Albert Coates: Engels-Russische dirigent en componist (1882–1953)
Albert Coates (1882–1953): ontdek het leven en werk van de Engels-Russische dirigent en componist, zijn baanbrekende orkestraties en blijvend muzikaal erfgoed.
Albert Coates (geboren Sint-Petersburg, 23 april 1882; overleden Kaapstad, 11 december 1953) was een Engels-Russische dirigent en componist.
Leven en loopbaan
Albert Coates groeide op in Sint-Petersburg in een familie met zowel Engelse als Russische wortels. Hij kreeg zijn muzikale opleiding in Rusland en vervolgde later studies in Duitsland. Na zijn opleiding ontwikkelde hij een internationale carrière als dirigent en trad op in verschillende Europese hoofdsteden en in het Britse muziekleven. Coates werkte als gastdirigent en leidde concerten met uiteenlopende orkesten; hij maakte ook uitgebreide tournees en concertopnames.
In zijn loopbaan combineerde Coates dirigeren met compositie. In de jaren voor en na de Eerste Wereldoorlog verwierf hij zich een reputatie als bekwame uitvoerder van het Russische repertoire, maar hij programmeerde daarnaast ook westerse klassiekers en hedendaagse muziek van zijn tijd. Later in zijn leven verbleef hij ook buiten Europa; hij overleed in Kaapstad in 1953.
Stijl en repertoire
Coates stond bekend om een direct, energiek dirigeerstijl. Hij had een voorliefde voor dramatisch en kleurrijk repertoire en loosde graag de nadruk op orkestrale klank en dynamiek. Hij was een pleitbezorger van Russische componisten bij westerse publieken, maar toonde ook interesse in moderne en minder vaak gespeelde werken. Zijn interpretaties kregen zowel lof voor hun vitaliteit als kritieken als men het niet altijd eens was met zijn tempi of frasering.
Composities en arrangementen
Naar aanleiding van zijn dubbele rol als uitvoerder en componist schreef Coates verschillende eigen werken: orkestwerken, kamermuziek, liederen en ook vocale of theatrale stukken. Daarnaast maakte hij bewerkingen en arrangementen van bestaande stukken, wat in die tijd een gangbare praktijk was om muziek voor verschillende bezettingen uitvoerbaar te maken. Zijn composities worden niet vaak meer in het reguliere repertoire gespeeld, maar vormen een interessant document van het muzikale klimaat van zijn tijd.
Opnames en nalatenschap
Coates maakte in de eerste helft van de 20e eeuw opnamen die interessant zijn voor historisch onderzoek naar uitvoeringspraktijk uit die periode. Delen van zijn interpretaties en enkele van zijn composities zijn bewaard gebleven op grammofoonplaten en in archieven. Muziekhistorici en liefhebbers van historische uitvoeringen waarderen zijn opnamen vanwege hun directe karakter en als voorbeeld van toenmalige dirigentenpraktijk.
Belang
Hoewel Albert Coates tegenwoordig geen centrale figuur meer is in het conservatieve concertrepertoire, is hij van belang geweest als brugfiguur tussen het Russische en westerse muziekleven van de vroege 20e eeuw. Zijn werk als dirigent droeg bij aan de bekendheid van Russische componisten in het Westen en zijn opnamen leveren materiaal voor studie van interpretatiegeschiedenis.
Voor wie meer over Coates wil weten, zijn gespecialiseerde muziekbiografieën, archieven van orkesten en oude persartikelen goede startpunten. Ook bewaard gebleven opnamen en partituren in bibliotheken bieden directe bronnen over zijn werk en stijl.
Leven en werk
Coates werd geboren in Sint-Petersburg, Rusland, als jongste van zeven zonen van een Engelse vader en een Russische moeder.
Hij studeerde aan het conservatorium in Leipzig, waar zijn grootste leraar Arthur Nikisch was. Hij werkte aan het operahuis in Dresden en werd dirigent aan het Mariinsky Theater in Sint-Petersburg. Na de Russische Revolutie en de Eerste Wereldoorlog wist hij in april 1919 nog net Rusland te ontvluchten.
Hij trad voor het eerst op in het Royal Opera House, Covent Garden in 1914 als dirigent van Richard Wagners Tristan und Isolde. Hij was een man met veel energie, en hij liet het publiek kennismaken met veel muziek die het nog niet had gehoord, vooral van Russische componisten als Alexander Scriabin, maar ook Engelse muziek van Ralph Vaughan Williams, Arnold Bax en Gustav Holst, wiens suite The Planets hij de eerste volledige Londense openbare uitvoering gaf.
In de jaren twintig en begin jaren dertig werkte hij vaak samen met het London Symphony Orchestra. Hij maakte grammofoonopnamen in de begindagen van de grammofoon. Deze omvatten Scriabins Poème de l'Extase en vele delen uit Wagners Der Ring des Nibelungen en (in 1925) de complete Symfonie nr. 9 van Beethoven. Hij was de dirigent van de eerste opname van Rachmaninoffs Pianoconcert nr. 3, met Vladimir Horowitz als solist.
In 1925 gaf hij de eerste toneeluitvoering buiten Rusland van Rimski-Korsakovs opera De legende van de onzichtbare stad Kitezj en het meisje Fevronija.
Hij componeerde verschillende werken waaronder opera's en een symfonisch gedicht The Eagle, opgedragen aan de nagedachtenis van zijn vroegere leraar Artur Nikisch, dat in 1925 in Leeds werd uitgevoerd. In 1946 vestigde hij zich in Milnerton, Kaapstad, Zuid-Afrika, waar hij in 1953 overleed.
Albert Coates was geen familie van Eric Coates, de Engelse componist van lichte muziek, noch van de tenor John Coates.
Zoek in de encyclopedie