Immunologie

Innerlijke immuunrespons

Het aangeboren immuunsysteem is meestal alle cellen en systemen die niet aan een bepaalde ziekteverwekker hoeven te worden blootgesteld voordat ze kunnen werken.

De aangeboren immuniteit begint bij de huid, die een uitstekende barrière vormt tegen infecties.

Adaptieve immuunrespons

Het adaptieve immuunsysteem omvat cellen en systemen die wel eerder aan een ziekteverwekker moeten worden blootgesteld. Het verklaart het unieke vermogen van het immuunsysteem van zoogdieren om zich eerdere infecties te herinneren en een snelle en robuuste reactie op secundaire infecties op te zetten. Dit immunologisch geheugen is te danken aan de biologie van T-cellen en B-cellen.

Vaccins stimuleren het verworven immuunsysteem door het aanbieden van zwakke vormen van infectie die het lichaam kan bestrijden. Het systeem onthoudt hoe het opnieuw te doen als er een sterkere infectie optreedt. Als het vaccin werkt, kan het lichaam vervolgens een ernstige infectie bestrijden.

De distributie van vaccins en andere immuunsystemen die van invloed zijn op genezing kan worden beschouwd als een ander niveau van het verworven immuunsysteem, een niveau dat wordt bepaald door de toegang tot vaccinatie en medicijnen in het algemeen. Het snijpunt hiervan met de verspreiding van de ziekte (zoals bestudeerd in de epidemiologie) maakt deel uit van het domein van de volksgezondheid.

Fouten en zwakke punten

Fouten in het immuunsysteem kunnen schade veroorzaken. Bij auto-immuunziekten valt het lichaam delen van zichzelf aan omdat het systeem sommige delen van het lichaam foutief als 'vreemd' aanpakt. Sommige soorten artritis worden op deze manier veroorzaakt.

Soms glijden ernstige ziekteverwekkers naar binnen omdat hun oppervlak is vermomd als iets wat de gastheercelwanden kunnen accepteren. Zo werken virussen. Eenmaal in een cel controleert hun genetisch materiaal de cel. Infecties zoals HIV komen op deze manier binnen en vallen dan de cellen aan die de basis vormen van het immuunsysteem. Kunstmatige middelen worden vaak gebruikt om de werking van het immuunsysteem in een HIV-getroffen lichaam te herstellen en het ontstaan van AIDS te voorkomen. Dit is een van de meest complexe kwesties in de immunologie, omdat het elk niveau van dat systeem betreft. Dit onderzoek in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw heeft het beeld van het menselijk immuunsysteem en zijn functies en integratie in het menselijk lichaam radicaal veranderd.

Immunologie is een wetenschap die de structuur en functie van het immuunsysteem onderzoekt. Het komt voort uit de geneeskunde en uit vroege studies over de oorzaken van de immuniteit tegen ziekten. De vroegst bekende vermelding van immuniteit was tijdens de plaag van Athene in 430 voor Christus. Thucydides (460-395 VC) merkte op dat mensen die hersteld waren van een vorige periode van sommige ziekten de zieken konden verplegen zonder de ziekte een tweede keer aan te gaan.

In de 18e eeuw experimenteerde Pierre-Louis Moreau de Maupertuis met schorpioenengif en constateerde dat bepaalde honden en muizen immuun waren voor dit gif. Deze en andere waarnemingen van verworven immuniteit leidden ertoe dat Louis Pasteur (1822-1895) vaccinatie en de kiem-theorie van de ziekte ontwikkelde. De theorie van Pasteur was in directe tegenstelling tot de hedendaagse ziektetheorieën, zoals de miasma-theorie. Pas in de bewijzen die Robert Koch (1843-1910) in 1891 publiceerde (waarvoor hij in 1905 een Nobelprijs kreeg) werd bevestigd dat micro-organismen de oorzaak waren van een besmettelijke ziekte. Virussen werden bevestigd als menselijke ziekteverwekkers in 1901, toen het gele koortsvirus werd ontdekt door Walter Reed (1851-1902).

De immunologie maakte tegen het einde van de 19e eeuw een grote vooruitgang, door snelle ontwikkelingen, in de studie van de humorale immuniteit en de cellulaire immuniteit. Van bijzonder belang was het werk van Paul Ehrlich (1854-1915), die de nevenketentheorie voorstelde om de specificiteit van de antigeen-antilichaamreactie te verklaren. De Nobelprijs voor 1908 werd gezamenlijk toegekend aan Ehrlich en de grondlegger van de cellulaire immunologie, Ilja Mechnikov (1845-1916).

De eenvoudigste vorm van immuniteit is het DNA-beperkingssysteem in bacteriën dat infectie door bacteriofagen voorkomt.

• Lymfatisch systeem
• Witte bloedcel