Komedie: definitie, geschiedenis en kenmerken
Komedie: ontdek definitie, oude Griekse oorsprong, geschiedenis en kenmerkende elementen van toneel, film en tv — van Aristoteles tot moderne komieken en humorstijlen.
Komedie (uit het Grieks: Kωμωδία) is in de moderne betekenis een vorm van amusement met over het algemeen een grappige inhoud, bedoeld om mensen aan het lachen te maken. Deze term werd oorspronkelijk gebruikt voor bepaalde soorten toneelstukken en vindt zijn vroegste vormen in het oude Griekenland. Aristoteles definieerde komedie als: "Komedie is, als imitatie van karakters van een lager type - echter niet in de volle betekenis van het woord slecht, waarbij het lachwekkende slechts een onderverdeling is van het lelijke. Het bestaat uit een gebrek of lelijkheid die niet pijnlijk of vernietigend is. Om een duidelijk voorbeeld te nemen: het komische masker is lelijk en vervormd, maar impliceert geen pijn." Volgens hem waren de schrijvers van de Komedie vaak spotpraters, tegenover de ernstiger, artistieke schrijvers van de Tragedie.
Afbeeldingengalerij
10 Afbeeldingen
Geschiedenis
De komedie heeft een lange geschiedenis en ontwikkelde zich in verschillende vormen en perioden:
- Oud-Griekse komedie — met naamgevers als Aristophanes; onderscheid tussen oude, midden- en nieuwe komedie.
- Romeinse komedie — voortbouwend op Griekse modellen; beroemde toneelschrijvers zijn Plautus en Terence.
- Middeleeuwen en vroegmoderne tijd — eenvoudige farces en volksstukken, soms verbonden aan religieuze feesten.
- Commedia dell'arte (16e–18e eeuw) — Italiaanse improvisatietoneelvorm met vaste, herkenbare maskers en types (bijv. Arlecchino, Pantalone).
- Renaissance en klassiek theater — ook grote schrijvers als Shakespeare en Molière voegden komische elementen en hele komedies toe aan hun repertoire.
- 20e en 21e eeuw — komedie breidt zich uit naar films, televisie, radio, stand‑up en internet; nieuwe media gaven het genre een enorme diversiteit.
Karakters en technieken
Typische kenmerken en middelen die komedie herkenbaar maken:
- Stockcharacters — vaste, herkenbare types (de dwaas, de slimme bedrieger, de meddling ouder, de verliefde jongeman).
- Exaggeratie en incongruentie — het vergroten van eigenaardigheden of het combineren van onverwachte elementen.
- Timing en ritme — komische effecten hangen sterk af van precise timing en opbouw naar punchlines.
- Woordspelingen en taalgrappen — taalgebruik, dubbele bodems en ironie spelen vaak een grote rol.
- Fysieke komedie — slapstick, vallen en stoetcomedy werken visueel en direct.
- Satire en parodie — maatschappelijke misstanden of andere werken worden door de komedie kritisch en grappig belicht.
- Plotstructuren — misverstanden, verwisselingen van identiteiten en complexe verwikkelingen leiden vaak tot humoristische ontknopingen.
Vormen en subgenres
- Romantische komedie (rom‑com)
- Farce (overdreven, snelle verwisselingen en verwarring)
- Satirische komedie (kritisch richting politiek en samenleving)
- Zwarte komedie (humor rond tragische of taboeonderwerpen)
- Stand‑up en cabaret (directe monologen van één persoon)
- Sitcom (situation comedy op televisie)
Functie en maatschappelijke betekenis
Komedie is niet alleen vermaak. Vaak vervult zij ook een sociale functie: het kan bestaande normen relativeren, kritiek uiten op macht en hypocrisie, en spanning en angst verminderen door lachen. Daarnaast biedt komedie herkenning en verlichting in alledaagse situaties.
Bekende voorbeelden en makers
Door de geschiedenis heen zijn er vele belangrijke makers en voorbeelden geweest: Aristophanes (oud‑Grieks), Plautus en Terence (Romeins), Molière (Frans klassiek toneel), Shakespeare (die zowel tragedies als comedies schreef), en in modernere tijden talloze film- en televisie‑makers. Mensen die bekend staan om hun rol in komedies worden komieken of komische acteurs genoemd; zij spelen vaak een belangrijke rol bij het vormgeven van wat het publiek grappig vindt.
Samengevat is de komedie een veelzijdig genre met diepe historische wortels en veel vormen: van maskertheater in het oude Griekenland tot hedendaagse films en tv‑series. De kern blijft hetzelfde: het oproepen van lachen en, vaak, het aanreiken van een andere blik op de wereld.
Geschiedenis
Satire
De oude Grieken hadden komedies, die werden gepresenteerd in wedstrijden op het festival van Dionysia.
Een van de bekendste komedieschrijvers uit die tijd was Aristophanes (ongeveer 446-386 voor Christus). Een van zijn werken, De wolken, werd 425 v.Chr. opgevoerd. Het werk is niet volledig bewaard gebleven, maar een latere versie wel. Het is een satire op Socrates, waarin de grote filosoof wordt afgeschilderd als een oplichter. Sommige beschuldigingen werden twintig jaar later opnieuw gebruikt tijdens Socrates' proces.
Typisch voor satire is dat de auteur kritiek heeft op de maatschappij, en op levende mensen.
Satyr speelt
Een andere vorm van Grieks theater was het saterspel. Dit bestond uit schijndronkenschap, schaamteloze seksualiteit (inclusief fallische rekwisieten), grappen en grollen, en algemene vrolijkheid. Het moderne equivalent hiervan zou een komedie zijn.
Humor
Bij humor, of 'Nieuwe Komedie', gaat het niet om het bekritiseren van mensen of ideeën, maar om het tonen van personages in grappige situaties. De belangrijkste Griekse toneelschrijver van dit type was waarschijnlijk Menander. De bekendste Romeinse komedieschrijver was Plautus. Hij gebruikte vaak Griekse komedies voor zijn toneelstukken.
De Britse schrijver William Shakespeare schreef in de jaren 1500 veel komediespelen. Shakespeare's komedies zijn onder andere: All's Well That Ends Well, The Comedy of Errors, A Midsummer Nights Dream en Twelfth Night. In Shakespeare's tijd betekende een komedie niet een toneelstuk dat mensen aan het lachen maakte of dat veel grappen bevatte. In plaats daarvan was het een toneelstuk waarin alle problemen uiteindelijk goed komen. Dit in tegenstelling tot een tragedie, waar de problemen niet oplossen, meestal met de dood tot gevolg. De twee maskers, het ene lachend, het andere huilend, die vaak met theater worden geassocieerd, staan voor komedie en tragedie.
Types
Slapstick
Er zijn verschillende soorten komedie. Eén soort komedie heet "slapstickkomedie". In "slapstickkomedie" doen mensen domme dingen zoals struikelen, omvallen of zichzelf voor schut zetten, alleen maar om mensen aan het lachen te maken. Slapstickkomedie kan worden gebruikt in komische films of komische televisieshows.
Slapstickkomedie werd veel gebruikt in stomme (geen geluid) films uit de jaren 1920. Een komiek die in de stomme films veel slapstickkomedie gebruikte was Charlie Chaplin. In de jaren 1950 en 1960 gebruikte komiek Jerry Lewis ook flauwe slapstickkomedie in zijn komediefilms.
Komedie films
Een komedie is een zeer populair type film. Sommige komediefilms hebben "slapstickkomedie", waarin mensen domme dingen doen, zoals struikelen, omvallen of zichzelf voor schut zetten, alleen maar om mensen aan het lachen te maken. Andere komediefilms tonen grappige verhalen of situaties waarin mensen zich onnozel gedragen. Sommige komedies maken het publiek aan het lachen door vreemde of ongewone beelden of situaties te tonen die nergens op slaan.
Parodie/Spoof
Een parodie of spoof film imiteert of overdrijft een andere persoon of film om deze dom, dom of gewoonweg belachelijk te laten lijken.
Verschillende soorten komische films
Sommige soorten komediefilms combineren komedie met andere soorten films.
- Er is een type film dat een dramedy wordt genoemd, een mix van een dramafilm en een komediefilm.
- Er is ook een type film dat een romantische komedie (soms "rom-com" genoemd) wordt genoemd. In romantische komedies is er een liefdesverhaal over een koppel dat verliefd wordt, samen met domme of grappige komedie-onderdelen.
Komische televisieprogramma's
Komedieshows zijn erg populair op televisie. Komedieshows op televisie worden vaak "sitcoms" genoemd. Het woord "sitcom" is een verkorte manier om "situationele komedie" te zeggen. Situationele komedies op televisie laten meestal personages zien die domme of grappige dingen doen waardoor het publiek moet lachen.
Gerelateerde pagina's
- Komiek
- Opera buffa
| Het oude Griekenland: Kunst en Cultuur | ||
| Artemision Zeus - Wagenmenner van Delphi - Kolossus van Rhodos - Elgin Marbles - Hellenistische kunst - Hermes en het Kind Dionysos - Phidias - Praxiteles - Riace Warriors - Standbeeld van Zeus in Olympia - Venus de Milo - Gevleugelde Overwinning van Samothrace -... |
| |
| Timmerman Schilder - Epiktetos - Kleophrades Schilder - Kottabos (Kleophrades Schilder) - Zingende Reveler (Epiktetos) - Kottabos. | ||
| Boksen - Gymnasium - Heraia - Kleomedes van Astypalia - Kottabos - Milo van Croton - Olympische Spelen - Palaestra - Pankration - Theogenes - Worstelen - | ||
| Akropolis van Athene - Korinthische orde - Dorische orde - Palaestra in Olympia - Parthenon - Tempel van Artemis - Tempel van Hera in Olympia - Tempel van Zeus in Olympia - Tempel van de Zeus in Olympia - Tempel van de Zeus in Olympia - Tempel van de Zeus in Olympia. | ||
| Aeschylus - Aristophanes - Komedie - Euripides - Grieks koor - Saterspel - Sophocles - Theater van de Griekse oudheid - Tragedie | ||
| Literatuur | ||
| Plaatsen | ||
| Mensen | Alcibiades - Aristoteles - Galen - Herodotus - Hippocrates - Pausanias (geograaf) - Pericles - Plato - Plutarch - Socrates - Xenophon. | |
| Diversen | Stadstaat - Democratie - Griekse homoseksualiteit - Griekse mythologie - Werken van Herakles - Orakel van Delphi - Sater - | |
Vragen en antwoorden
V: Wat is komedie?
A: Komedie is entertainment met een over het algemeen grappige inhoud dat mensen aan het lachen kan maken.
V: Waar werd komedie voor het eerst gebruikt?
A: Komedie werd voor het eerst gebruikt in het oude Griekenland.
V: Hoe definieerde Aristoteles komedie?
A: Aristoteles definieerde komedie als "een imitatie van personages van een lager type - echter niet in de volledige betekenis van het woord slecht, want het lachwekkende is slechts een onderverdeling van het lelijke". Hij zei ook dat het bestaat uit een gebrek of lelijkheid die niet pijnlijk of destructief is.
V: Wie zijn lampioniers?
A: Lachsprekers zijn schrijvers van komedies.
V: Wie worden komieken of komische acteurs genoemd?
A: Mensen die bekend staan om hun rol in komedies worden komieken of komische acteurs genoemd.
V: Is komedie alleen voor toneelstukken? A: Nee, komedie komt ook voor in televisieprogramma's en films.
Gerelateerde artikelen
Auteur
AlegsaOnline.com Komedie: definitie, geschiedenis en kenmerken Leandro Alegsa
URL: https://nl.alegsaonline.com/art/21905