van zelfbeschikking. De eilandengroep of archipel kan op bepaalde terreinen zelfstandig wetgeving en verdragen sluiten, met name op economisch gebied (bijvoorbeeld visserij). Internationaal opereren de Faeröer vaak als een eigen entiteit in regionaal verband, maar voor defensie en formele buitenlandse zaken blijft Denemarken verantwoordelijk.
Samengevat zijn de Faeröer een uitgestrekte, cultureel rijke en politiek autonome eilandengroep in de Noord-Atlantische Oceaan, met een bijzondere positie binnen het Koninkrijk Denemarken en nauwe banden met de andere Noord-Atlantische regio's.
Kaart van de Faeröer
Faeröer NASA satellietbeeld.
Geschiedenis
Het eerste geregistreerde bewijs dat er mensen op de Faeröer woonden, dateert uit de 9e eeuw. Hier woonden Ierse monniken.
Regio's en gemeenten
Administratief zijn de eilanden verdeeld in 34 gemeenten, waarbinnen zich ongeveer 120 steden en dorpen bevinden. Traditioneel zijn er ook de zes sýslur ("regio's"; Norðoyar, Eysturoy, Streymoy, Vágar, Sandoy en Suðuroy).
Geografie
De Faeröer zijn achttien eilanden voor de kust van Noord-Europa, tussen de Noorse Zee en het noorden van de Atlantische Oceaan. De oppervlakte is 1.399 vierkante kilometer en er zijn geen grote meren of rivieren. Het heeft een kustlijn van 1.117 kilometer en geen landgrenzen met andere landen. Het enige eiland waar niemand woont is Lítla Dímun.
Afstanden tot de dichtstbijzijnde landen en eilanden
- Sula Sgeir (onbewoond, Schotland): 240 km (149 mi)
- Shetland (Schotland): 280 km (174 mi)
- Schotland (Brits vasteland): 310 km (193 mi)
- IJsland: 450 km (280 mijl)
- Noorwegen: 675 km (419 mijl)
- Ierland: 678 km (421 mijl)
Het onbewoonde eiland Lítla Dímun.
Economie
Vis, schapenhouderij en toerisme zijn belangrijke onderdelen van de economie van de Faeröer. De economie kwam rond 1990 in de problemen. In de latere jaren negentig daalde de werkloosheid. Eind 1998 was de werkloosheid gedaald tot ongeveer 6%. In juni 2008 was de werkloosheid gedaald tot 1,1%, om vervolgens begin 2009 te stijgen tot 3,4%. Maar omdat de visserij zo belangrijk is voor de economie, kan de economie in de problemen komen als er problemen zijn met de visserij. Sinds 2000 zijn er op de Faeröer nieuwe bedrijfsprojecten opgezet om nieuwe investeringen aan te trekken. De introductie van Burger King in Tórshavn kreeg veel publiciteit, maar niemand weet hoe het met dit bedrijf zal gaan. De handel op de eilanden is gemakkelijk door de bruggen of de tunnels die 80% van de bevolking op de eilanden met elkaar verbinden.
Bevolking (1327-2004)
|
|
De nieuwe veerboot Smyril vaart de Faeröer binnen
Faeröerse schapen, Hvalba.
Cultuur
Ólavsøka
De nationale feestdag Ólavsøka, is op 29 juli. Hierbij wordt de dood van Sint Olaf herdacht. De vieringen worden gehouden in Tórshavn. Ze beginnen op de avond van de 28e en duren tot 31 juli.
Het officiële deel van de viering begint op de 29e, met de opening van het Faeröerse parlement. Die dag is er een processie met veel mensen van de kerken op de eilanden.
Het Noordse huis op de Faeröer
Het Noordse Huis op de Faeröer (Faeröers: Norðurlandahúsið) is de belangrijkste culturele instelling op de Faeröer. Het ondersteunt de Noordse en Faeröerse cultuur, zowel lokaal als in de Noordse regio. Het Huis wordt geleid door een directeur die om de vier jaar wordt vervangen.
Muziek
Op de eilanden zijn veel kunstenaars en muzikanten, waarvan de bekendste hieronder worden genoemd:
Muzikanten:
- Eivør (Eivør Pálsdóttir)
- Lena (Lena Andersen)
- Teitur (Teitur Lassen)
- Høgni Lisberg
- Brandur Enni
Bands:
- Týr
- Gestir
- 200
- Clickhaze.
Op de eilanden zijn er muziekfestivals waar internationale musici aan deelnemen, zoals
- Summartónar, elke zomer.
- G! Festival in Gøta in juli.
- Summarfestivalurin in Klaksvík in augustus.
Voedsel
De traditionele Faeröerse keuken is voornamelijk gebaseerd op vlees en aardappelen en gebruikt weinig verse groenten. Een zeer belangrijk vlees op de eilanden is lamsvlees, het eerste ingrediënt van veel gerechten. Andere typische gerechten van de eilanden zijn verse vis, blubber, walvis, zeevogels en Faeröerse papegaaiduikers en hun eieren.
De jaarlijkse ólavsøka parade op 28 juli
Klimaat
Het klimaat wordt gedefinieerd als subarctisch oceaanklimaat (Köppen-klimaatclassificatie: Cfa), met koele zomers en koude winters. Meestal is er mist of een zware wind die problemen veroorzaakt voor het luchtverkeer.
Dieren en vegetatie op de eilanden
Er zijn meer schapen dan mensen op de Faeröer. De eilanden hebben geen inheemse zoogdieren, omdat de eilanden ver van land liggen. Veel vogelsoorten leven soms op de eilanden, zoals eider, spreeuw, winterkoning, zeekoet en zwarte zeekoet. Slechts enkele soorten wilde landrobben leven tegenwoordig op de Faeröer, de grijze zeehonden. Soms kunnen toeristen walvissen zien in de wateren bij de eilanden. Grijze zeehonden komen veel voor rond de kusten van de Faeröer. De natuurlijke vegetatie van de Faeröer is zoals op de Schotse eilanden of in Ierland. Het zijn vooral wilde bloemen, grassen, mos en korstmossen.
Vragen en antwoorden
V: Wat zijn de Faeröer?
A: De Faeröer zijn een groep van achttien eilanden in het noorden van de Atlantische Oceaan tussen Schotland, Noorwegen en IJsland.
V: Wie voert het lokale bestuur over de Faeröer?
A: De Faeröer hebben sinds 1948 een lokaal (autocratisch) bestuur.
V: Wanneer kregen de mensen op de Faeröer het recht om zaken te doen met mensen uit alle landen?
A: De mensen op de Faeröer hebben sinds 1856 het recht om zaken te doen met mensen uit alle landen.
V: Wie controleert de meeste overheidszaken op de Faeröer?
A: De meeste regeringszaken worden geregeld door de regering van de Faeröer, met uitzondering van militaire defensie.
V: Hoe is de eilandengroep te vergelijken met andere gebieden?
A: De Faeröer hebben overeenkomsten met IJsland, Shetland, de Orkney-eilanden, de Buiten-Hebriden en Groenland.
V: Wanneer hebben zij Noorwegen verlaten?
A: De eilandengroep verliet Noorwegen in 1815.
V: Hebben zij vertegenwoordigers in raden of organisaties?
A: Ja, ze hebben hun eigen vertegenwoordigers in de Noordse Raad.
Zoek in de encyclopedie