Abstractie

De eerste symbolen van abstract denken bij de mens zijn terug te voeren op fossiele voorwerpen die tussen 50.000 en 100.000 jaar geleden in Afrika werden gevonden.

In filosofische terminologie is abstractie het denkproces waarin ideeën worden losgekoppeld van objecten.

Abstractie maakt gebruik van een strategie van vereenvoudiging, waarbij voorheen concrete details dubbelzinnig, vaag of ongedefinieerd worden gelaten; aldus vereist effectieve communicatie over dingen in het abstracte een intuïtieve of gemeenschappelijke ervaring tussen de communicator en de ontvanger van de communicatie.

Zo kunnen bijvoorbeeld veel verschillende dingen de kleur rood hebben. Evenzo zitten veel dingen op oppervlakken (zoals in plaatje 1, rechts). De eigenschap roodheid en de relatie zitten op zijn dus abstracties van die objecten. In de conceptuele diagramgrafiek 1 zijn slechts drie vakjes, twee ellipsen en vier pijlen (en hun zes labels) aangegeven, terwijl de afbeelding 1 veel meer picturale details laat zien, met de scores van impliciete relaties als impliciet in de afbeelding in plaats van met de negen expliciete details in de grafiek.

Grafiek 1 geeft een aantal expliciete relaties tussen de objecten van het diagram. Zo geeft de pijl tussen de agent en CAT:Elsie een voorbeeld van een is-een relatie, net als de pijl tussen de locatie en de MAT. De pijlen tussen het gerundium ZITTEN en de zelfstandige naamwoorden agent en locatie geven de basisrelatie van het diagram weer; "agent zit op locatie"; Elsie is een instantie van CAT.

Hoewel de omschrijving zitten-op (grafiek 1) abstracter is dan het grafische beeld van een kat die op een mat zit (afbeelding 1), is de afbakening van abstracte dingen van concrete dingen enigszins ambigu; deze ambiguïteit of vaagheid is kenmerkend voor abstractie. Zo kan iets eenvoudigs als een krant tot zes niveaus worden gespecificeerd, zoals in Douglas Hofstadter's illustratie van die ambiguïteit, met een progressie van abstract naar concreet in Gödel, Escher, Bach (1979):

(1) een publicatie

(2) een krant

(3) The San Francisco Chronicle

(4) de editie van 18 mei van de Chronicle

(5) mijn exemplaar van de editie van 18 mei van de Chronicle

(6) mijn exemplaar van de editie van 18 mei van de Chronicle zoals het was toen ik het voor het eerst ophaalde (in contrast met mijn exemplaar zoals het een paar dagen later was: in mijn open haard, brandend)

Een abstractie kan dus elk van deze niveaus van detail omvatten zonder verlies van algemeenheid. Maar misschien wil een detective of filosoof/wetenschapper/ingenieur iets te weten komen, op een steeds dieper niveau van detail, om een misdaad of een puzzel op te lossen.

Abstracties hebben soms dubbelzinnige verwijzingen; zo kan "geluk" (wanneer het als abstractie wordt gebruikt) naar evenveel dingen verwijzen als er mensen zijn en gebeurtenissen of toestanden van zijn die hen gelukkig maken. Evenzo verwijst "architectuur" niet alleen naar het ontwerpen van veilige, functionele gebouwen, maar ook naar scheppende en vernieuwende elementen die gericht zijn op elegante oplossingen voor bouwkundige problemen, op het gebruik van de ruimte en op de poging om bij de bouwers, eigenaars, kijkers en gebruikers van het gebouw een emotionele reactie op te roepen.

Aanschaf

Dingen die niet op een bepaalde plaats en tijd bestaan, worden vaak als abstract beschouwd. Daarentegen kunnen instanties, of leden, van zo'n abstract ding op veel verschillende plaatsen en tijden bestaan. Van die abstracte dingen wordt dan gezegd dat zij meervoudig geïnstantieerd zijn, in de zin van afbeelding 1, afbeelding 2, enz. hierboven.

Het is echter niet voldoende om abstracte ideeën te definiëren als ideeën die kunnen worden geconcretiseerd en om abstractie te definiëren als de beweging in de tegenovergestelde richting van de concretisering. Op die manier zouden de begrippen "kat" en "telefoon" abstracte ideeën worden, omdat een bepaalde kat of een bepaalde telefoon, ondanks hun verschillende verschijningsvormen, een instantie is van het begrip "kat" of van het begrip "telefoon". Hoewel de begrippen "kat" en "telefoon" abstracties zijn, zijn zij niet abstract in de zin van de objecten in grafiek 1 hierboven.

We zouden naar andere grafieken kunnen kijken, in een opeenvolging van kat naar zoogdier naar dier, en zien dat dier abstracter is dan zoogdier; maar aan de andere kant is zoogdier een moeilijker idee om uit te drukken, zeker in relatie tot buideldier of monotreem.

Lichamelijkheid

Een fysisch object (een mogelijke referent van een concept of woord) wordt als concreet (niet abstract) beschouwd als het een bepaald individu is dat zich op een bepaalde plaats en in een bepaalde tijd bevindt.

Abstracte dingen worden soms gedefinieerd als die dingen die niet in werkelijkheid bestaan of alleen als zintuiglijke ervaringen bestaan, zoals de kleur rood. Die definitie heeft echter te lijden onder de moeilijkheid om uit te maken welke dingen echt zijn (d.w.z. welke dingen in de werkelijkheid bestaan). Het is bijvoorbeeld moeilijk om het eens te worden over de vraag of begrippen als God, het getal drie, en goedheid reëel, abstract, of beide zijn.

Een benadering om deze moeilijkheid op te lossen is predicaten te gebruiken als een algemene term voor de vraag of de dingen verschillend reëel, abstract, concreet, of van een bepaalde eigenschap zijn (b.v. goed). Vragen over de eigenschappen van de dingen zijn dan stellingen over predicaten, welke stellingen door de onderzoeker nog moeten worden beoordeeld. In de bovenstaande grafiek 1 kunnen de grafische relaties, zoals de pijlen die vakjes en ellipsen verbinden, predikaten aanduiden. Verschillende abstractieniveaus kunnen worden aangegeven door een reeks pijlen die vakjes of ellipsen verbinden in verschillende rijen, waarbij de pijlen van de ene rij naar de andere wijzen, in een reeks andere grafieken, bijvoorbeeld grafiek 2, enz.

Abstractie in de filosofie is het proces (of, voor sommigen, het vermeende proces) in de concept-vorming van het herkennen van een aantal gemeenschappelijke kenmerken in individuen, en op grond daarvan het vormen van een concept van dat kenmerk. Het begrip abstractie is belangrijk voor het begrijpen van sommige filosofische controversen rond het empirisme en het probleem van de universalia. Het is onlangs ook populair geworden in de formele logica onder predicaatabstractie. Een ander filosofisch hulpmiddel voor de bespreking van abstractie is de denkruimte.

Ontologische status

De manier waarop fysieke objecten, zoals rotsen en bomen, bestaan verschilt van de manier waarop eigenschappen van abstracte concepten of relaties bestaan. Bijvoorbeeld, de manier waarop de concrete, bijzondere, individuen in afbeelding 1 bestaan, verschilt van de manier waarop de concepten in grafiek 1 bestaan. Dat verschil verklaart het ontologisch nut van het woord "abstract". Het woord is van toepassing op eigenschappen en relaties om aan te geven dat, als zij bestaan, zij niet bestaan in ruimte of tijd, maar dat er instanties van kunnen bestaan, potentieel op veel verschillende plaatsen en tijden.

Wellicht verwarrend is dat in sommige filosofieën tropes (gevallen van eigenschappen) abstracte bijzonderheden worden genoemd. Bijv. de bijzondere roodheid van een bepaalde appel is een abstracte bijzonderheid. Vergelijkbaar met qualia en sumbebekos.

In taalkunde

Als een abstract begrip, zoals "maatschappij" of "technologie", wordt behandeld alsof het een concreet voorwerp is, is dat een drogreden (een fout). In de taalkunde kan het gebeuren dat abstracte begrippen worden gebruikt alsof het zelfstandige naamwoorden zijn die concrete voorwerpen aanduiden:

1805: Horatio Nelson (Slag bij Trafalgar) - "Engeland verwacht dat iedere man zijn plicht zal doen"

Dit wordt metonymie genoemd. Het kan het onderscheid tussen abstracte en concrete dingen doen vervagen.

Compressie

Een abstractie kan worden gezien als een proces waarbij meerdere verschillende stukken van samenstellende gegevens worden omgezet in één enkel stuk abstracte gegevens op basis van overeenkomsten in de samenstellende gegevens, bijvoorbeeld vele verschillende fysieke katten worden omgezet in de abstractie "CAT". Dit conceptuele schema benadrukt de inherente gelijkheid van zowel samenstellende als abstracte gegevens, waardoor problemen worden vermeden die voortvloeien uit het onderscheid tussen "abstract" en "concreet". In deze zin houdt het proces van abstractie de identificatie in van overeenkomsten tussen objecten en het proces om deze objecten te associëren met een abstractie (die zelf een object is).

Bijvoorbeeld, afbeelding 1 hierboven illustreert de concrete relatie "Kat zit op mat".

Ketens van abstracties kunnen dus worden geconstrueerd van neurale impulsen die voortkomen uit zintuiglijke waarneming naar basisabstracties zoals kleur of vorm naar ervaringsabstracties zoals een specifieke kat naar semantische abstracties zoals het "idee" van een CAT naar klassen van objecten zoals "zoogdieren" en zelfs categorieën zoals "object" in tegenstelling tot "actie".

Bijvoorbeeld, grafiek 1 hierboven drukt de abstractie "agent zit op locatie" uit.

Dit conceptuele schema houdt geen specifieke hiërarchische taxonomie in (zoals de genoemde met betrekking tot katten en zoogdieren), maar alleen een geleidelijke uitsluiting van details.

Een recente meta-analyse suggereert dat het verbale systeem meer betrokken is bij abstracte concepten wanneer het perceptuele systeem meer betrokken is bij de verwerking van concrete concepten. Dit komt doordat abstracte concepten een grotere hersenactiviteit veroorzaken in de inferieure frontale gyrus en de middelste temporale gyrus, in vergelijking met concrete concepten wanneer concrete concepten een grotere activiteit veroorzaken in de achterste cingulate, precuneus, fusiforme gyrus, en parahippocampale gyrus.

Ander onderzoek naar het menselijk brein suggereert dat de linker- en rechterhersenhelft verschillen in hun omgang met abstractie. Zo heeft een meta-analyse van menselijke hersenletsels aangetoond dat de linker hersenhelft een vooroordeel heeft bij het gebruik van werktuigen.

Abstractie wordt in de kunsten doorgaans gebruikt als synoniem voor abstracte kunst in het algemeen. Strikt genomen verwijst het naar kunst die zich niet bezighoudt met de letterlijke weergave van dingen uit de zichtbare wereld - het kan echter ook verwijzen naar een voorwerp of beeld dat is gedistilleerd uit de echte wereld, of uit een ander kunstwerk. Kunstwerken die de natuurlijke wereld opnieuw vormgeven voor expressieve doeleinden worden abstract genoemd; kunstwerken die afgeleid zijn van, maar geen herkenbaar onderwerp imiteren worden niet-objectieve abstractie genoemd. In de 20e eeuw viel de tendens tot abstractie samen met de vooruitgang in wetenschap, technologie en veranderingen in het stadsleven, en weerspiegelde uiteindelijk een belangstelling voor psychoanalytische theorie. Nog later manifesteerde abstractie zich in meer zuiver formele termen, zoals kleur, bevrijd van objectieve context, en een reductie van vorm tot geometrische basisontwerpen.

In de muziek kan de term abstractie worden gebruikt om improvisatorische benaderingen van interpretatie te beschrijven, en kan soms wijzen op het verlaten van de tonaliteit. Atonale muziek heeft geen toonsoort, en wordt gekenmerkt door de verkenning van interne numerieke relaties.

Carl Jung's definitie van abstractie verbreedde de reikwijdte ervan voorbij het denkproces tot precies vier elkaar uitsluitende, tegengestelde, complementaire psychologische functies: gevoel, intuïtie, gevoel, en denken. Samen vormen zij een structurele totaliteit van het differentiërende abstractieproces. Abstractie opereert in één van deze tegengestelde functies wanneer het de gelijktijdige invloed van de andere functies en andere irrelevante zaken, zoals emotie, uitsluit. Abstractie vereist selectief gebruik van deze structurele splitsing van vermogens in de psyche. Het tegendeel van abstractie is concretisme. Abstractie is één van Jung's 57 definities in Hoofdstuk XI van Psychologische Types.

Er is een abstract denken, net zoals er een abstract gevoel, gevoel en intuïtie is. Het abstracte denken onderscheidt de rationele, logische kwaliteiten ... Het abstracte gevoel doet hetzelfde met ... zijn gevoelswaarden. ... Ik zet abstracte gevoelens op hetzelfde niveau als abstracte gedachten. ... Abstracte gewaarwording zou esthetisch zijn in tegenstelling tot zinnelijke gewaarwording en abstracte intuïtie zou symbolisch zijn in tegenstelling tot fantastische intuïtie. (Jung, [1921] (1971):par. 678).

Computerwetenschappers gebruiken abstractie om problemen te begrijpen en op te lossen, zoals het organiseren van gegevens die in een database moeten worden opgeslagen.

Abstractie in de wiskunde is het proces waarbij de onderliggende essentie van een wiskundig concept wordt geëxtraheerd, elke afhankelijkheid van reële objecten waarmee het oorspronkelijk in verband zou kunnen zijn gebracht, wordt weggenomen, en het concept wordt gegeneraliseerd zodat het bredere toepassingen krijgt of past bij andere abstracte beschrijvingen van equivalente verschijnselen.

De voordelen van abstractie in de wiskunde zijn:

• het legt diepe verbanden bloot tussen verschillende gebieden van de wiskunde
• bekende resultaten op één gebied kunnen vermoedens doen rijzen op een verwant gebied
• technieken en methoden uit één gebied kunnen worden toegepast om resultaten op een verwant gebied te bewijzen

Het grootste nadeel van abstractie is dat zeer abstracte concepten moeilijker te leren zijn, en een zekere mate van wiskundige rijpheid en ervaring vereisen voordat zij kunnen worden geassimileerd.

• Abstracte kunst
• Ontologie
• Platonisch realisme