Internationaal mensenrechtenrecht: definitie, principes en doel
Alles over internationaal mensenrechtenrecht: definitie, kernprincipes en doelstellingen — bescherming van menselijke waardigheid, vrede en rechtsstaat wereldwijd.
Internationale mensenrechtenwetgeving is een reeks internationale wetten over mensenrechten. De internationale mensenrechtenwetgeving is grotendeels gebaseerd op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Handvest van de Verenigde Naties, die de menselijke waardigheid en de rechten van alle mensen op aarde vastleggen. De fundamentele filosofie en het doel ervan zijn het voorkomen van oorlog en het bewaren van de wereldvrede op aarde, met het idee van de rechtsstaat.
In eenvoudigere bewoordingen: internationale mensenrechtenregels proberen te verzekeren dat iedereen, ongeacht nationaliteit, geslacht, godsdienst of achtergrond, fundamentele vrijheden en waardige levensomstandigheden geniet. Deze regels vormen een kader waarbinnen staten en andere actoren verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor het respecteren, beschermen en bevorderen van rechten.
Belangrijke bronnen en instrumenten
- Verdragen: bindende overeenkomsten tussen staten, bijvoorbeeld het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (ICCPR) en het Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten (ICESCR). Andere belangrijke verdragen zijn het Verdrag tegen Foltering (CAT), het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW), het VN-Kinderrechtenverdrag (CRC) en het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (CRPD).
- Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM): hoewel technisch gezien een verklaring en geen verdrag, vormt de UVRM de basis voor veel bindende normen en wordt zij vaak als leidraad gebruikt.
- Gewoonterecht en jus cogens: sommige mensenrechtennormen zijn zo fundamenteel dat zij als algemeen aanvaarde gewoonterechtelijke regels gelden of zelfs als peremptoire normen (jus cogens) die geen afwijking toestaan.
- Regionale systemen: naast de VN bestaan regionale mensenrechtenstelsels zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), het Inter-Amerikaans Mensenrechtenverdrag en het Afrikaans Handvest van de Mensenrechten.
Kernprincipes van het internationale mensenrechtenrecht
- Universele toepassing: mensenrechten gelden voor iedereen, zonder onderscheid.
- Onschendbaarheid van menselijke waardigheid: de menselijke waardigheid staat centraal en vormt de basis voor alle rechten.
- Non-discriminatie en gelijkheid: staten moeten discriminatie verbieden en gelijke behandeling bevorderen.
- Onvervreemdbaarheid: rechten kunnen in principe niet van mensen worden afgenomen; sommige fundamentele rechten zijn absoluut (bijvoorbeeld verbod op foltering).
- Verantwoordelijkheid van staten: staten moeten zowel direct als indirect (preventie en bescherming tegen schendingen door derden) rechten respecteren en waarborgen.
- Proportionaliteit en rechtsstaat: beperkingen op rechten moeten wettelijk, noodzakelijk en proportioneel zijn.
- Progressieve realisatie: voor economische, sociale en culturele rechten geldt dat staten stappen moeten nemen om die rechten geleidelijk volledig te realiseren, binnen beschikbare middelen.
Reikwijdte en soorten rechten
Mensenrechten worden vaak ingedeeld in drie categorieën:
- Burgerlijke en politieke rechten (bv. recht op leven, verbod op foltering, vrijheid van meningsuiting, recht op een eerlijk proces).
- Economische, sociale en culturele rechten (bv. recht op werk, sociale zekerheid, gezondheid en onderwijs).
- Collectieve rechten en solidariteitsrechten (bv. recht op ontwikkeling, rechten van volkeren, recht op een schone en duurzame omgeving).
Verplichtingen van staten en handhavingsmechanismen
Staten die verdragen hebben geratificeerd, zijn juridisch gebonden aan de verplichtingen daarin. Belangrijke mechanismen om naleving te controleren en te bevorderen zijn:
- VN-monitoringcomités die rapporten van staten beoordelen (bijv. het Mensenrechtencomité voor het ICCPR, het Comité voor de Rechten van het Kind).
- De Universele Periodieke Evaluatie (UPR) van de VN-Mensenrechtenraad, waarbij alle VN-lidstaten periodiek worden beoordeeld.
- Mogelijkheid voor individuen om klachten in te dienen bij sommige verdragscommissies via optionele protocollen (bv. het facultatieve protocol bij het ICCPR of bij het ICESCR waar van toepassing).
- Regionale rechtbanken en commissies (zoals het Europees Hof voor de Rechten van de Mens) die bindende uitspraken kunnen doen tegen staten.
- Internationale strafrechtelijke instellingen, zoals het Internationaal Strafhof (ICC), voor vervolging van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden.
Uitdagingen en beperkingen
- Handhaving: de internationale orde mist vaak effectieve dwangmiddelen; naleving hangt sterk af van politieke wil, druk van andere staten en maatschappelijk middenveld.
- Culturele en politieke tegenstellingen: discussies over universalisme versus culturele relativiteit leiden soms tot spanningen over interpretatie en toepassing.
- Beperkingen in noodsituaties: sommige rechten kunnen tijdelijk worden beperkt bij noodtoestanden, maar essentiële rechten (zoals verbod op foltering) blijven onvervreemdbaar.
- Niet-statelijke actoren: grote bedrijven en gewapende groepen kunnen schendingen plegen; het internationale recht worstelt met passende aansprakelijkheid en handhaving tegen deze actoren.
Rol van maatschappelijke organisaties en individuen
Mensenrechtenorganisaties, advocaten, journalisten en slachtoffers spelen een cruciale rol: zij documenteren schendingen, ondersteunen slachtoffers bij klachtprocedures, oefenen druk uit op regeringen en informeren het publiek. Door klachten in te dienen bij VN-comités of regionale organen kunnen individuen rechtsbescherming zoeken en precedenten creëren.
Doel en toekomst
Het uiteindelijke doel van het internationale mensenrechtenrecht is het beschermen van de waardigheid van ieder mens, het voorkomen van grootschalige misdrijven en het bevorderen van vrede, gelijkheid en duurzame ontwikkeling. Toekomstige aandachtspunten zijn betere handhaving, concrete uitvoering op nationaal niveau, versterking van bescherming tegen privaatrechtelijke schendingen en het integreren van nieuwe uitdagingen zoals digitale rechten en klimaatgerelateerde mensenrechtenimpact.
Samengevat: internationaal mensenrechtenrecht bestaat uit een mix van bindende verdragen, verklaringen en gewoonterechtelijke normen die staten en andere actoren aanspreken op het beschermen van fundamentele rechten. De effectiviteit ervan hangt af van ratificatie, nationale uitvoering, toezichtmechanismen en de politieke en maatschappelijke wil om rechten daadwerkelijk te waarborgen.
Mensenrechtenwet van de Verenigde Naties
De Verenigde Naties hebben in 1948 de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen om alle mensenrechten te bevestigen. Om het internationaal recht gezag te verlenen, hebben de Verenigde Naties in 1966 het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten en het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten aangenomen. Deze verdragen moeten de inhoud van de mensenrechten in meer detail garanderen en worden samen met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens vaak "Internationale Mensenrechtenwet" genoemd.
Verder hebben de Verenigde Naties verdragen over mensenrechten aangenomen om deze te versterken of aan te vullen. als volgt:
- Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide tegen genocide (aangenomen in 1948)
- Verdrag betreffende de status van vluchtelingen voor vluchtelingen (aangenomen in 1951)
- Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie tegen racisme (aangenomen in 1965)
- Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen voor vrouwenrechten (aangenomen in 1979)
- Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing tegen foltering (aangenomen in 1984)
- Verdrag inzake de rechten van het kind voor de rechten van het kind (aangenomen in 1989)
- Verdrag inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden voor de rechten van migrerende werknemers (aangenomen in 1990)
- Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap voor de rechten van personen met een handicap (aangenomen in 2006)
En ook de Verenigde Naties hebben de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de Verenigde Naties aangesteld overeenkomstig de Verklaring van Wenen en de Yogyakarta-beginselen voor LGBT-rechten van de Internationale Commissie van Juristen en goedgekeurd door de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties in 2006.
Mensenrechtenwetgeving maakte andere internationale organisaties
De Raad van Europa heeft in 1951 het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens aangenomen om de mensenrechten volgens de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens te waarborgen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is door dit Verdrag opgericht om de mensenrechten in de lidstaten van de Raad van Europa met rechtskracht te realiseren.
Daarnaast heeft de Organisatie van Amerikaanse Staten in 1969 het Amerikaanse Verdrag voor de Rechten van de Mens aangenomen en heeft de Afrikaanse Unie in 1981 het Afrikaanse Handvest voor de Rechten van Mensen en Volkeren aangenomen. Deze organisaties hebben ook hun eigen Hof voor de Mensenrechten om de in het Verdrag of het Handvest vastgelegde mensenrechten te waarborgen.
Gerelateerde pagina's
- Universele verklaring van de rechten van de mens
- Raad van Europa
- Organisatie van Amerikaanse Staten
- Afrikaanse Unie
| Kernvakken |
|
| Andere onderwerpen |
|
| Rechtsbronnen | |
| Wetgeving |
|
| Rechtssystemen |
|
| Rechtstheorie |
|
| |
| Juridische instellingen |
|
| |
Vragen en antwoorden
V: Wat is internationale mensenrechtenwetgeving?
A: Internationale mensenrechtenwetgeving is een reeks internationale wetten over mensenrechten die gebaseerd zijn op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Handvest van de Verenigde Naties.
V: Wat is de fundamentele filosofie achter internationale mensenrechtenwetgeving?
A: De fundamentele filosofie achter de internationale mensenrechtenwetgeving is het voorkomen van oorlog en het bewaren van de wereldvrede op aarde, met het idee van de rechtsstaat.
V: Hoe wil de internationale mensenrechtenwetgeving haar doelen bereiken?
A: De internationale mensenrechtenwetgeving wil haar doelen bereiken door de waardigheid en de rechten van alle mensen op aarde te handhaven.
V: Waar komt de internationale mensenrechtenwetgeving vandaan?
A: Internationale mensenrechtenwetgeving is ontstaan uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en het Handvest van de Verenigde Naties.
V: Wat zijn enkele voorbeelden van internationale wetten over mensenrechten?
A: Voorbeelden van internationale wetten over mensenrechten zijn vrijwaring van marteling, recht op onderwijs, recht op werk, recht op gezondheidszorg, enz.
V: Waarom werd internationale mensenrechtenwetgeving gecreëerd?
A: De internationale mensenrechtenwetgeving werd gecreëerd om de universele eerbiediging van de fundamentele vrijheden en waardigheid van alle mensen overal ter wereld te beschermen en te bevorderen.
Zoek in de encyclopedie