Oude Geschiedenis: definitie, tijdlijn en belangrijkste beschavingen

Ontdek de oude geschiedenis: definitie, tijdlijn en belangrijkste beschavingen van het schrift (ca. 3300 v.Chr.) tot de vroege Middeleeuwen.

Schrijver: Leandro Alegsa

De oude geschiedenis is het geheel van gebeurtenissen tussen de uitvinding van het schrift en het begin van de Middeleeuwen. Het schrift is een van de grootste uitvindingen van de mensheid. Het werd uitgevonden na de neolithische revolutie, waarbij de mensen zich in kleine steden vestigden en met landbouw begonnen. Het schrift dateert van ongeveer 3300 v. Chr., dat is meer dan 5000 jaar geleden, in het Midden-Oosten. De eerste mensen die het schrift gebruikten waren de Sumeriërs en de Oude Egyptenaren.

Vóór het schrift hebben wij alleen de werktuigen en monumenten die door vroegere mensen zijn gemaakt. Dit wordt bestudeerd door de archeologie en niet door de geschiedenis. De periode van de oude geschiedenis eindigt met de vroege Middeleeuwen.

Wat wordt verstaan onder 'oude geschiedenis'?

Met oude geschiedenis bedoelen historici de periode waarin menselijke samenlevingen al geschreven bronnen produceren. Schrijven maakt het mogelijk gebeurtenissen, wetten, administraties en religieuze teksten vast te leggen en later te bestuderen. De precieze grenzen van de oude geschiedenis verschillen per regio: in het Middellandse Zeegebied en het Midden-Oosten wordt de oude geschiedenis vaak gezien als circa 3300 v. Chr. tot ongeveer 500 n. Chr. (ongeveer de val van het West-Romeinse Rijk), terwijl andere gebieden andere eindpunten kennen.

Tijdlijn in grote lijnen

  • ca. 3300 v. Chr. — Ontstaan van het vroegste schrift (klei-tabletten en pictogrammen in Mesopotamië; hiërogliefen in Egypte kort daarna).
  • Bronstijd (verschilt per regio, ruwweg 3300–1200 v. Chr.) — opkomst van stadsstaten en vroege rijken, handel en metalenbewerking.
  • IJzertijd (vanaf ca. 1200 v. Chr.) — verspreiding van ijzeren werktuigen en wapens, nieuwe politieke structuren.
  • Classische periode (vooral 8e eeuw v. Chr. – 5e eeuw n. Chr.) — bloei van Griekse en later Romeinse beschavingen; grote culturele en politieke ontwikkelingen.
  • ca. 300–600 n. Chr. — Overgangen in veel regio’s: invallen, staatsinspanningen en transformaties die in West-Europa leiden tot de vroege Middeleeuwen.

Belangrijkste beschavingen en hun bijdragen

  • Sumeriërs (Mesopotamië) — vroege stadsstaten (Uruk, Ur), uitvinding van spijkerschrift, administraties en literatuur (zoals het Gilgamesj-epos).
  • Akkad, Babylon en Assyrië — eerste rijken, wetgeving (bijv. de Wet van Hammurabi), militaire innovatie en uitgebreide bestuurlijke netwerken.
  • Oude Egyptenaren — faraonale staat, schrift (hiërogliefen), monumentale architectuur (piramides, tempels), religieuze en administratieve bronnen.
  • Indusbeschaving (Harappa, Mohenjo-daro) — stedelijke planning, drainage, handel met Mesopotamië; schrift nog moeilijk ontcijferd.
  • Shang en Zhou (China) — vroege staten met bronzen voorwerpen, orakelbotten (vroeg schrift) en ontwikkeling van filosofische tradities later in de Zhou-periode.
  • Hettieten en Anatolische koninkrijken — politieke macht in Klein-Azië, vroege internationale verdragen en bronzen technologie.
  • Minoërs en Myceners — vroeg-Egeïsche culturele centra; maritieme handel en vroege vormen van schrift (Linear A en B).
  • Phoenicische steden — zeevaart en handel, verspreiding van alfabetische schriftsoorten die later Griekse en Latijnse schriften beïnvloedden.
  • Perzische Rijk (Achaemeniden) — uitgestrekt imperium met efficiënte administratie en communicatie (bv. wegen, poststelsels).
  • Grieken en Romeinen — filosofie, wetenschap, recht, literatuur, architectuur en bestuur; Rome vormde een brug naar de Middeleeuwen in Europa.

Bronnen en onderzoeksmethoden

De studie van de oude geschiedenis combineert verschillende bronnen en disciplines:

  • Geschreven bronnen: kleitabletten, inscripties, papyri, stenen stèles en latere kopieën van teksten.
  • Archeologie: opgravingen van nederzettingen, grafgiften, werktuigen en monumenten geven materiële context en vullen lacunes in de geschreven bronnen aan.
  • Epigrafie en paleografie: bestuderen van inscripties en het schrift zelf om datering en betekenis te bepalen.
  • Comparatieve methoden: taalvergelijking, analyses van handelsnetwerken en genetica helpen regionale verbanden en migraties te reconstrueren.

Belangrijk: geschreven bronnen zijn vaak selectief en bedoeld voor bestuur, religie of propaganda. Archeologische vondsten helpen die eenzijdigheid te corrigeren, maar vereisen interpretatie en zorgvuldigheid.

Regionale verschillen in periodisering

Niet overal begint of eindigt de oude geschiedenis op hetzelfde moment. Waar in Europa het einde vaak samenvalt met de val van het West-Romeinse Rijk rond 476 n. Chr., kan in andere delen van de wereld de overgang naar wat men 'middeleeuwen' zou noemen veel later plaatsvinden of heel anders verlopen. In China spreken historici bijvoorbeeld van een eigen lange oude geschiedenis die via dynastieën verloopt en pas lang na 500 n. Chr. in een nieuwe fase overgaat.

Erfenis en belang

De oude geschiedenis levert de basis voor veel aspecten van de moderne wereld: wetten en bestuurssystemen, talen en alfabetten, religies, wetenschappelijke en technische kennis, landbouwpraktijken, en stedelijke organisatie. Kennis van deze periode helpt ons begrijpen hoe samenlevingen zich ontwikkelden, hoe culturele uitwisselingen plaatsvonden en hoe mondiale verbanden al duizenden jaren oud zijn.

Kort samengevat

  • De oude geschiedenis begint met het ontstaan van het schrift rond 3300 v. Chr. en loopt tot het begin van de Middeleeuwen, met regionale variatie.
  • Belangrijke samenlevingen: Sumeriërs, Oude Egyptenaren, Indusbeschaving, vroeg-Chinese staten, Hettieten, Feniciërs, Perzen, Grieken en Romeinen.
  • Bronnen: zowel geschreven bronnen als archeologisch materiaal; beide zijn onmisbaar voor een betrouwbaar beeld.

Studie van de oude geschiedenis

Het vinden van feiten over de oude geschiedenis is moeilijk omdat de mensen in die tijd minder schreven en veel van wat zij schreven is verloren gegaan. Er werden heel weinig kopieën gemaakt omdat er geen drukkerij was. Wat mensen schreven, schreven ze met de hand. In het oude Rome konden meer mensen lezen en schrijven dan op andere plaatsen, maar veel van wat zij schreven is nu verloren gegaan. Historici kijken ook naar dingen die in de oudheid werden gemaakt en gebruikt om er meer over te weten te komen.

Archeologie

Archeologie is kijken naar dingen die in het verleden zijn gemaakt of gebruikt om meer te weten te komen over die tijd. Dingen als potten van klei, massief gereedschap en metalen wapens kunnen gedurende lange tijd hetzelfde blijven. Dingen als papier, hout en stof kunnen gemakkelijk worden gebroken, verbrand of beschadigd.

Enkele oude dingen die met archeologie gevonden zijn:

Primaire bronnen

Primaire bronnen zijn geschreven door mensen die in de oudheid leefden. Zij vertellen ons het meeste van wat we weten over de oude geschiedenis. Maar mensen in de oudheid kunnen andere dingen geloofd hebben dan anderen. Ze kunnen zich ook vergist hebben.

Enkele beroemde mensen die in de oude geschiedenis schreven zijn: Herodotus, Josephus, Livius, Polybius, Suetonius, Tacitus, Thucydides en Sima Qian.

Chronologie

Prehistorie

  • Het menselijk ras ontwikkelde zich in Afrika. Onze soort, Homo sapiens, ontwikkelde zich zo'n 200 tot 250.000 jaar geleden.
  • ~90.000 jaar geleden - mensen gaan naar het Midden-Oosten.
  • ~60.000 jaar geleden - mensen uit Afrika gaan naar Azië.
  • ~40.000 jaar geleden - mensen gaan naar Australië.
  • ~40.000 jaar geleden - mensen gaan naar Europa.
  • ~14e tot 10e millennium voor Christus - mensen gaan naar Amerika.
  • ~10e millennium voor Christus - mensen beginnen landbouw te bedrijven.
  • 4e millennium v. Chr. - spijkerschrift in de steden Uruk en Susa; en hiërogliefen (beeldschrift) in Egypte.
  • 1000 jaar voor Christus - vroegste geschriften over geschiedenis.
  • 450 v. Chr. - Herodotus schrijft wat wordt beschouwd als het eerste echte 'boek' gebaseerd op niet-fictieve gebeurtenissen. Het is vandaag de dag nog steeds verkrijgbaar.

Oudere Oude geschiedenis

  • c. 3300 v. Chr. - Bronstijd begint in het Nabije Oosten en Zuid-Azië Bronstijd gaat naar de rest van Europa en het Midden-Oosten
  • c. 3000 v.Chr. - Egyptenaren maken papyrus (papier gemaakt van riet)
  • c. 2800 v. Chr. - Kot Diji tijd van de Indus Vallei Beschaving begint
  • c. 2700 v. Chr. - Elam groeit.
  • 2580 v.Chr. - Egyptenaren maken de Grote Piramide van Gizeh
  • 2000 voor Christus - Mensen gebruiken paarden
  • 1700 v.Chr. - De beschaving van de Indusvallei eindigt, maar de Kerkhof H-cultuur gaat door; Het begin van de Poverty Point-beschaving in Noord-Amerika
  • 1600 v.Chr. - Het begin van de Shang Dynastie in China, Chinezen maken schrift.
  • 1600 voor Christus - Het Hettitische volk begint het Midden-Oosten te regeren.
  • 1500 voor Christus - Mensen maken de Rigveda.
  • 1200 v. Chr. - De Hebreeërs komen naar Israël en beginnen er te wonen.
  • c. 1200 voor Christus - De Trojaanse oorlog
  • c. 1100 v. Chr. - Koning Saul maakt de 12 stammen van Israël tot Israël
  • c. 1180 voor Christus - Einde van het Hettitische Rijk
  • 1122 v.Chr. - Het Zhou-volk houdt de laatste koning van de Shang-dynastie tegen als koning; de Zhou-dynastie begint in China
  • 1004 voor Christus - Koning David verovert Jebus. Hij noemt het Jeruzalem en maakt het de hoofdstad van Israël.

1000BC tot 100BC

  • 928 v.Chr. - Israël breekt en wordt het Koninkrijk Juda en het Koninkrijk Israël
  • 800 voor Christus - Stadstaten in het oude Griekenland
  • 776 v. Chr. - Mensen schrijven over de Olympische Spelen. Ze waren al voor die tijd begonnen, maar de mensen schreven er niet over.
  • c. 753 voor Christus - Rome begint
  • 751 BC - LeChe groeit
  • 745 v. Chr. - Tiglath-Pileser III wordt de nieuwe koning van Assyrië. Hij zal machtig worden en van Assyrië een keizerrijk maken
  • 728 BC - het Mediaanse Rijk groeit
  • 722 v. Chr. - De Zhou Dynastie wordt zwakker; de tijd van de Honderd Scholen van Denken breekt aan.
  • 653 v. Chr. - De eerste Perzische staat groeit.
  • 600 v. Chr. - Zestien Maha Janapada's ("Grote Rijken" of "Grote Koninkrijken") beginnen.
  • c. 600 voor Christus - Pandyan koninkrijk in Zuid-India
  • c. 563 v. Chr. - Siddhartha Gautama (Boeddha) wordt geboren als prins van de Shakya-stam. De Shakya stam regeerde over delen van Magadha.
  • 549 BC - Mahavira wordt geboren
  • 546 voor Christus - Cyrus de Grote maakt het Perzische Rijk.
  • 546 BC - Cyrus de Grote verslaat het Lydische koninkrijk
  • 544 voor Christus - Bimbisara maakt Magadha machtig.
  • 539 voor Christus - het Babylonische Rijk eindigt en Cyrus de Grote bevrijdt de Joden.
  • 525 voor Christus - Cambyses II van Perzië neemt Egypte in
  • c. 512 v. Chr. - Darius I (Darius de Grote) van Perzië verovert Oost-Tracië, Macedonië en Libië. Het Perzische Rijk is het machtigste.
  • 509 BC - De laatste koning van Rome stopt als koning, de Romeinse Republiek begint.
  • 500 v. Chr. - Pingala gebruikt nul en binaire getallen.
  • 490 BC - Griekse stadstaten verslaan de Perzische aanval in de Slag bij Marathon
  • 424 v. Chr. - De Nanda dynastie wordt machtig.
  • 404 voor Christus - Einde van de Peloponnesische oorlog.
  • 403 v. Chr. - Het tijdperk van de oorlogvoerende staten begint in China.
  • 331 v.Chr. - Alexander de Grote verslaat Darius III van Perzië in de Slag bij Gaugamela
  • 326 v. Chr. - Alexander de Grote verslaat de Indiase koning Porus (Purushottama) in de Slag bij de rivier de Hydaspes.
  • 321 BC - Chandragupta Maurya verslaat de Nanda dynastie van Magadha
  • 323 voor Christus - Alexander de Grote sterft.
  • 273 BC - Ashoka de Grote wordt keizer van het Mauryaanse Rijk
  • 250 v. Chr. - Parthië (Ashkâniân) wordt machtig.
  • 232 v.Chr. - Keizer Ashoka de Grote sterft; het Mauryaanse Rijk wordt zwak.
  • 230 voor Christus - Satavahana's zijn in Zuid-India
  • 221 BC - Qin Shi Huang is in China, einde van de oorlogszuchtige staten periode; begin van keizers in China (dit zal eindigen in 1912 AD)
  • 202 v.Chr. - Han-dynastie begint in China, Qin Shi Huang sterft; de Zijderoute wordt aangelegd
  • 202 BC - Scipio Africanus verslaat Hannibal bij de Slag van Zama
  • c. 200 voor Christus - Chera dynastie in Zuid-India
  • 185 BC - Sunga Rijk begint
  • 149 BC-146 BC - Derde en laatste Punische oorlog; Rome verslaat Cathage.
  • 146 voor Christus - Rome neemt Griekenland in.
  • 110 v. Chr. - Eerste Chinese heerschappij over Vietnam: het Nanyue Koninkrijk.
  • c 100 BC - Chola Dynastie groeit.

100 voor Christus tot het einde van het Romeinse Rijk, 476 na Christus

  • 49 voor Christus - Julius Caesar en Pompeius de Grote voeren de Romeinse burgeroorlog
  • 44 voor Christus - Marcus Brutus en anderen doden Julius Ceaser; De Romeinse Republiek eindigt; Het Romeinse Rijk begint.
  • 6 voor Christus - Jezus van Nazareth wordt geboren
  • 9 - Slag bij het Teutoburgerwoud.
  • 14 - Keizer Augustus (Octavianus) sterft, Tiberius wordt keizer.
  • 117 - Trajanus is de keizer van Rome. Het Romeinse Rijk is het machtigste.
  • Jaren 200 - Het Hindoeïstische Srivijaya Rijk begint in de Maleisische Archipel.
  • 220 - De Han dynastie eindigt in China.
  • 226 - het Parthische Rijk eindigt en het Sassanische Rijk wordt machtig
  • 238 - Shapur I van Perzië verslaat Gordian III (238-244), Filips de Arabier (244-249), en Valerianus (253-260).
  • 285 - Keizer Diocletianus breekt het Romeinse Rijk in een Oostelijk en Westelijk Rijk
  • 313 - Edict van Milaan zegt dat het Romeinse Rijk de mensen geen god zal laten aanbidden.
  • 335 - Samudragupta wordt keizer van het Gupta rijk
  • 378 - Slag bij Adrianople, de Germaanse stammen verslaan het Romeinse leger.
  • 395 - Romeinse keizer Theodosius I dwingt mensen christen te worden
  • 410 - Alaric verslaat Rome. Niemand heeft Rome verslagen na 390 voor Christus
  • c. 455 - Skandagupta stopt Indo-Hephthalieten die India aanvallen.
  • 476 - Romulus Augustus afgezet als keizer van Rome,

Sommige groepen mensen in de oude geschiedenis

Europa

Midden-Oosten

Sahara en Afrika bezuiden de Sahara

Zuid- en Oost-Azië

Amerika

Vragen en antwoorden

V: Wat is oude geschiedenis?


A: Oude geschiedenis is alle gebeurtenissen die we kennen tussen de uitvinding van het schrift en het begin van de middeleeuwen.

V: Wanneer werd het schrift uitgevonden?


A: Het schrift werd ongeveer 3300 voor Christus, dus meer dan 5000 jaar geleden, uitgevonden in het Midden-Oosten.

V: Wie waren de eerste mensen die het schrift gebruikten?


A: De eerste mensen die het schrift gebruikten waren de Sumeriërs en de Oude Egyptenaren.

V: Wat deden de mensen voordat het schrift werd uitgevonden?


A: Het enige wat we vóór het schrift hebben, zijn de werktuigen en monumenten die door vroegere mensen zijn gemaakt.

V: Welk studiegebied bekijkt de dingen die mensen maakten voordat het schrift werd uitgevonden?


A: De dingen die door vroegere mensen werden gemaakt, worden bestudeerd in de archeologie en niet in de geschiedenis.

V: Wanneer eindigt de periode van de oude geschiedenis?


A: De periode van de oude geschiedenis eindigt met de vroege Middeleeuwen.

V: Welke revolutie vond er plaats voordat het schrift werd uitgevonden?


A: De neolithische revolutie, waarbij mensen zich in kleine steden vestigden en landbouw gingen bedrijven, vond plaats voordat het schrift werd uitgevonden.


Zoek in de encyclopedie
AlegsaOnline.com - 2020 / 2025 - License CC3