1930: Jaaroverzicht — gebeurtenissen, geboorten, overlijdens, films & Nobelprijzen

Geboorten

In 1930 werden wereldwijd mensen geboren die later grote invloed zouden krijgen op cultuur, wetenschap en politiek. Een selectie van bekende geboorten:

• 30 januari — Gene Hackman (Verenigde Staten), acteur en Oscarwinnaar, bekend van onder meer de films "The French Connection" en "Unforgiven".
• 31 mei — Clint Eastwood (Verenigde Staten), acteur, regisseur en producent, bekend van westerse films en latere dramafilms zoals "Unforgiven" en "Million Dollar Baby".
• 5 augustus — Neil Armstrong (Verenigde Staten), ruimtevaarder, de eerste mens die op 21 juli 1969 voet zette op de maan.
• 25 augustus — Sean Connery (Schotland), acteur en de eerste officiële James Bond op het witte doek; later Oscarwinnaar en internationaal filmicoon (overleden 2020).

Doden

Het jaar 1930 zag het overlijden van verschillende prominente schrijvers, ontdekkingsreizigers en andere publieke figuren. Enkele belangrijke namen:

• 2 maart — D. H. Lawrence (Verenigd Koninkrijk), invloedrijke roman- en essayschrijver, bekend van werken als "Lady Chatterley’s Lover" en "Sons and Lovers".
• 13 mei — Fridtjof Nansen (Noorwegen), vermaard poolonderzoeker, humanitair werker en Nobelprijswinnaar (vrede 1922) voor zijn hulp aan vluchtelingen en slachtoffers na de Eerste Wereldoorlog.
• 7 juli — Sir Arthur Conan Doyle (Verenigd Koninkrijk), schepper van detective Sherlock Holmes, schrijver van detectives, avonturenromans en verhalen over het bovennatuurlijke.

Films uitgebracht

1930 is een belangrijk jaar in de vroege geluidsfilmperiode; zowel in Hollywood als in Europa verschijnen meerdere invloedrijke producties:

• "All Quiet on the Western Front" (1930) — Amerikaanse oorlogsfilm naar de roman van Erich Maria Remarque; bekroond met de Oscar voor Beste Film en bekend om zijn indringende portret van de Eerste Wereldoorlog.
• "The Blue Angel" (Der blaue Engel) (1930) — Duitse film met Marlene Dietrich, een van de eerste grote internationale geluidfilms uit Duitsland, regie van Josef von Sternberg.
• "Anna Christie" (1930) — Greta Garbo’s eerste "talkie", een belangrijke overgangsfilm in de carrière van de actrice.
• "Hell's Angels" (1930) — epische luchtvaartfilm van Howard Hughes, bekend om spectaculaire luchtopnamen en dure productie.
• "Animal Crackers" (1930) — komedie met de Marx Brothers, populair in zowel bioscopen als latere filmgeschiedenis.
• "The Big Trail" (1930) — avonturenwestern waarin John Wayne zijn eerste hoofdrol vertolkt.

Nobelprijzen 1930

De Nobelprijzen van 1930 werden toegekend aan onderzoekers en schrijvers die significante bijdragen leverden aan hun vakgebied:

• Fysica — Sir C. V. Raman (India): voor zijn onderzoek naar de verspreiding van licht en het verschijnsel dat sindsdien de "Raman-effect" heet.
• Chemie — Hans Fischer (Duitsland): erkend voor zijn werk aan de structuur van porfyrines en de synthese van heem.
• Fysiologie of Geneeskunde — Karl Landsteiner (Oostenrijk/VS): voor zijn ontdekkingen betreffende de ABO-bloedgroepen, van groot belang voor transfusiegeneeskunde.
• Literatuur — Sinclair Lewis (Verenigde Staten): bekroond voor zijn levendige en kritische beschrijving van de Amerikaanse samenleving in romans zoals "Main Street" en "Babbitt".
• Vrede — Nathan Söderblom (Zweden): erkend voor zijn werk aan de bevordering van het oecumenische samenwerkingsverband tussen christelijke kerken en zijn inzet voor vrede.

Slotopmerkingen

1930 was een jaar van contrasten: wetenschappelijke ontdekkingen en culturele vernieuwingen stonden naast groeiende economische onzekerheid en politieke verschuivingen. De gebeurtenissen van dit jaar hebben op verschillende manieren de loop van de 20e eeuw beïnvloed—van de ontdekking van Pluto en Nobelprijzen tot de opkomst van politieke bewegingen en de uitbreiding van de filmkunst in het geluidstijdperk.