Radovan Karadžić (Servisch cyrillisch: Радован Караџић; geboren op 19 juni 1945 in Petnjica, Montenegro, Joegoslavië) was vroeger een Bosnië en Herzegovina-politicus. Hij was verantwoordelijk voor een deel van de Bosnische genocide. Van 1995 tot 2008 was hij voortvluchtig. Op 21 juli 2008 werd hij in Servië gearresteerd. In 2016 werd hij veroordeeld voor oorlogsmisdaden.

Vroege leven en carrière

Karadžić studeerde geneeskunde en specialiseerde zich als psychiater. Voor de oorlog werkte hij als arts en publiceerde hij poëzie en essays. In het begin van de jaren 1990 stapte hij de politiek in als medeoprichter en leider van de Servische Democratische Partij (SDS) in Bosnië en Herzegovina. Tijdens de oorlog (1992–1995) werd hij de politieke leider van de Bosnisch-Servische entiteit Republika Srpska en bekleedde hij de hoogste politieke functie binnen die gemeenschap.

Rol tijdens de oorlog en beschuldigingen

Als leider van de Bosnisch-Servische politiek wordt Karadžić door het internationale gerechtshof en veel historici gezien als medeverantwoordelijk voor beleid en acties die leidden tot massale etnische zuiveringen, moorden, deportaties en andere zware schendingen van het internationaal humanitair recht. Belangrijke gebeurtenissen in verband met zijn leiderschap zijn de langdurige belegering van Sarajevo en de massaslachting in Srebrenica in juli 1995, die door het gerechtshof als genocide is aangemerkt.

Proces, veroordeling en straf

Karadžić werd in 1995 door het International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) aangeklaagd. Na jaren in ballingschap en onderduiken — hij leefde onder valse namen en identiteiten — werd hij in juli 2008 in Belgrado gearresteerd en aan het tribunaal overgedragen. Zijn proces in Den Haag duurde meerdere jaren; Karadžić sprak zich herhaaldelijk zelf toe tijdens de zittingen en voerde deels zijn eigen verdediging.

In maart 2016 werd hij door het ICTY schuldig bevonden aan onder meer genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden en kreeg hij een gevangenisstraf van 40 jaar. In beroep oordeelde de hogere kamer later dat op bepaalde punten strengere strafrechtelijke bevindingen gerechtvaardigd waren en in 2019 werd zijn straf door het gerechtshof verhoogd tot levenslang.

Nasleep en betekenis

De veroordeling van Karadžić wordt gezien als een mijlpaal in de internationale rechtspraak tegen verantwoordelijken voor massale oorlogsmisdaden en genocide. Tegelijkertijd blijft zijn zaak politiek en emotioneel beladen in de regio: er bestaan diepe verdeeldheden over schuld, verantwoordelijkheid en herinnering in Bosnië en Herzegovina en onder de verschillende etnische gemeenschappen.

Karadžić zit sindsdien een lange gevangenisstraf uit. Zijn proces en veroordeling hebben grote invloed gehad op de manier waarop de internationale gemeenschap misdaden tijdens de Joegoslavië-conflicten juridisch heeft aangepakt en hebben bijgedragen aan discussies over verzoening, reparatie en historische verantwoording in de Balkanregio.