Ban Ki-moon (Hangul: 반기문; Hanja: 潘基文; geboren op 13 juni 1944) is een Zuid-Koreaanse diplomaat. Hij was de achtste secretaris-generaal van de Verenigde Naties van 2007 tot 2016. Hij verving Kofi Annan op 1 januari 2007.
Ban was van januari 2004 tot november 2006 minister van Buitenlandse Zaken van Zuid-Korea. Op 13 oktober 2006 werd hij door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties verkozen tot achtste secretaris-generaal.
Vroege leven en opleiding
Ban Ki-moon werd geboren in 1944 in Zuid-Korea en groeide op in een periode van grote politieke en sociale veranderingen op het Koreaanse schiereiland. Hij studeerde internationale betrekkingen en behaalde zijn bachelordiploma aan een Zuid-Koreaanse universiteit. Later vervolgde hij zijn opleiding in de Verenigde Staten, waar hij een Master of Public Administration (MPA) behaalde aan de Harvard Kennedy School.
Diplomatieke loopbaan
Ban trad in dienst bij het Zuid-Koreaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en bekleedde gedurende decennia verschillende posten, zowel binnen het ministerie als bij Zuid-Koreaanse vertegenwoordigingen in het buitenland. Hij verwierf ruime ervaring in multilaterale diplomatie en in de Verenigde Naties, wat hem bekend maakte op het wereldtoneel en hem voorbereidde op latere leidinggevende functies.
Secretaris‑generaal van de Verenigde Naties (2007–2016)
Als secretaris‑generaal concentreerde Ban zich op een aantal hoofdprioriteiten en lanceerde hij meerdere initiatieven. Hij werd in 2011 herkozen voor een tweede ambtstermijn, die in januari 2012 inging en liep tot eind 2016.
Prioriteiten en belangrijkste prestaties
- Duurzame ontwikkeling: Ban speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming en promotie van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's), die in 2015 werden aangenomen als wereldwijde agenda voor 2030.
- Klimaatverandering: hij was een uitgesproken pleitbezorger van wereldwijde klimaatactie en droeg bij aan het internationale momentum dat leidde tot de Klimaatovereenkomst van Parijs in 2015.
- Gelijkheid en vrouwenrechten: Ban steunde versterking van gendergelijkheid binnen de VN en daarbuiten, en bevorderde beleid en programma's ter ondersteuning van vrouwen en meisjes.
- Vrede en veiligheid: onder zijn leiding werden pogingen gedaan om vredesoperaties en vredesopbouw te versterken, alsmede hervormingen binnen de organisatie door te voeren.
- Humanitaire en ontwikkelingsinitiatieven: Ban promootte initiatieven op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg en duurzame energie, en riep de internationale gemeenschap vaak op tot solidariteit bij humanitaire crises.
Kritiek en controverse
Ban kreeg tijdens zijn ambtstermijn ook kritiek. Critici wezen op vermeende tekortkomingen in de reactie van de VN op enkele ernstige conflicten en humanitaire rampen, waaronder de oorlog in Syrië. Daarnaast leverde de manier waarop sommige interne problemen binnen de VN werden aangepakt — zoals beschuldigingen van ongepaste omgangsvormen of tekortkomingen in operationele missies — publieke discussie en kritiek op.
Na zijn VN‑periode
Na afloop van zijn tweede termijn bleef Ban actief op het internationale toneel als pleitbezorger voor klimaatbescherming, duurzame ontwikkeling en multilateralistische oplossingen voor mondiale problemen. Hij werd betrokken bij verschillende internationale organisaties, adviesraden en stichtingen die zich richten op beleidsvraagstukken op globaal niveau. Ook richtte hij samenwerkingsverbanden en centra op die zijn werk voortzetten op thema's zoals global citizenship en klimaatactie.
Persoonlijk leven en erkenning
Ban is getrouwd en heeft een gezin. Tijdens zijn carrière ontving hij meerdere onderscheidingen, eredoctoraten en andere vormen van erkenning van academische instellingen en internationale organisaties voor zijn bijdrage aan de diplomatie en internationale samenwerking.
Ban Ki‑moons periode als secretaris‑generaal wordt gekenmerkt door zijn inzet voor samenwerking tussen landen, zijn nadruk op duurzame ontwikkeling en klimaatbeleid, en zijn streven naar versterking van de rol van de VN in een veranderende wereld. Tegelijkertijd herinneren critici aan de grenzen en uitdagingen waarvoor de VN als organisatie staat bij de aanpak van complexe internationale crises.

