NUTS: EU-nomenclatuur voor territoriale eenheden en statistische geocodes
Alles over NUTS-codes: EU-geocodes voor statistische territoriale indeling, structuur, voorbeelden en verschillen met ISO 3166-2 en FIPS.
De nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek (NUTS) is een hiërarchische geocodenorm die door de Europese Unie is opgesteld om administratieve en statistische gebieden binnen de lidstaten eenduidig te classificeren en te vergelijken. De NUTS-classificatie wordt gebruikt voor regionale statistieken, beleidsanalyse en de toewijzing van EU-structuurfondsen.
Opbouw van de NUTS-code
Een NUTS-code begint met een tweeletterige landcode die gelijk is aan de ISO 3166-1 alpha-2-code, met één veelgenoemde uitzondering: voor het Verenigd Koninkrijk wordt in de NUTS-systematiek vaak UK gebruikt in plaats van de ISO-code GB. Op deze landcode volgt één of meerdere tekens die de onderverdelingen aangeven:
- NUTS-1, NUTS-2 en NUTS-3 geven drie hiërarchische niveaus van regio’s binnen het land weer. In de code wordt elk niveau door één teken toegevoegd (meestal cijfers).
- De nummering binnen een niveau begint doorgaans bij 1. Codes met het cijfer 0 of speciale combinaties worden soms gebruikt voor bovenliggende of samengevoegde aggregaatgebieden.
- Indien een niveau meer dan negen onderverdelingen heeft, worden voor de voortzetting van de nummering letters gebruikt (A, B, C, ...).
Voorbeelden en bijzonderheden
Naast de volledige drie NUTS-niveaus die voor de EU-lidstaten worden onderhouden, bestaan er ook tweedelige codes voor continentale niveaus en codes die buiten de EU worden toegepast voor vergelijkende doeleinden. Voor sommige landen buiten de EU (zoals de VS, Canada en Australië) zijn interne staats- of provincieverdelingen op vergelijkbare wijze genummerd in systemen die met NUTS te vergelijken zijn.
Sommige gebieden zijn lastig in één categorie onder te brengen. Zo staat Gibraltar buiten de EU op de lijst met de code EO21; Frans Guyana komt dubbel voor: éénmaal onder Frankrijk als FR930 en tevens als deel van Zuid-Amerika onder AS13. Zulke gevallen ontstaan doordat territoria zowel bestuurlijk aan een lidstaat verbonden zijn als geografisch tot een ander werelddeel gerekend worden.
Relatie met andere normeringen
NUTS is in sommige opzichten verwant aan internationale standaarden zoals ISO 3166-2 en aan nationale systemen zoals de vroegere Amerikaanse FIPS-codes. Het onderscheid zit vooral in het doel: NUTS is primair gericht op statistiek en EU-regionaal beleid, en wordt daarom door de Europese Unie/Eurostat voor de lidstaten centraal beheerd en regelmatig bijgewerkt om administratieve veranderingen en nieuwe grenzen te reflecteren.
Toepassingen
- Producenten van statistieken gebruiken NUTS voor het publiceren van vergelijkbare regionale gegevens (werkloosheid, bbp per hoofd, demografie, enz.).
- Beleidsmakers en fondsenbeheer gebruiken NUTS-territoria bij het bepalen van gebieden voor regionale steun en het toewijzen van EU-fondsen.
- Onderzoekers, GIS-specialisten en bedrijven gebruiken NUTS-codes voor ruimtelijke analyses en marktstudies binnen Europa.
Kortom, NUTS biedt een gestandaardiseerde en hiërarchische manier om territoriale eenheden binnen Europa statistisch te classificeren, waardoor internationale vergelijkbaarheid en doelgerichte beleidsvoering mogelijk worden.
Niveaus
Er zijn drie niveaus van NUTS. Sommige met twee niveaus van lokale administratieve eenheden (LAU's) hieronder. Deze werden tot juli 2003 NUTS-niveaus 4 en 5 genoemd, maar werden als gevolg van officiële verordeningen gewijzigd, hoewel ze soms nog steeds als zodanig worden beschreven. Er zij op gewezen dat niet alle landen elk niveau van indeling hebben, afhankelijk van hun grootte. Een van de meest extreme gevallen is Luxemburg, dat alleen LBE's heeft; de drie NUTS-afdelingen komen elk overeen met het hele land zelf.
| Landen | NUTS 1 | NUTS 2 | NUTS 3 | ||||
| AT | Groepen van staten | 3 | Staten | 9 | Groepen van Bezirks | 35 | |
| BE | Regio's | 3 | Provincies (+ Brussels Hoofdstedelijk Gewest) | 11 | Aanbevelingen | 43 | |
| DK | - | 2 | Regio's | 5 | Groepen van gemeenten | 11 | |
| FI | Vasteland Finland | 1 | Grote gebieden | 4 | Regio's | 20 | |
| 1 | - | 1 | - | 1 | |||
| FR | ZEAT | 8 | Regio's | 22 | 96 | ||
| Overzeese departementen | 1 | Overzeese departementen | 4 | Overzeese Departement | 4 | ||
| DE | Staten (Länder of Bundesländer) | 16 | 41 | Wijken (Kreise) | 439 | ||
| GR | Groepen van ontwikkelingsregio's | 4 | Randzones | 13 | Prefecturen | 51 | |
| IE | - | 1 | Regio's | 2 | Regionale autoriteit Regio's | 8 | |
| IT | Groepen van regio's | 5 | 20 | Provincies | 110 | ||
| LU | - | 1 | - | 1 | - | 1 | |
| NL | Landsdelen | 4 | 12 | COROP regio's | 40 | ||
| PT | Continentaal Portugal | 1 | Regionale coördinatiecomités | 5 | Groepen van gemeenten | 28 | |
| 2 | - | 2 | - | 2 | |||
| ES | Groepen van autonome gemeenschappen | 7 | 17 | Provincies | 50 | ||
| Ceuta en Melilla | 2 | - | 2 | ||||
| SE | - | 3 | Nationale gebieden | 8 | Provincies | 21 | |
| UK | Regio's van Engeland | 9 | Groepen van graafschappen; Binnen- en Buiten-Londen | 30 | Eenheidsautoriteiten of groepen van districten | 93 | |
| 1 | Groepen van unitaire autoriteiten | 2 | Groepen van unitaire autoriteiten | 12 | |||
| 1 | Groepen van unitaire autoriteiten of LEC's | 4 | Groepen van unitaire autoriteiten of LEC's | 23 | |||
| 1 | Provincie | 1 | Groepen van districten | 5 | |||
| - | 72 | - | 213 | - | 1091 | ||
| BG | Regio's | 2 | Planning Regio's | 6 | Oblasts | 28 | |
| CY | - | 1 | - | 1 | - | 1 | |
| CZ | - | 1 | Groepen van regio's | 8 | Regio's | 14 | |
| Estland | EE | - | 1 | - | 1 | Groepen van provincies | 5 |
| HU | Groepen van regio's | 3 | Regio's | 7 | Provincies + Boedapest | 20 | |
| LV | - | 1 | - | 1 | Regio's | 6 | |
| LT | - | 1 | - | 1 | Provincies | 10 | |
| MT | - | 1 | - | 1 | Eilanden | 2 | |
| PL | Groepen van woiwodschappen | 6 | Woiwodschappen van Polen | 16 | Podregionie (Groepen Powiats) | 45 | |
| RO | Macroregio | 4 | Regio's | 8 | Provincies en Boekarest | 42 | |
| SK | - | 1 | Groepen van regio's | 4 | Regio's | 8 | |
| SI | - | 1 | Groepen van regio's | 2 | 12 | ||
| - | 95 | - | 268 | - | 1291 | ||
| Kroatië | HR | - | 1 | Statistische regio's | 3 | 21 | |
| MK | - | 1 | - | 1 | 8 | ||
| TR | Groep van provincies(İller) | 12 | Groep van provincies(İller) | 22 | Provincies(İller) | 81 | |
| EU-CC | - | 14 | - | 26 | - | 110 | |
| IS | - | 1 | - | 1 | - | 1 | |
| LI | - | 1 | - | 1 | - | 1 | |
| NEE | - | 1 | 7 | 19 | |||
| CH | - | 1 | Regio's | 7 | 26 | ||
NUTS-1
NUTS-2
NUTS-3
Zoek in de encyclopedie