De presidentiële campagne 2016 van Bernie Sanders, de junior senator van de Verenigde Staten uit Vermont, en voormalig congreslid van hetzelfde, begon met een formele aankondiging door Sanders op 26 mei 2015 in Burlington, Vermont, die volgde op een informele aankondiging op 30 april. Sanders werd al sinds ten minste november 2013 beschouwd als een potentiële kandidaat voor het presidentschap van de Verenigde Staten, zowel als onafhankelijke als als democraat. Hoewel Sanders onafhankelijk werd nadat hij zich in de jaren zeventig korte tijd had aangesloten bij de linkse Liberty Union Party, komen veel van zijn standpunten overeen met die van de Democratische Partij. Sanders vormt een caucus met de Democraten in de Senaat, en hij heeft bevestigd dat hij zich verkiesbaar stelt als Democraat.

Campagneboodschap en beleidsprioriteiten

De campagne voerde campagne onder de leuzen van een "politieke revolutie" en later veelvuldig met de slogan Not me. Us. Belangrijke thema's waren:

  • Het bestrijden van economische ongelijkheid door hogere belastingen voor de rijken en strengere regulering van de financiële sector.
  • Universele gezondheidszorg, met als bekendste voorstel een publiek, door de staat gefinancierd ziektekostenstelsel vaak aangeduid als "Medicare for All".
  • Gratis of sterk gesubsidieerd hoger onderwijs voor gezinnen met midden- en lage inkomens en het aanpakken van studentenschulden.
  • Hervormingen van het verkiezings- en financieringssysteem, waaronder maatregelen tegen de invloed van geld in de politiek (bijv. bestrijden van de effecten van Citizens United).
  • Een agressieve klimaatagenda met investeringen in duurzame energie en infrastructuur.
  • Strafrechtsreform en maatregelen tegen discriminatie en wanpraktijken binnen het strafrecht.

Organisatie en financiering

Sanders bouwde een brede grassroots-beweging met veel vrijwilligers, grote openbare bijeenkomsten en een sterke aanwezigheid op sociale media. De campagne onderscheidde zich door zware nadruk op kleine donaties van individuele kiezers; een groot deel van de bijdragen bestond uit relatief kleine bedragen. Die aanpak maakte hem financieel concurrerend tegenover de beter gevestigde campagnes en toonde tegelijkertijd een alternatieve fondsenwervingsstrategie ten opzichte van grote donoren en politieke actiecomités.

Voorverkiezingen, discussie en resultaat

Gedurende de voorverkiezingen en caucuses van 2016 trok Sanders vooral steun van jonge kiezers, werkende en progressieve kiezers, en van kiezers ontevreden over de politieke status quo. Hij won meerdere voorverkiezingen en caucuses en behaalde een aanzienlijk aantal gedelegeerden, maar behaalde niet de meerderheid die nodig was om de Democratische nominatie te winnen. Tijdens de Democratische Nationale Conventie van 2016 verloor Sanders de nominatie aan Hillary Clinton; op 26 juli 2016 werd de nominatie formeel aan Clinton toegekend.

Controverse en interne partijdiscussies

De race werd gekenmerkt door discussies over de rol van superdelegates en over vermeende partijdigheid binnen de partijorganisatie. De vrijgave van interne e-mails van het Democratic National Committee (DNC) leidde tot kritiek dat sommige partijfunctionarissen de voorkeur gaven aan de ene kandidaat boven de andere, wat leidde tot politieke schade en het aftreden van enkele DNC-leiders. Sanders en zijn aanhangers wezen op de partijstructuur en vroegen om meer transparantie en hervormingen.

Nasleep en invloed op de Democratische Partij

Hoewel Sanders de nominatie niet won, had zijn campagne een blijvende invloed op het politieke debat binnen de Verenigde Staten en binnen de Democratische Partij. Veel van de door hem naar voren gebrachte thema's — zoals het vraagstuk van betaalbare gezondheidszorg, het terugdringen van studentenschulden en het bestrijden van economische ongelijkheid — kregen meer aandacht binnen het partijprogramma en publieke debat. Delegatie- en platformonderhandelingen tijdens en na de voorverkiezingen resulteerden in concessies en in een verschuiving van discussies naar meer progressieve beleidsopties.

Slotopmerkingen

De campagne van 2016 wordt vaak gezien als het begin van een langdurige mobilisatie van progressieve activisten binnen de Amerikaanse politiek. Bernie Sanders slaagde erin een grote en enthousiaste achterban op te bouwen, nieuwe kiezers te mobiliseren en onderwerpen op de nationale agenda te zetten die sindsdien prominent blijven in discussies over beleid en partijstrategie.