Inception is een Brits-Amerikaanse sciencefictionactie‑heistfilm uit 2010, geschreven en geregisseerd door Christopher Nolan, die de film ook produceerde met zijn partner, Emma Thomas. Inception volgt Dom Cobb, gespeeld door Leonardo DiCaprio, een professionele „extractor” die informatie steelt door te infiltreren in het onderbewustzijn van zijn doelwitten tijdens hun dromen. Cobb krijgt de kans zijn strafblad te laten wissen en terug te keren naar zijn kinderen als hij de bijna onmogelijke opdracht aanneemt om geen idee te stelen, maar een idee te implanteren — een procedure die bekendstaat als een „inception”. De brede en internationale cast omvat onder anderen Ken Watanabe, Joseph Gordon-Levitt, Marion Cotillard, Elliot Page, Tom Hardy, Dileep Rao, Cillian Murphy, Tom Berenger en Michael Caine.

Ontwikkeling en script
Het idee voor Inception werd door Nolan meer dan negen jaar vóór de release ontwikkeld. Na de voltooiing van Insomnia (2002) schreef Nolan een 80 pagina's tellende behandeling voor een verhaal over „droomstelers”, gebaseerd op interesse in lucide dromen en droomincubatie. Nolan besloot het project tijdelijk uit te stellen omdat hij meer ervaring wilde opdoen met grootschalige producties; in de tussenliggende jaren werkte hij aan Batman Begins (2005), The Prestige (2006) en The Dark Knight (2008). Nadat hij ongeveer zes maanden aan het script had gewerkt, kocht Warner Bros. het scenario in februari 2009 en kon de productie van start gaan.

Productie en opnames
De opnames vonden plaats in zes landen, waarbij scènes werden gefilmd in onder meer Japan en Canada, en op verschillende locaties in de Verenigde Staten en Europa. De productie maakte gebruik van zowel praktische effecten als digitale visuele effecten: bekende voorbeelden zijn de fysieke, roterende gang voor de zwaartekrachtloze vechtscène en uitgebreide sets die in de realiteit werden opgebouwd, waarna CGI werd gebruikt om dromen en meerdere lagen aan elkaar te plakken. Het officiële productiebudget bedroeg ongeveer 160 miljoen dollar, gedeeld door Warner Bros. en Legendary, en Nolan kreeg dankzij het commerciële succes van The Dark Knight extra middelen voor promotie.

Muziek, cinematografie en crew
De score werd gecomponeerd door Hans Zimmer en is kenmerkend door zijn krachtige, laag frequent „braaam”-klank en de mengeling van elektronische en orkestrale elementen. De cinematografie kwam van Wally Pfister, die voor zijn werk aan de film veel lof en de Academy Award voor Beste Cinematografie ontving. De montage, artdirection en visuele effecten vormden belangrijke pijlers bij het realiseren van de complexe droomstructuren en tempo van de film.

Verhaal en thema’s
Inception speelt met ideeën over realiteit, herinnering en schuldgevoel. Nolan bouwt de plot op rond meerdere gelaagde droomniveaus, elk met hun eigen tijdsverloop en regels, en introduceert terugkerende begrippen zoals de „totem” (een persoonlijk object dat helpt de grens tussen droom en werkelijkheid vast te stellen) en de risico’s van zich verliezen in gedeelde droomwerelden. De film zet morele vragen af tegen een spectaculaire, technische opzet: kan men iemand een overtuiging laten aannemen zonder dat die het als „eigen” ervaart, en wat zijn de persoonlijke consequenties voor degenen die voortdurend in andermans mentale landschappen opereren? Het open einde — het draaiende tolletje dat al dan niet omvalt — voedt discussies over de definitie van waarheid en afsluiting.

Relatie tot andere werken
Critici en kijkers hebben parallellen getrokken tussen Inception en Satoshi Kon’s animefilm Paprika (2006) vanwege gelijkaardige thematiek rond gedeelde dromen en visuele stijl. Nolan heeft aangegeven dat hij tijdens het schrijven niet beïnvloed werd door Paprika en dat overeenkomsten grotendeels toeval zijn, maar de vergelijking blijft onderwerp van discussie in filmkringen.

Ontvangst en commercieel succes
Inception ging in première in Londen op 8 juli 2010 en kwam op 16 juli 2010 uit in reguliere en IMAX‑theaters wereldwijd. De film bracht wereldwijd meer dan 828 miljoen dollar op en behoorde daarmee tot de best verdienende films van 2010. Critici prezen vooral het origineel en ambitieuze scenario, Nolans regie, de centrale thema’s, de actiescènes, de visuele effecten, Zimmer's score en de sterke ensemblecast. De film zette een trend voor intellectuele, blockbuster‑georiënteerde sci‑fi die zowel publiek als critici aansprak.

Prijzen en nominaties
Inception won op de 83e Academy Awards vier Oscars: Academy Awards voor Beste Cinematografie, Beste Geluidsmontage, Beste Geluidsmix en Beste Visuele Effecten. De film was daarnaast genomineerd voor nog eens vier Oscarprijzen, waaronder Best Picture, Best Original Screenplay, Best Art Direction en Best Original Score. Buiten de Oscars ontving de film talrijke andere prijzen en nominaties van filmcritici, vakverenigingen en publieksprijzen.

Erfenis
Inception wordt beschouwd als een van de invloedrijkste en meest memorabele films van het eerste decennium van de jaren 2010. Hij versterkte Christopher Nolan’s reputatie als regisseur die grootschalige spektakelfilms combineert met intellectuele diepgang en leidde tot veel navolging in zowel vorm als marketing (bijvoorbeeld de prominente inzet van IMAX en trailer‑esthetiek). De film blijft onderwerp van analyse en debat — over storytelling, filmtechniek en de grens tussen realiteit en verbeelding — en is een vast onderdeel van veel „beste films van de jaren 2010”-overzichten.